Kadına Psikolojik Eziyet Envanteri Kısa Formu

Özet

Kadına Psikolojik Eziyet Envanteri Kısa Formu (KPEEKF), kadınların partnerleri tarafından maruz kaldıkları duygusal ve psikolojik şiddet deneyimlerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, orijinal uzun formun daha pratik ve zaman açısından verimli bir versiyonu olarak tasarlanmıştır. Türkiye’de Nevra Cem-Ersoy, O.S. Hünler ve Y. Namer tarafından 2017 yılında Türkçe’ye uyarlama çalışması yapılmıştır. KPEEKF, bireylerin yaşadığı psikolojik eziyet türlerini ve sıklığını değerlendirerek, klinik ve araştırma ortamlarında kadınlara yönelik şiddetin boyutlarının anlaşılmasına kritik katkılar sağlamaktadır.

Uyarlama çalışması, ölçeğin Türk kültüründeki geçerliğini ve güvenirliğini test etmeyi amaçlamış, elde edilen bulgular KPEEKF’nin Türkiye örnekleminde de güvenilir ve geçerli bir araç olduğunu göstermiştir. Bu kısa form, özellikle yoğun klinik ortamlarda veya büyük ölçekli saha araştırmalarında hızlı veri toplama ihtiyacını karşılamak üzere tasarlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kadına Psikolojik Eziyet Envanteri, KPEEKF, Psikolojik Eziyet, Duygusal Şiddet, Aile İçi Şiddet, Ölçek Uyarlama, Kadın Sağlığı, Psikometri

Yazarlar

Nevra Cem Ersoy, O.S. Hünler, Y. Namer

Amaç

Kadına Psikolojik Eziyet Envanteri Kısa Formu’nun temel amacı, kadınların yakın ilişkilerinde maruz kaldıkları psikolojik istismar davranışlarının yoğunluğunu ve çeşitliliğini standart bir biçimde ölçmektir. Ölçek, özellikle partner tarafından uygulanan aşağılama, tehdit, izole etme ve kontrol etme gibi yıkıcı davranışları tespit etmeyi hedefler.

Türkçe uyarlama çalışmasının spesifik amacı, uluslararası alanda kabul görmüş bu envanterin psikometrik özelliklerini Türk kültürü bağlamında incelemek ve araştırmacıların yanı sıra klinisyenlerin kullanımına sunmaktır. Bu sayede, Türkiye’deki kadınlara yönelik psikolojik eziyet alanındaki bilimsel çalışmaların kalitesinin ve karşılaştırılabilirliğinin artırılması amaçlanmıştır.

Yapı

KPEEKF, genellikle çok boyutlu bir yapıya sahiptir ve psikolojik eziyet kavramının farklı yönlerini kapsayacak şekilde tasarlanmıştır. Bu yapı, genellikle kontrol etme, izolasyon, sözlü taciz, tehdit etme ve değersizleştirme gibi alt faktörleri içerir. Ölçek, mağduriyet deneyiminin bütüncül bir değerlendirmesini sunmak için bu farklı boyutları bir araya getirir.

Ölçeğin ölçtüğü temel yapı, bir bireyin partneri tarafından uygulanan ve mağdurun psikolojik refahını, benlik saygısını ve özerkliğini ciddi şekilde zedeleyen kasıtlı davranışlar bütünüdür. Bu davranışlar, fiziksel şiddet içermese bile, uzun vadede mağdurlar üzerinde önemli duygusal ve zihinsel sağlık sorunlarına yol açabilmektedir.

Geçerlik

Kadına Psikolojik Eziyet Envanteri Kısa Formu’nun Türkçe uyarlama çalışmasında, orijinal ölçeğin yapısal uygunluğunu doğrulamak amacıyla kapsamlı geçerlik analizleri yapılmıştır. Uyarlama çalışması (Cem-Ersoy, Hünler ve Namer, 2017), ölçeğin Türk kültüründe amaca uygunluğunu ve ölçmek istediği yapıyı doğru bir şekilde ölçtüğünü göstermiştir.

Yapı geçerlik çalışmaları genellikle Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak gerçekleştirilir ve ölçek maddelerinin belirlenen teorik alt faktörlere beklenen şekilde yüklendiği doğrulanmıştır. Ayrıca, KPEEKF puanlarının, depresyon, anksiyete veya genel şiddet ölçekleri gibi ilgili yapılarla teorik olarak beklenen düzeyde ilişkili olduğunu gösteren ölçüt bağımlı geçerlik kanıtları da sunulmuştur.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılık güvenirlik katsayıları (Cronbach Alfa), Türkçe kısa formun yüksek düzeyde tutarlı olduğunu ortaya koymuştur. Bu durum, ölçekteki maddelerin aynı psikolojik yapıyı ölçmede homojen olduğunu göstermektedir.

Uyarlama çalışmasında, ölçeğin genel puanı ve muhtemel alt boyutları için yeterli düzeyde iç tutarlılık değerleri rapor edilmiştir. Yüksek güvenirlik değerleri, KPEEKF’nin tekrarlanan ölçümlerde tutarlı sonuçlar verebileceğine işaret eder, bu da ölçeğin klinik değerlendirmelerde ve longitudinal araştırmalarda güvenle kullanılabileceği anlamına gelir.

Faktör Analizi

Türkçe uyarlama sürecinde, ölçeğin yapısal geçerliğini incelemek amacıyla Faktör Analizi (hem Açımlayıcı hem de Doğrulayıcı) yöntemleri kullanılmıştır. Bu analizler, kısa formun teorik olarak varsayılan faktör yapısını koruyup korumadığını belirlemek için hayati öneme sahiptir.

Elde edilen Faktör Analizi sonuçları, kısa formun orijinal ölçekteki temel boyutları yansıtan, kültüre uygun ve açık bir faktör yapısına sahip olduğunu doğrulamıştır. Bu, ölçeğin psikolojik eziyetin farklı yönlerini ayrıştırarak ölçme yeteneğini desteklemektedir.

Ölçek Bilgileri

Test Type: Uyarlama (Adaptation) / Öz Bildirim Envanteri

Format: Genellikle Likert tipi derecelendirme ölçeği kullanır (Derecelendirme bilgisi kaynakta belirtilmemiştir, ancak bu tür envanterler sıklıkla 4 veya 5 noktalı Likert formatındadır).

Language Available: Türkçe (Türkçe uyarlama), Orijinal formu muhtemelen İngilizce.

Population Group: Yetişkin Kadınlar

Age Group: Yetişkin popülasyon (18 yaş ve üzeri)

Population Details: Partnerinden psikolojik eziyet görme riski taşıyan veya görmüş olan genel popülasyon kadınları veya klinik örneklemler.

Test Methodology: Kağıt-kalem veya dijital ortamda uygulanan, katılımcıların kendilerine yöneltilen psikolojik eziyet davranışlarının sıklığını veya yoğunluğunu belirtmelerini gerektiren standart bir envanterdir.

Anahtar Kelimeler

KPEEKF, Geçerlik, Güvenirlik, Faktör Analizi, Klinik Psikiyatri, Ölçek Geliştirme, Kadına Yönelik Şiddet

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Mevcut değil (Kaynakta belirtilmemiştir)

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar İletişim)

Correspondence Address: Nevra Cem Ersoy (İzmir Ekonomi Üniversitesi, Psikoloji Bölümü, muhtemel afiliasyon)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: Türkçe Uyarlama 2017 yılında yayımlanmıştır.

İzinler ve Ücret: Ölçeğin akademik ve klinik amaçlı kullanımı için sorumlu yazar Nevra Cem Ersoy ile iletişime geçilmesi önerilmektedir. Ticari kullanım veya geniş ölçekli araştırmalar için yazarın izni gerekebilir.

Orijinal PDF dokümanına aşağıdaki bağlantıdan erişilebilir: kadina-psikolojik-eziyet-envanteri-kisa-formu-toad.pdf

Kaynaklar

Cem-Ersoy, N., Hünler, O.S., ve Namer, Y.(2017).Kadına Psikolojik Eziyet Envanteri kIsa formu Türkçe uyarlaması. Klinik Psikiyatri, 20, 276-286.

Kadına Psikolojik Eziyet Envanteri Kısa Formu Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin orijinal maddeleri kaynak içerikte yer almamaktadır. Akademik etik gereği, ölçek maddeleri yazarın izni olmadan veya yayımlanmış makaleden tam olarak alıntı yapılmadan buraya eklenmemiştir. Kullanım için ilgili makaleye başvurulması gerekmektedir.