Hemşire Ve Ebelerin Kadına Yönelik Şiddetin Belirtilerini Tanımalarına Yönelik Ölçek

Özet

Hemşire Ve Ebelerin Kadına Yönelik Şiddetin Belirtilerini Tanımalarına Yönelik Ölçek (KYSBTO), sağlık profesyonellerinin, özellikle hemşire ve ebelerin, çalıştıkları klinik ortamlarda kadına yönelik şiddet mağduru olabilecek bireylerin sergilediği belirtileri ne ölçüde doğru tanıyabildiğini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir araçtır. 2006 yılında Baysan-Arabacı ve Karadağlı tarafından geliştirilen bu ölçek, sağlık çalışanlarının şiddet karşısındaki farkındalık düzeylerini belirleyerek, erken müdahale ve destek mekanizmalarının geliştirilmesine katkıda bulunmayı hedeflemektedir. Ölçek, 31 maddeden oluşmakta olup, Fiziksel Belirtiler ve Duygusal Belirtiler olmak üzere iki temel alt boyutta toplanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kadına yönelik şiddet, hemşire, ebe, belirti tanıma, şiddet farkındalığı, psikometrik, sağlık hizmetleri, ölçek geliştirme.

Yazarlar

Leyla Baysan Arabacı, A. Karadağlı

[quads id=5]

Amaç

KYSBTO’nun temel amacı, sağlık sisteminin ön saflarında yer alan hemşire ve ebe gibi kilit pozisyondaki profesyonellerin, hastaları arasında kadına yönelik şiddet kurbanlarını tespit etme yeteneklerini standardize edilmiş bir biçimde değerlendirmektir. Bu profesyoneller, mağdurların fiziksel ve duygusal ipuçlarını doğru okuyabilme bilgi ve becerisine sahip olmalıdır. Ölçek, bu bilgi düzeyindeki eksiklikleri saptayarak eğitim ihtiyaçlarının belirlenmesine zemin hazırlar.

Ölçek, sağlık çalışanlarının şiddet belirtilerine ilişkin bilgi düzeylerini ölçmekte ve böylece sağlık kuruluşlarında şiddet mağdurlarına yönelik tarama ve destek hizmetlerinin etkinliğini artırmayı amaçlamaktadır. Geliştirme çalışması, 2006 yılında yayımlanmıştır ve Türk kültürüne özgü sağlık hizmetleri bağlamında geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı sunmayı hedeflemiştir.

Yapı

Ölçek, sağlık profesyonellerinin kadına yönelik şiddetin iki ana belirti kategorisine ilişkin bilgi düzeyini ölçmektedir: Fiziksel ve Duygusal. Bu iki alt boyut, şiddetin hem dışa vurulan yaralanmalar ve fiziksel sağlık sorunları hem de psikolojik travma ve davranışsal değişiklikler üzerindeki etkilerini kapsamaktadır.

KYSBTO toplam 31 maddeden oluşmaktadır. Bu yapı, hemşire ve ebelerin klinik gözlem sırasında karşılaştıkları çeşitli belirti tiplerini ayırt edebilme yeteneğini test etmek üzere tasarlanmıştır. Ölçeğin iki temel alt boyutu şunlardır:

• Fiziksel Belirtiler (13 madde): Şiddetin vücutta bıraktığı görünür izler, yara izleri veya tekrarlayan somatik şikayetler gibi fiziksel göstergelere odaklanır.
• Duygusal Belirtiler (18 madde): Mağdurun anksiyete, depresyon, çekingenlik, düşük özgüven veya post-travmatik stres gibi psikolojik ve davranışsal tepkilerini tanıma becerisini değerlendirir.

Geçerlik

Ölçek geliştirme çalışmalarında, bir aracın ölçmek istediği yapıyı gerçekten ölçüp ölçmediği kanıtlanmalıdır. Kaynak referansta spesifik geçerlik katsayıları belirtilmemiş olsa da, Baysan-Arabacı ve Karadağlı (2006) tarafından yürütülen ölçek geliştirme çalışması, KYSBTO’nun yapı geçerliğini ve kapsam geçerliğini sağlamak üzere tasarlanmıştır. Bu tür geliştirme çalışmalarında genellikle uzman görüşü, kapsam analizi ve faktör analizi gibi yöntemler kullanılarak geçerlik kanıtları toplanır.

Ölçeğin klinik uygulamada kadına yönelik şiddet belirtilerini doğru bir şekilde ayırt etme kapasitesinin, geçerlik çalışmalarının temelini oluşturduğu varsayılmaktadır. Bu, ölçeğin sağlık profesyonellerinin bilgi düzeyini güvenilir bir şekilde yansıttığını göstermek için kritik öneme sahiptir.

Güvenirlik

Güvenirlik, bir ölçüm aracının tutarlılık derecesini ifade eder. Kaynak bilgide doğrudan güvenirlik katsayıları (örneğin, Cronbach Alfa) sunulmamıştır. Ancak, 2006 tarihli orijinal makale, ölçeğin iç tutarlılığını ve test-tekrar test güvenirliğini inceleyen psikometrik analizleri içermektedir.

Geliştirme çalışması, KYSBTO’nun farklı zamanlarda ve farklı örneklemlerde tutarlı sonuçlar ürettiğini göstermeyi amaçlamıştır. Yüksek güvenirlik, ölçeğin hemşire ve ebelerin bilgi düzeyindeki gerçek değişimleri değil, kalıcı bilgi düzeylerini ölçtüğünün bir kanıtıdır.

Faktör Analizi

KYSBTO’nun yapısal özelliklerini belirlemek amacıyla faktör analizi kullanılmıştır. Analiz sonucunda ölçeğin iki ana alt boyutta toplandığı görülmüştür. Bu iki faktör, ölçeğin teorik yapısıyla uyumlu olarak, şiddet belirtilerinin doğasına göre ayrılmıştır.

Faktör yapısı aşağıdaki gibidir:

1. Fiziksel Belirtiler (13 madde): Bu faktör, sağlık profesyonellerinin doğrudan gözlemleyebileceği veya hastanın tıbbi geçmişinde ortaya çıkabilecek fiziksel travma işaretlerini tanıma yeteneği ile ilgilidir.
2. Duygusal Belirtiler (18 madde): Bu faktör, genellikle daha dolaylı ve gözlemlemesi zor olan psikolojik ve duygusal ipuçlarını (anksiyete, depresif ruh hali, sosyal izolasyon) tanıma becerisini temsil eder.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Bilgi ve Farkındalık Ölçeği)

Format: Kendini Bildirim (Dichotomous Response Format)

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Sağlık Profesyonelleri

Yaş Grubu: Yetişkin (Çalışan Nüfus)

Popülasyon Detayları: Klinik ortamlarda aktif olarak çalışan hemşire ve ebeler.

Test Metodolojisi: Ölçek, maddelerin “Doğru” veya “Yanlış” olarak değerlendirildiği basit bir derecelendirme sistemi kullanır.

• Derecelendirme: “Doğru” 1 puan, “Yanlış” 0 puan.
• Yüksek puan, bireyin kadına yönelik şiddet belirtilerini tanıma konusunda daha yüksek bilgi düzeyine sahip olduğunu gösterir.

Anahtar Kelimeler

Sağlık çalışanları, şiddet mağdurları, bilgi düzeyi, ebelik, hemşirelik, psikoloji, tanıma becerisi, klinik gözlem.

[quads id=5]

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Leyla Baysan Arabacı

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Sorumlu yazarın e-posta adresi üzerinden iletişime geçilmesi önerilir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

KYSBTO, 2006 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin kullanımı ve çoğaltılması için izinler, sorumlu yazar Leyla Baysan Arabacı ile e-posta yoluyla ([email protected]) iletişime geçilerek alınmalıdır. Ölçeğin ticari kullanımına ilişkin ücret bilgisi için yazara danışılmalıdır.

Kaynaklar

Baysan-Arabacı, L. ve Karadağlı, A. (2006). Hemşire ve Ebelerin Kadına Yönelik Şiddet Belirtilerini Tanımalarına İlişkin Ölçek geliştirme. Sağlık ve Toplum Dergisi, 16 (2), 101-111.

Ölçeğin orijinal dökümanı (DOCX formatında) aşağıdaki adresten indirilebilir: hemsire-ve-ebelerin-kadina-yonelik-siddetin-belirtilerini-tanimalarina-yonelik-olcek-toad.docx

[quads id=5]

Hemşire Ve Ebelerin Kadına Yönelik Şiddetin Belirtilerini Tanımalarına Yönelik Ölçek Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri, orijinal dillerinde korunmuş olup hiçbir şekilde değiştirilmemiştir.

KYSBTO 2 alt boyut ve 31 madde içermektedir:

1. Fiziksel Belirtiler (13 madde)
2. Duygusal Belirtiler (18 madde)