Ergenler İçin Algılanan Duygusal/Psikolojik İstismar Ölçeği Kısa Formu-II

Özet

Ergenler İçin Algılanan Duygusal/Psikolojik İstismar Ölçeği Kısa Formu-II (EDPİÖ-KF-II), ergenlerin ebeveynleri tarafından algıladıkları duygusal ve psikolojik istismar düzeylerini ölçmek amacıyla Türkçeye uyarlanmış bir ölçektir. Bu ölçek, özellikle anne ve baba formları olmak üzere iki ayrı yapıya sahiptir ve ergenlerin ebeveynlerinden gördükleri muameleyi beş temel alt boyut (Şiddetli Red, Gizli Red, Gerçekçi Olmayan Beklentiler, Aşağılama ve Kabul/Saygı) üzerinden değerlendirmelerine olanak tanır. Ölçeğin uyarlama çalışması, psikometrik özelliklerinin incelenmesi ve güvenilirliğinin sağlanması üzerine odaklanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Duygusal İstismar, Psikolojik İstismar, Ergenlik, Ölçek Uyarlama, Geçerlik, Güvenirlik, Cronbach Alpha, Likert Ölçeği.

Yazarlar

Gökmen Arslan, Zeynep Kabasak

Amaç

Ölçeğin temel amacı, ergenlerin hem annelerinden hem de babalarından algıladıkları duygusal ve psikolojik istismar davranışlarının düzeylerini güvenilir ve geçerli bir şekilde tespit etmektir. Bu iki ayrı formun kullanılması, ebeveynlerin istismar davranışlarının farklılaşan etkilerini ayrı ayrı incelemeye olanak sağlamaktadır.

Ölçek, klinik ve araştırma ortamlarında ergen ruh sağlığı çalışmalarında, özellikle aile içi ilişkiler ve istismar konularında hızlı ve etkili bir tarama aracı olarak kullanılmak üzere uyarlanmıştır. Orijinal ölçeğin kısa formu-II versiyonunun Türk kültürüne uygun psikometrik özelliklere sahip olduğunun gösterilmesi hedeflenmiştir.

Yapı

Ergenler İçin Algılanan Duygusal/Psikolojik İstismar Ölçeği Kısa Formu-II, ergenlerin ebeveynlerinden algıladıkları beş temel psikolojik istismar ve kabul boyutunu ölçmektedir. Bu yapı, istismar davranışlarını sadece olumsuz davranışlar (red, aşağılama) olarak değil, aynı zamanda kabul ve saygı gibi olumlu davranışların yokluğunu veya karşıtını da içeren geniş bir spektrumda ele almaktadır.

Ölçek, toplam 32 maddeden oluşmakta olup, her madde ergenin ebeveynine yönelik spesifik bir algısını yansıtmaktadır. Ölçeğin boyutları, duygusal istismarın farklı tezahürlerini (açık ve gizli red, aşırı talepkârlık ve aşağılama) kapsamaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliği, doğrulayıcı faktör analizi ve diğer istatistiksel yöntemlerle incelenmiştir. Yapılan geçerlik çalışmasında, ölçme aracının beş alt boyuttan oluştuğu doğrulanmıştır.

Anne ve baba formlarında toplam 32 maddenin faktör yük değerlerinin 0.40’ın üzerinde olduğu tespit edilmiştir ki bu, maddelerin ilgili alt boyutları güçlü bir şekilde temsil ettiğini göstermektedir. Bu beş faktörlü yapının varyansı açıklama oranları oldukça yüksektir: Baba formu toplam varyansın %54.6’sını, anne formu ise %56.34’ünü açıklamaktadır. Bu bulgular, ölçeğin yapısal geçerliğinin kabul edilebilir düzeyde olduğunu kanıtlamaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılık güvenirliği, Cronbach Alpha katsayıları kullanılarak değerlendirilmiştir. Elde edilen genel Cronbach Alpha değerleri, ölçeğin yüksek düzeyde güvenilir olduğunu göstermektedir.

• Genel Güvenirlik Katsayıları:
  • Anne Formu için: 0.88
  • Baba Formu için: 0.92

Alt boyutların iç tutarlılık katsayıları da yüksek değerler sergilemektedir:

Baba Formu Boyutlarına İlişkin İç Tutarlılık Katsayıları:

• Şiddetli Red: 0.80
• Gizli Red: 0.77
• Gerçekçi Olmayan Beklentiler: 0.73
• Aşağılama: 0.89
• Kabul/Saygı: 0.85

Anne Formu Boyutlarına İlişkin İç Tutarlılık Katsayıları:

• Şiddetli Red: 0.83
• Gizli Red: 0.78
• Gerçekçi Olmayan Beklentiler: 0.73
• Aşağılama: 0.91
• Kabul/Saygı: 0.86

Bu değerler, hem genel ölçek yapısının hem de alt boyutların tutarlı ve güvenilir ölçümler sağladığını göstermektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin faktör yapısı, orijinal ölçeğin teorik yapısını destekleyecek şekilde beş faktörlü bir yapı olarak belirlenmiştir. Bu faktörler, ergenler tarafından algılanan duygusal/psikolojik istismarın farklı yönlerini temsil etmektedir. Faktör analizi sonuçları, anne ve baba formlarının yapısal olarak benzer olduğunu, ancak her bir ebeveyn formunun açıklanan varyans oranlarının farklılık gösterdiğini ortaya koymuştur.

Beş alt boyutun varlığı, istismarın çok boyutlu doğasını yakalamakta ve araştırmacılara spesifik istismar türleri hakkında detaylı bilgi sağlamaktadır. Özellikle “Kabul/Saygı” boyutunun varlığı, sadece istismar edici davranışları değil, aynı zamanda koruyucu ve destekleyici davranışların algılanan düzeyini de değerlendirme imkanı sunmaktadır.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Uyarlama (Adaptation)

Format: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale), 4’lü Likert Tipi

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Ergenler

Yaş Grubu: Ergenlik dönemi

Popülasyon Detayları: Ebeveynlerinden algıladıkları muameleyi değerlendiren ergenler.

Test Metodolojisi: Ölçek, 4’lü Likert derecelendirme sistemi ile puanlanmaktadır. Derecelendirme seçenekleri şunlardır: 1= Hemen hemen hiçbir zaman ile 4= Hemen hemen her zaman. Yüksek puanlar, ilgili boyutta algılanan istismar düzeyinin yüksek olduğunu işaret etmektedir.

Anahtar Kelimeler

Ebeveynlik Stilleri, Algılanan İstismar, Şiddetli Red, Gizli Red, Aşağılama, Psikometrik Özellikler, Faktör Yükü, İç Tutarlılık.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Gökmen Arslan

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2014 yılında Gökmen Arslan ve Zeynep Kabasak tarafından Türkçeye uyarlanmış ve psikometrik özellikleri incelenmiştir. Kullanım izinleri ve ücret bilgisi için sorumlu yazar (Gökmen Arslan) ile e-posta yoluyla iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Orijinal makaleye ait tam metin PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir:

ergenler-icin-algilanan-duygusalpsikolojik-istismar-olcegi-kisa-formu-ii-toad.pdf

Kaynaklar

Arslan, G. ve Kabasak, Z. (2014). Ergenler İçin Algılanan Duygusal/Psikolojik İstismar Ölçeği kısa formu-II: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Eğitimde Kuram ve Uygulama. 10(2), 491-510.

Makalenin akademik bağlantısı: eku.comu.edu.tr

Ergenler İçin Algılanan Duygusal/Psikolojik İstismar Ölçeği Kısa Formu-II Maddeleri

Önemli Not: Ölçek, ergenlerin algıladığı ebeveyn tutumlarını ölçen toplam 32 maddeden oluşmaktadır. Bu maddeler beş alt boyuta ayrılmıştır:

• Toplam 32 Madde (5+5+6+9+7)
• Şiddetli Red (5 m)
• Gizli Red (5 m)
• Gerçekçi Olmayan Beklentiler (6 m)
• Aşağılama (9 m)
• Kabul/Saygı (7 m)