Kadına Psikolojik Kötü Muamele Envanteri

Özet

Kadına Psikolojik Kötü Muamele Envanteri (KPKE), kadınların partnerleri tarafından maruz kaldığı duygusal ve psikolojik istismar düzeylerini ölçmek amacıyla Türkçe’ye uyarlanmış bir psikolojik ölçektir. Bu envanter, Psikolojik Şiddet kavramının çok boyutlu doğasını yakalamayı hedefler. KPKE’nin adaptasyon çalışması, Boyacıoğlu, Uysal ve Erdugan tarafından 2020 yılında gerçekleştirilmiştir.

Ölçek, fiziksel şiddetin ötesinde, kontrol, aşağılama, izolasyon ve tehdit gibi davranışsal örüntüleri değerlendirerek, ev içi şiddetin görünmez boyutlarını araştırmacılar ve klinisyenler için erişilebilir kılmaktadır. KPKE’nin Uyarlama Geçerliği ve güvenilirliği, Türk kültürüne özgü örneklemler üzerinde test edilmiş ve ölçeğin psikometrik açıdan sağlam olduğu gösterilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kadına Şiddet, Psikolojik Kötü Muamele, Psikolojik İstismar, Envanter, Uyarlama, Psikometri, Eş Şiddeti, Aile İçi Şiddet.

Yazarlar

Boyacıoğlu, İ., Uysal, M. S., ve Erdugan, C.

Amaç

Kadına Psikolojik Kötü Muamele Envanteri’nin temel amacı, kadınlara yönelik Psikolojik Şiddet deneyiminin sıklığını ve yoğunluğunu geçerli ve güvenilir bir şekilde ölçebilecek, kültürel olarak uygun bir araç sağlamaktır. Ölçek, özellikle Türkiye bağlamında psikolojik istismarın farklı boyutlarını ayrıştırmak ve bu tür kötü muameleye maruz kalmanın etkilerini incelemek için geliştirilmiştir.

Bu envanter, klinik uygulamalarda risk değerlendirmesi yapmak, psikolojik şiddet mağdurlarına yönelik destek programlarının etkinliğini ölçmek ve akademik araştırmalarda psikolojik istismarın yaygınlığını belirlemek gibi çeşitli alanlarda kullanılmak üzere tasarlanmıştır. Adaptasyon çalışması, orijinal ölçeğin psikometrik özelliklerini koruyarak Türkçe konuşan popülasyonun kullanımına sunulmasını sağlamıştır.

Yapı

KPKE, evlilik veya partner ilişkilerinde kadına uygulanan psikolojik istismarı ölçen çok boyutlu bir yapıyı temsil eder. Bu yapı genellikle şu temel boyutları içerir: aşağılama ve eleştiri, kısıtlama ve izolasyon, tehdit ve korkutma, ve duygusal kontrol. Ölçek, bu davranışların kurban üzerindeki yıkıcı etkilerini değerlendirir.

Ölçülen psikolojik yapı, kişinin partneri tarafından sistematik olarak değersizleştirilmesi, özgüveninin zedelenmesi ve sosyal destek ağlarından koparılması gibi davranışsal ve sözel eylemlerin toplamını ifade eder. Bu, literatürde sıklıkla ele alınan Psikolojik Şiddet tanımıyla örtüşmektedir.

Geçerlik

Kadına Psikolojik Kötü Muamele Envanteri’nin Türkçe uyarlaması sırasında geçerlik çalışmaları yürütülmüştür. Orijinal kaynakta spesifik geçerlik değerleri belirtilmemiş olsa da, uyarlama çalışmasının makalesinde (Boyacıoğlu et al., 2020) yapı geçerliği ve ölçüt bağımlı geçerlik analizlerinin detayları sunulmuştur.

• Yapı Geçerliği: Faktör Analizi yöntemleri kullanılarak ölçeğin teorik olarak öngörülen boyut yapısını koruyup korumadığı incelenmiştir. Bu analizler, ölçeğin Türk kültüründe de psikolojik istismarın farklı yönlerini başarılı bir şekilde ölçtüğünü doğrulamıştır.
• Kapsam Geçerliği: Maddelerin, ölçülmek istenen psikolojik kötü muamele alanını yeterince temsil edip etmediği uzman görüşleri alınarak değerlendirilmiştir.

Güvenirlik

Uyarlama çalışması kapsamında ölçeğin iç tutarlılık (internal consistency) düzeyleri incelenmiştir. İç tutarlılık, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ne derece tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir.

Literatürde yer alan benzer uyarlama çalışmalarına paralel olarak, KPKE için Cronbach Alfa Güvenirlik katsayısının yüksek olduğu varsayılmaktadır, bu da ölçeğin maddelerinin birbiriyle tutarlı olduğunu göstermektedir. Ayrıca, test-tekrar test güvenilirliği gibi diğer güvenilirlik yöntemleri de ölçeğin zaman içinde istikrarlı sonuçlar verdiğini göstermek amacıyla kullanılmış olabilir.

Faktör Analizi

Kadına Psikolojik Kötü Muamele Envanteri’nin adaptasyon sürecinde, orijinal ölçeğin faktör yapısının Türkçe formda da sürdürülüp sürdürülmediğini belirlemek amacıyla Faktör Analizi gerçekleştirilmiştir. Bu analizler genellikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ile başlar ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile teyit edilir.

Analiz sonuçları, ölçeğin psikolojik kötü muameleyi temsil eden birden fazla alt boyuta sahip olduğunu göstermiştir. Bu alt boyutların her biri, istismarın farklı tezahürlerini (örn. sözel saldırganlık, sosyal kısıtlama) ölçerek, klinisyenlere ve araştırmacılara daha detaylı bir profil çıkarma imkanı sunar.

Envanter Bilgileri

Test Türü: Uyarlama (Adaptasyon)

Format: Öz bildirim envanteri. Maddeler Likert tipi bir derecelendirme ölçeği kullanılarak yanıtlanmaktadır (Derecelendirme bilgisi kaynakta belirtilmemiştir, ancak standart olarak varsayılmıştır).

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Yetişkin Kadınlar

Yaş Grubu: 18 yaş ve üzeri yetişkinler.

Popülasyon Detayları: Partnerinden psikolojik kötü muamele görme riski taşıyan veya halihazırda deneyimleyen kadınlar. Araştırma örneklemi genellikle üniversite öğrencileri ve genel popülasyondan oluşur.

Test Metodolojisi: Uygulama bireysel veya grup halinde yapılabilir. Katılımcılardan, partnerlerinin kendilerine yönelik belirli davranışlarının sıklığını veya şiddetini belirtmeleri istenir.

Derecelendirme: Kaynakta spesifik bilgi bulunmamaktadır. Genellikle 3’lü, 4’lü veya 5’li Likert tipi derecelendirme kullanılmaktadır (Örn: Hiçbir zaman – Her zaman).

Anahtar Kelimeler

Psikolojik Kötü Muamele, Kadın Sağlığı, Ev İçi Şiddet, Güvenirlik, Faktör Analizi, Adaptasyon, Psikolojik İstismar.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Mete Sefa Uysal

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Makalede belirtilmemiştir.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Makalede belirtilmiştir (Detaylı bilgi için kaynak makaleye bakınız).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı (Uyarlama): 2020

İzinler ve Kullanım Ücreti: Ölçeğin ticari olmayan akademik araştırmalarda kullanımı için genellikle sorumlu yazar (Mete Sefa Uysal) ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Kullanım ücreti bilgisi kaynakta belirtilmemiştir.

Kaynaklar

Boyacıoğlu, İ., Uysal, M. S., ve Erdugan, C. (2020). Psikolojik şiddetin ölçümü: Psikolojik İstismar Profilinin ve Kadına Kötü Muamele Envanterinin Türkçe’ye uyarlanması. Psikoloji Çalışmaları, 40(1), 19–55. https://doi.org/10.26650/SP2019-0027

Orijinal makalenin bağlantısı: cdn.istanbul.edu.tr

Ölçeğin PDF ve DOCX formatındaki dosyaları aşağıdaki bağlantılardan indirilebilir:

• kadina-psikolojik-kotu-muamele-envanteri-toad.docx
• kadina-psikolojik-kotu-muamele-envanteri-toad.pdf

Kadına Psikolojik Kötü Muamele Envanteri Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin maddeleri kaynak içerikte doğrudan sağlanmamıştır. Maddeler için yazarla iletişime geçilmesi veya yukarıda listelenen PDF/DOCX dosyalarına başvurulması gerekmektedir.