Namus Adına Kadına Uygulanan Şiddete Yönelik Tutumlar Ölçeği (NKUŞTÖ)

Özet

Namus Adına Kadına Uygulanan Şiddete Yönelik Tutumlar Ölçeği (NKUŞTÖ), bireylerin namus kavramıyla ilişkilendirilen durumlarda kadına karşı uygulanan şiddet eylemlerine yönelik sahip oldukları tutumları ölçmek amacıyla geliştirilmiş psikolojik bir ölçektir. Ölçek, R. Işık ve N. Sakallı-Uğurlu tarafından 2009 yılında yayınlanan çalışma kapsamında, öğrenci örneklemi kullanılarak geliştirilmiştir. NKUŞTÖ, konuya ilişkin toplumsal ve kültürel kabul düzeylerini saptamada önemli bir araç olarak hizmet vermektedir.

Anahtar Kelimeler

Namus, namus adına şiddet, kadına yönelik şiddet, tutum ölçeği, psikolojik ölçüm, Türkiye, toplumsal cinsiyet, psikoloji.

Yazarlar

R. Işık, N. Sakallı-Uğurlu (Sorumlu Yazar).

[quads id=5]

Amaç

Namus Adına Kadına Uygulanan Şiddete Yönelik Tutumlar Ölçeği’nin (NKUŞTÖ) temel amacı, namus kavramının ihlali bağlamında kadına yönelik şiddeti haklı görme veya onaylama düzeylerini objektif bir şekilde ölçebilecek, geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı oluşturmaktır. Ölçek, özellikle genç yetişkinler ve üniversite öğrencileri arasındaki bu tür tutumların yaygınlığını ve şiddetini belirlemeyi hedeflemiştir.

Bu geliştirme çalışması, kültürel olarak hassas olan namus temelli şiddet konusundaki bireysel farklılıkları saptayarak, gelecekteki eğitim ve müdahale programlarına bilimsel bir zemin sağlamayı amaçlamaktadır. Ölçek, alandaki araştırmacıların, namus kültürünün şiddet algısı üzerindeki etkisini incelemelerine olanak tanımaktadır.

Yapı

NKUŞTÖ, kuramsal olarak psikolojik yapı olarak namus adına uygulanan şiddete yönelik tutumların tek bir boyutta ele alınabileceği varsayımı üzerine inşa edilmiştir. Ölçek, bu tutumları ölçen 14 maddeden oluşmaktadır.

Ölçek, bireylerin namus ihlali durumlarında şiddeti bir çözüm veya ceza yöntemi olarak ne ölçüde onayladığını yansıtan bilişsel ve duygusal eğilimleri değerlendirmektedir. Bu tek boyutlu yapı, ölçeğin pratik uygulamasını kolaylaştırmakta ve yüksek düzeyde iç tutarlılık sergilemektedir.

Geçerlik

NKUŞTÖ’nün yapı geçerliği, benzer yapıları ölçen diğer ölçeklerle olan ilişkisi incelenerek detaylı bir şekilde test edilmiştir. Bu bağlamda, Sakallı-Uğurlu ve Glick (2003) tarafından geliştirilen Evlilik Öncesi Cinsel İlişkiye Giren Kadınlara İlişkin Tutumlar Ölçeği kullanılmıştır.

Yapılan analizlerde, NKUŞTÖ ile Evlilik Öncesi Cinsel İlişkiye Giren Kadınlara İlişkin Tutumlar Ölçeği arasında pozitif yönde oldukça yüksek ve anlamlı bir korelasyon (r = .85, p < .01) tespit edilmiştir. Bu yüksek korelasyon değeri, her iki ölçeğin de benzer sosyo-kültürel tutumları ölçmeyi amaçladığını ve katılımcıların maddelere paralel tepkiler verdiğini göstererek, NKUŞTÖ’nün yakınsak geçerliğini güçlü bir şekilde desteklemektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, iç tutarlılık katsayısı olan Cronbach Alfa kullanılarak gerçekleştirilmiştir. NKUŞTÖ için hesaplanan Cronbach Alfa iç tutarlık katsayısı .94 olarak bulunmuştur.

Literatürde (Kline, 2000), güvenirlik katsayısının genellikle .70 üzerinde olması gerektiği kabul edilmektedir. NKUŞTÖ’nün .94 gibi mükemmel bir değere sahip olması, ölçeğin maddelerinin ölçülmek istenen yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü ve yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Ölçek, yapısal olarak 14 maddeden oluşan ve tek boyutlu bir yapıya sahiptir. Bu bulgu, ölçeğin namus adına kadına uygulanan şiddete yönelik tutumları tek bir temel faktör altında topladığını ve bu tutumların homojen bir yapı oluşturduğunu işaret etmektedir. Geliştirme sürecinde yapılan faktör analizlerinin, bu uni-dimensional yapıyı desteklediği anlaşılmaktadır.

Araç

Test Türü: Geliştirme ölçeği (Özgün)

Format: 14 madde, 6’lı Likert tipi derecelendirme.

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Öğrenci Örneklemi

Yaş Grubu: Üniversite öğrencileri (Genellikle 18-30 yaş arası)

Popülasyon Detayları: Ölçek, ilk geliştirme çalışmasında üniversite öğrencileri örnekleminde kullanılmıştır.

Test Metodolojisi: Bireysel olarak uygulanan öz bildirim tutum ölçeği.

Anahtar Kelimeler

Namus Adına Kadına Uygulanan Şiddete Yönelik Tutumlar Ölçeği (NKUŞTÖ), iç tutarlılık, Cronbach Alfa, yapı geçerliği, Türk Psikoloji Yazıları, sosyal psikoloji.

[quads id=5]

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Nuray Sakallı-Uğurlu

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlılık E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2009

İzinler ve Ücret: Ölçeğin ticari olmayan akademik araştırmalarda kullanımı için genellikle sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

PDF Kaynağı: Ölçeğin orijinal makalesi ve ek materyalleri aşağıdaki bağlantılarda mevcuttur. Orijinal makalenin tam metni buradan indirilebilir: turkpsikolojidergisi.com.

NKUŞTÖ’nün orijinal PDF dosyası burada mevcuttur: namus-adina-kadina-uygulanan-siddete-yonelik-tutumlar-olcegi-nkusto-toad.pdf

Kaynaklar

• Işık, R. ve Sakallı-Uğurlu, N. (2009). Namusa ve Namus Adına Kadına Uygulanan Şiddete İlişkin Tutumlar Ölçeklerinin Öğrenci Örneklemiyle Geliştirilmesi. Türk Psikoloji Yazıları, 12(24), 16-24.

• Kline, P. (2000). The handbook of psychological testing (2nd ed.). Routledge.

• Sakallı-Uğurlu, N. ve Glick, P. (2003). Evlilik Öncesi Cinsel İlişkiye Giren Kadınlara İlişkin Tutumlar Ölçeği (EÖCİKİTÖ) (Unpublished Scale).

[quads id=5]

Namus Adına Kadına Uygulanan Şiddete Yönelik Tutumlar Ölçeği (NKUŞTÖ) Maddeleri

ÖNEMLİ: Orijinal kaynak içeriğinde ölçek maddeleri (soruları) yer almamaktadır. Bu nedenle, maddeler bu bölümde sunulamamaktadır. Maddelerin tam listesi için lütfen Işık ve Sakallı-Uğurlu (2009) referanslı orijinal makaleye başvurunuz.