Kanıta Dayalı Çalışma Ortamı Ölçeği

Öz

Kanıta Dayalı Çalışma Ortamı Ölçeği (KDÇOÖ), sağlık hizmetleri sunucularının çalıştıkları ortamın, kanıta dayalı uygulamaları (Kanıta Dayalı Uygulama) ne ölçüde desteklediğini ve kolaylaştırdığını değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş bir ölçme aracıdır. Bu ölçek, organizasyonel kültürün, liderliğin ve kaynakların EBP (Evidence-Based Practice) kullanımını teşvik etme düzeyini nicel olarak belirlemeyi hedefler. Türk kültürüne ve diline uyarlama (Uyarlama) çalışması, Türe, Demirsoy ve Yıldırım (2020) tarafından gerçekleştirilmiş olup, ölçeğin psikometrik özelliklerinin Türkiye bağlamında geçerli ve güvenilir olduğunu göstermiştir.

Ölçek, özellikle hemşirelik ve diğer sağlık profesyonellerinin uygulama ortamlarının kalitesini değerlendirmede kritik bir rol oynamaktadır. Çalışma ortamının EBP’ye olan desteği, uygulayıcıların en güncel ve etkili yöntemleri kullanma motivasyonunu doğrudan etkiler.

Anahtar Kelimeler

Kanıta Dayalı Çalışma Ortamı, Kanıta Dayalı Uygulama, Örgütsel Destek, Ölçek Uyarlama, Psikometrik Özellikler, Hemşirelik.

Yazarlar

Aysun Türe, Neslihan Demirsoy, Ayşe Yıldırım (Uyarlama Çalışması Yazarları).

Amaç

Kanıta Dayalı Çalışma Ortamı Ölçeği’nin temel amacı, klinik uygulama alanlarında çalışan sağlık profesyonellerinin algıladığı, kanıta dayalı uygulamaları destekleyen çevresel faktörlerin kapsamını ve gücünü ölçmektir. Bu, yöneticilere ve politika yapıcılara, EBP entegrasyonunu sağlamak için hangi organizasyonel alanlara yatırım yapılması gerektiği konusunda somut veriler sunmayı sağlar.

Ölçek, profesyonellerin bilgiye erişim, meslektaş desteği, yönetimsel teşvik ve kaynak sağlanması gibi konularda çalışma ortamlarını nasıl değerlendirdiğini ortaya koyar. Uyarlama çalışması (Türe vd., 2020), ölçeğin Türk kültüründe de bu amaçları geçerli ve güvenilir bir şekilde yerine getirebildiğini doğrulamayı amaçlamıştır.

Yapı

Ölçek, Kanıta Dayalı Uygulama (KDU) kültürünün bir organizasyon içindeki varlığını ve yoğunluğunu ölçen çok boyutlu bir yapıyı değerlendirir. Ölçülen temel yapı, çalışanların EBP’yi uygulamaları için gerekli olan yapısal ve kültürel desteği içerir. Bu destek genellikle üç ana unsur etrafında toplanır:

• Kaynak Erişimi: Kütüphane hizmetleri, eğitim materyalleri ve zaman gibi EBP için gerekli araçların mevcudiyeti.
• Yönetim Desteği: Liderliğin EBP’yi teşvik etmesi, ödüllendirmesi ve bunun için politika oluşturması.
• Meslektaş Desteği: Uygulayıcılar arasındaki işbirliği ve kanıt kullanımına yönelik kolektif normlar.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçeye uyarlama çalışmasında, orijinal ölçeğin yapısal uygunluğunu değerlendirmek üzere kapsamlı geçerlik çalışmaları yürütülmüştür. Bu çalışmalar genellikle yapı geçerliği ve içerik geçerliği üzerine odaklanır. Yapı geçerliği, Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak ölçeğin orijinal boyut yapısının Türk örnekleminde korunup korunmadığını incelemiştir.

Türe ve arkadaşları (2020) tarafından yapılan çalışmada, KDÇOÖ’nün Türk kültürüne uygun bir yapı sergilediği ve maddelerin ölçmeyi amaçladığı yapıyı başarılı bir şekilde temsil ettiği gösterilmiştir. Bu bulgular, ölçeğin klinik araştırmalarda ve kurumsal değerlendirmelerde kullanılması için sağlam bir psikometrik temel sağlamaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, iç tutarlılık katsayıları (Cronbach Alfa) hesaplanarak gerçekleştirilmiştir. İç tutarlılık, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ne kadar tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösteren temel bir psikometrik özelliktir. Yüksek Cronbach Alfa değerleri, ölçeğin Türk örnekleminde yüksek düzeyde güvenilir olduğunu işaret etmektedir.

Uyarlama çalışması, KDÇOÖ’nün alt boyutları ve toplam puanı için kabul edilebilir düzeyde yüksek güvenirlik katsayıları elde etmiştir. Bu sonuçlar, ölçeğin farklı zamanlarda veya farklı örneklemlerde uygulandığında tutarlı sonuçlar vereceği beklentisini desteklemektedir.

Faktör Analizi

Kanıta Dayalı Çalışma Ortamı Ölçeği’nin Türkçeye uyarlanması sürecinde, ölçeğin faktör yapısını doğrulamak amacıyla Faktör Analizi teknikleri kullanılmıştır. Orijinal ölçeğin çok boyutlu yapısının korunup korunmadığını kontrol etmek için genellikle Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) tercih edilmiştir.

Faktör analizinin sonuçları, Türk örnekleminden toplanan verilerin, orijinal ölçekteki teorik alt boyutlarla uyumlu olduğunu göstermelidir. Bu, ölçeğin kültürel farklılıklara rağmen ölçmek istediği temel örgütsel yapıları başarılı bir şekilde ayrıştırabildiğini kanıtlar.

Araç

Test Tipi: Uyarlama

Format: Beşli veya Yedili Likert Tipi Derecelendirme (Uyarlama çalışması detaylarına bağlı olarak kesinleştirilir, genellikle 5’li veya 7’li Likert kullanılır.)

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlanan versiyon), Orijinal dil (Genellikle İngilizce).

Hedef Kitle: Sağlık profesyonelleri.

Yaş Grubu: Çalışan yetişkinler (Genellikle 18 yaş ve üstü).

Kitle Detayları: Hastanelerde, kliniklerde veya diğer sağlık kuruluşlarında görev yapan hemşireler, doktorlar ve diğer klinik personel.

Test Metodolojisi: Öz bildirim ölçeği. Katılımcılar, çalışma ortamlarının kanıta dayalı uygulamaları ne kadar desteklediğini belirten ifadelere yanıt verirler.

Anahtar Kelimeler

EBP, Örgütsel Destek, Hastane Yönetimi, Psikometri, Uyarlama, Klinik Araştırma.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Aysun Türe

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi Kaynakta Mevcut Değil.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: İlgili uyarlama makalesinde belirtilen kurumsal adresler (Genellikle yazarların üniversite veya hastane bağlantıları).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Kanıta Dayalı Çalışma Ortamı Ölçeği’nin Türkçe versiyonunun kullanımı için izinler, sorumlu yazar Aysun Türe veya ilgili yayıncı Wiley aracılığıyla alınmalıdır. Ölçeğin uyarlama çalışması 2020 yılında yayınlanmıştır. Kullanım ücreti ve koşulları, araştırmanın ticari ya da akademik niteliğine göre değişebilir.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: kanita-dayali-calisma-ortami-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Bu ölçek girişinde kullanılan temel referans, ölçeğin Türkçeye uyarlanması ve psikometrik özelliklerinin belirlenmesi çalışmasıdır:

• Türe, A., Demirsoy, N., & Yıldırım, A. (2020). Validity and reliability of Evidence‐Based Practice Leadership Scale and Evidence‐Based Work Environment Scale in Turkish. Perspectives in Psychiatric Care, 1-11. https://doi.org/10.1111/ppc.12529
• Makalenin çevrimiçi kütüphane bağlantısı: onlinelibrary.wiley.com

Kanıta Dayalı Çalışma Ortamı Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Kaynak içerikte Kanıta Dayalı Çalışma Ortamı Ölçeği’nin maddeleri sağlanmamıştır. Maddeler, ilgili akademik makaleden veya sorumlu yazardan talep edilmelidir.