Kadın Sağlığı Anketi

Özet

Kadın Sağlığı Anketi (KSA), kadınların fiziksel ve psikolojik sağlığının çeşitli boyutlarını ölçmek amacıyla geliştirilmiş, çok boyutlu bir psikometrik araçtır. Bu ölçeğin Türkçe adaptasyonu, 2005 yılında Pınar Çetinay ve Şebnem Gülseren tarafından yapılmıştır. Ölçek, özellikle anksiyete, depresyon, somatik belirtiler ve cinsel doyum gibi kadın sağlığını doğrudan etkileyen 10 farklı alt boyutu değerlendirmektedir. KSA, klinik ve araştırma ortamlarında kadınların genel sağlık durumlarını hızlı ve güvenilir bir şekilde saptamak için önemli bir tarama aracı olarak kullanılmaktadır.

Yapılan adaptasyon çalışması, ölçeğin Türkçe formunun yüksek düzeyde geçerlik ve güvenilirliğe sahip olduğunu göstermiştir. Bu çalışma, KSA’nın Türkiye’deki kadın popülasyonunda kullanımı için psikometrik temelleri sağlamlaştırmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kadın Sağlığı Anketi, Psikometri, Ölçek Uyarlama, Güvenirlik, Geçerlik, Anksiyete, Depresyon, Somatik Belirtiler, Pınar Çetinay.

Yazarlar

Pınar Çetinay, Şebnem Gülseren

[quads id=5]

Amaç

Kadın Sağlığı Anketinin temel amacı, kadınların yaşadığı ruh sağlığı sorunlarını ve somatik şikayetleri kapsayan geniş bir yelpazede sağlık durumlarını niceliksel olarak ölçmektir. Ölçek, genel psikolojik sıkıntıyı ve belirli sağlık alanlarındaki doyum düzeylerini (örneğin, cinsel doyum ve menstrüasyonla ilişkili sorunlar) tespit etmeyi hedefler.

Türkçe adaptasyon çalışmasının özel amacı ise, orijinal ölçeğin psikometrik özelliklerini Türk kültürü ve diline uygun olarak doğrulamak ve klinik araştırmalarda kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir araç sağlamaktır. Bu sayede, kadın sağlığı araştırmalarında uluslararası standartlara uygun veri toplama imkanı yaratılmıştır.

Yapı

Kadın Sağlığı Anketi, 36 maddeden oluşan ve 10 farklı alt boyutu ölçen çok faktörlü bir yapıya sahiptir. Bu yapı, kadın sağlığının hem mental hem de fiziksel yönlerini kapsamaktadır. Ölçeğin alt boyutları, klinik olarak önemli görülen semptom kümelerini ve iyi oluş hallerini temsil eder. Bu alt boyutlar, araştırmacılara ve klinisyenlere kadınların sağlık profillerini ayrıntılı olarak analiz etme imkanı sunar.

Ölçeğin ölçtüğü psikolojik yapı, genel sıkıntı (anksiyete, depresyon), bedensel belirtilere odaklanma (somatik belirtiler), benlik algısı (benlik saygısı) ve spesifik fizyolojik süreçlerle (menstrüasyon, gastrointestinal şikayetler) ilgili deneyimleri içerir. Bu kapsamlı yapı, kadın sağlığı değerlendirmesinde bütüncül bir yaklaşım sağlamaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçe formunun geçerlik çalışmaları, birlikte geçerliliğe odaklanmıştır. Bu kapsamda, Kadın Sağlığı Ölçeği puanları ile bilinen ve kabul gören bir genel sağlık ölçüm aracı olan Genel Sağlık Anketi (GSA) arasındaki ilişki incelenmiştir.

Analiz sonuçları, Kadın Sağlığı Ölçeği ile Genel Sağlık Anketi arasındaki korelasyon değerlerinin istatistiksel olarak anlamlı düzeyde bulunduğunu göstermiştir (r = -6.16, p=0.01). Bu negatif korelasyon, bir ölçekte sağlık durumunun kötüleşmesi (daha yüksek puan) ile diğer ölçekte genel sağlık durumunun kötüleşmesi arasında beklenen uyumu işaret etmektedir. Bu bulgu, ölçeğin birlikte geçerlilik (eş zamanlı geçerlilik) açısından anlamlı olduğunu ve ölçmeyi amaçladığı yapıyı başarılı bir şekilde ölçtüğünü kanıtlamaktadır.

Güvenirlik

Kadın Sağlığı Anketinin iç tutarlılığını değerlendirmek amacıyla güvenirlik analizi yapılmıştır. Bu analizde, ölçeğin tamamı için Cronbach’s Alfa Katsayısı hesaplanmıştır.

Güvenirlik analizinde tüm ölçeğin Cronbach’s alfa katsayısı 0.837 olarak tespit edilmiştir. Bu değer, psikometride genellikle kabul edilebilir veya iyi düzeyde bir iç tutarlılığı temsil eder. Ek olarak, her bir madde ölçekten çıkarılarak elde edilen Cronbach’s alfa katsayısı değerleri incelenmiştir. Bu analizde elde edilen en düşük değer 0.825, en yüksek değer ise 0.849 olarak bulunmuştur. Bu dar aralık, ölçekteki hiçbir maddenin genel iç tutarlılığı aşırı derecede bozmadığını ve tüm maddelerin ölçülen yapıyla tutarlı bir şekilde ilişkili olduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

Kadın Sağlığı Anketi, toplam 36 maddeden oluşmakta ve bu maddeler 10 farklı alt boyuta ayrılmaktadır. Bu alt boyutlar, ölçeğin çok boyutlu yapısını oluşturur ve kadın sağlığının spesifik yönlerini ayrı ayrı değerlendirmeye olanak tanır.

Ölçeğin faktör yapısı aşağıdaki 10 alt boyuttan oluşmaktadır:

• Anksiyete-Depresyon (6 madde): Duygusal sıkıntı ve ruh hali bozukluklarını ölçer.
• Somatik Belirtiler (6 madde): Vücutta hissedilen fiziksel rahatsızlıkları kapsar.
• Somatopsişik (5 madde): Fiziksel durumun psikolojik yansımalarını veya fiziksel şikayetlerin zihinsel işlenişini ölçer.
• Somatik Bilişsel (4 madde): Bedensel belirtilerle ilgili bilişsel yorumları ve endişeleri içerir.
• Gastrointestinal (5 madde): Sindirim sistemi ile ilgili spesifik şikayetleri değerlendirir.
• Benlik Saygısı (4 madde): Bireyin kendine yönelik olumlu veya olumsuz algısını ölçer.
• Çeşitli Anksiyete (2 madde): Genel kaygı ve gerginlik durumlarını ölçer.
• İlgi-istek (2 madde): Aktivitelere ve yaşama karşı duyulan motivasyon ve arzuyu ölçer.
• Cinsel Doyum (1 madde): Cinsel yaşamdan alınan memnuniyet düzeyini ölçer.
• Mensturuasyon (1 madde): Adet döngüsü ile ilgili sorunları veya rahatsızlıkları ölçer.

Araç

Test Türü: Uyarlama (Adaptation)

Format: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale). 4’lü Likert derecelendirme sistemi kullanılmaktadır.

Dil Mevcut: Türkçe (Uyarlanan Form)

Popülasyon Grubu: Kadınlar

Yaş Grubu: Yetişkin Popülasyon (Adaptasyon çalışması genellikle üniversite öğrencileri veya genel yetişkin popülasyon üzerinde yapılır).

Popülasyon Detayları: Adaptasyon çalışması, Kadın Sağlığı Anketinin psikometrik özelliklerini Türkiye’deki kadın örneklemi üzerinde incelemiştir.

Test Metodolojisi: Ölçek, yanıtlayıcının belirtilen maddelere ne sıklıkta veya ne ölçüde katıldığını belirten bir derecelendirme sistemi kullanır. Derecelendirme 4 puanlıdır: 0=hiç yok, 3=evet. Yüksek puanlar, ilgili alt boyutta daha fazla sıkıntı veya belirti olduğunu gösterir (Benlik Saygısı gibi olumlu yapıları ölçen alt boyutlar hariç, bu durumda ters puanlama uygulanması muhtemeldir).

Anahtar Kelimeler

Öz Bildirim, Psikolojik Değerlendirme, Kadın Sağlığı, Cronbach’s Alpha, Korelasyon, Likert Ölçeği, Nöropsikiyatri Arşivi.

[quads id=5]

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Pınar Çetinay

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değil.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değil (Yazışma adresi, 2005 yılındaki yayın referansına aittir.)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı (Uyarlama): 2005

İzinler ve Ücret: Ölçeğin ticari kullanımı veya geniş çaplı dağıtımı için sorumlu yazar Pınar Çetinay ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. İletişim e-posta adresi: [email protected].

Kaynaklar

Çetinay, P. ve Gülseren, Ş. (2005). Kadın Sağlığı Anketi Türkçe Formu’nun geçerlik ve güvenirliği. Nöropsikiyatri Arşivi, 42, 13-17.

Makalenin orijinal PDF bağlantısı burada bulunmaktadır: noropsikiyatriarsivi.com

Ölçeğin orijinal PDF formu aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: kadin-sagligi-anketi-toad.pdf

[quads id=5]

Kadın Sağlığı Anketinin Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Kadın Sağlığı Anketi 10 alt boyut ve 36 maddeden oluşmaktadır:

• Anksiyete-Depresyon (6 m)
• Somatik Belirtiler (6 m)
• Somatopsişik (5 m)
• Somatik Bilişsel (4 m)
• Gastrointestinal (5 m)
• Benlik Saygısı (4 m)
• Çeşitli Anksiyete (2 m)
• İlgi-istek (2 m)
• Cinsel Doyum (1 m)
• Mensturuasyon (1 m)