Kadına Yönelik Şiddet Derecelendirme Ölçeği

Özet

Kadına Yönelik Şiddet Derecelendirme Ölçeği (KYŞDÖ), kadınların maruz kaldığı çeşitli şiddet türlerinin düzeyini ve sıklığını ölçmek amacıyla Türkçeye uyarlanmış psikometrik bir araçtır. Ölçeğin Türkçe adaptasyonu, 2015 yılında Tuz, Öksüz ve Tekiner tarafından gerçekleştirilmiş olup, bu çalışma ile ölçeğin Türk kültürü bağlamında geçerlilik ve güvenilirlik analizleri yapılmıştır. KYŞDÖ, özellikle klinik ve araştırma ortamlarında, kadına yönelik şiddetin çok boyutlu yapısını değerlendirmek için kritik bir öneme sahiptir.

Anahtar Kelimeler

Kadına Yönelik Şiddet, Şiddet, Derecelendirme Ölçeği, Uyarlama, Psikolojik Değerlendirme, Mağduriyet, Geçerlilik, Güvenilirlik

Yazarlar

Tuz, C., Öksüz, M. E., Tekiner, S. A.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, kadınların eşleri, partnerleri veya diğer kişiler tarafından maruz kaldığı fiziksel, psikolojik, cinsel ve ekonomik şiddet deneyimlerinin kapsamını ve yoğunluğunu sistematik bir şekilde ölçmektir. Bu araç, şiddet mağduriyetinin derecesini belirleyerek, hem akademik araştırmalara veri sağlamayı hem de klinik uygulamalarda risk değerlendirmesi ve müdahale planlaması için temel oluşturmayı hedefler.

Uyarlama çalışması, orijinal ölçeğin yapısal bütünlüğünü koruyarak, Türk toplumunun dil ve kültürel özelliklerine uygun bir değerlendirme aracı sunmayı amaçlamıştır. Bu sayede, Türkiye’deki kadına yönelik şiddet prevalansı ve etkileri hakkında güvenilir veriler elde edilmesi mümkün hale gelmiştir.

Yapı

Kadına Yönelik Şiddet Derecelendirme Ölçeği, kadına yönelik şiddetin çok boyutlu bir yapı olduğunu varsayar. Şiddet genellikle tek bir davranış yerine bir dizi istismar edici davranışı kapsar. Bu yapı, genellikle fiziksel saldırı, duygusal istismar, sosyal kısıtlama ve cinsel zorlama gibi alt boyutları içerir. Ölçek maddeleri, bu farklı boyutlardaki davranışların sıklığını ve süresini sorgulayarak, mağduriyetin genel bir profilini çıkarmayı amaçlamaktadır.

Ölçek, şiddet eylemlerinin sadece varlığını değil, aynı zamanda bunların algılanan ciddiyetini de ölçmeyi hedefler. Bu derecelendirme yapısı, araştırmacıların ve uygulayıcıların, mağdurların yaşadığı travmanın derinliğini daha iyi anlamalarına yardımcı olur.

Geçerlik

Tuz, Öksüz ve Tekiner (2015) tarafından yürütülen Türkçe uyarlama çalışmasında, ölçeğin yapısal geçerliliği öncelikli olarak incelenmiştir. Bu bağlamda, ölçeğin orijinal yapısının Türk örnekleminde de tutarlı olup olmadığını belirlemek amacıyla doğrulayıcı faktör analizi (DFA) yöntemleri kullanılmıştır. Çalışma, ölçeğin teorik olarak öngörülen faktör yapısını doğrulayan yeterli uyum indeksleri sunmuştur.

Ayrıca, ölçeğin bilinen diğer şiddet veya travma ölçekleri ile olan ilişkisi incelenerek ölçüt bağıntılı geçerliliği de değerlendirilmiştir. Bu analizler, KYŞDÖ’nün, ölçmeyi amaçladığı şiddet yapısını diğer ilgili yapılarla mantıklı ve istatistiksel olarak anlamlı ilişkiler kurarak doğru bir şekilde ölçtüğünü göstermiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenilirliği, iç tutarlılık (internal consistency) katsayısı olan Cronbach Alfa değeri üzerinden analiz edilmiştir. Uyarlama çalışmasında elde edilen Cronbach Alfa değerlerinin, ölçeğin genelinde ve alt boyutlarında kabul edilebilir düzeyde yüksek olduğu rapor edilmiştir. Yüksek iç tutarlılık, ölçek maddelerinin aynı psikolojik yapıyı ölçmede tutarlı olduğunu ve güvenilir sonuçlar ürettiğini işaret eder.

Güvenilirlik analizleri, ölçeğin zaman içinde tutarlılığını değerlendirmek amacıyla test-tekrar test yöntemlerini de içerebilir, ancak 2015 referansında temel olarak iç tutarlılığa odaklanıldığı varsayılmaktadır. Elde edilen yüksek güvenilirlik katsayıları, KYŞDÖ’nün klinik ve araştırma amaçlı kullanıma uygunluğunu desteklemektedir.

Faktör Analizi

Kadına Yönelik Şiddet Derecelendirme Ölçeği’nin Türkçe versiyonunun yapısal geçerliliğini incelemek için Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. DFA, ölçeğin orijinal yapısının Türk kültürüne adapte edildiğinde ne kadar iyi temsil edildiğini test etmek için güçlü bir istatistiksel yöntemdir. Analiz sonuçları, ölçeğin şiddetin farklı boyutlarını (örneğin, fiziksel, duygusal) ayrı ve anlamlı faktörler olarak ayırdığını teyit etmiştir.

Bu faktör yapısı, ölçeğin çok boyutlu şiddet fenomenini başarılı bir şekilde ayrıştırdığını göstermekte ve araştırmacıların şiddetin türlerine göre spesifik müdahaleler geliştirmesine olanak tanımaktadır. Faktör yüklerinin yeterli düzeyde olması, her bir maddenin ilgili alt boyutu temsil etme gücünün yüksek olduğunu göstermiştir.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptasyon)

Format: Derecelendirme Ölçeği (Likert Tipi Derecelendirme kullanıldığı varsayılmaktadır.)

Language Available: Türkçe

Population Group: Kadınlar (Şiddet mağduru veya genel popülasyon örneklemi)

Age Group: Yetişkinler (18 yaş ve üstü)

Population Details: Ölçeğin uyarlama çalışması, genellikle üniversite öğrencileri, hastane hastaları veya genel toplum örneklemi üzerinde gerçekleştirilir. Spesifik detaylar için 2015 referans kaynağına başvurulmalıdır.

Test Methodology: Bireysel veya grup uygulaması şeklinde, öz bildirim (self-report) yöntemiyle uygulanır. Katılımcılardan, belirli şiddet davranışlarına ne sıklıkla maruz kaldıklarını belirtmeleri istenir.

Anahtar Kelimeler

Kadın Sağlığı, Psikometri, Öz Bildirim, Travma, Aile Hekimliği, Güvenilirlik Analizi

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor (Kaynakta belirtilmemiştir.)

Affiliation Email addresses: [email protected] (İletişim adresi olarak belirtilmiştir.)

Correspondence Address: Kaynakta belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2015 yılında Türkçe literatüre kazandırılmıştır. Kullanım izinleri ve olası ücretlendirme bilgileri, genellikle ölçeğin yazarları veya ilgili yayın kuruluşu (Eurasian Journal of Family Medicine) ile iletişim kurularak elde edilebilir. İletişim için sağlanan e-posta adresi ([email protected]) bu bilgileri edinmek için kullanılabilir.

Ölçeğin orijinal PDF versiyonu aşağıdaki adresten indirilebilir: kadina-yonelik-siddet-derecelendirme-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

• Tuz, C., Öksüz, M., E. ve Tekiner, S., A. (2015). Kadına Yönelik Şiddet Derecelendirme Ölçeği ve Mağdurların Cinsel Deneyimleri Ölçeği Türkçe versiyonunun geçerlilik ve güvenilirliği. Eurasian Journal of Family Medicine, 4(2), 83-89.

Kadına Yönelik Şiddet Derecelendirme Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri, sağlanan orijinal kaynak içeriğinde mevcut değildir. Maddelerin tam ve doğru metni için lütfen yukarıda belirtilen referans makaleye (Tuz, Öksüz, Tekiner, 2015) başvurunuz.