Jackson/Cubbin Basınç Alanı Risk Hesaplama Aracı

Özet

Jackson/Cubbin Basınç Alanı Risk Hesaplama Aracı, hastanede yatan, özellikle yoğun bakım (YB) ünitelerindeki hastalarda basınç alanı riski veya basınç ülseri gelişim riskini değerlendirmek amacıyla kullanılan bir klinik araçtır. Bu aracın Türkçe uyarlaması, Özlem Soyer tarafından 2014 yılında yapılan yüksek lisans tezi kapsamında gerçekleştirilmiştir. Çalışma, aracın duyarlılık, özgüllük ve tahmin etme değerlerini, yaygın olarak kullanılan Braden Ölçeği ile karşılaştırmalı olarak incelemiştir. Elde edilen bulgular, Jackson/Cubbin aracının YB hastalarında risk değerlendirmesi için kabul edilebilir düzeyde performansa sahip olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Basınç ülseri, basınç alanı riski, risk hesaplama aracı, Jackson/Cubbin, yoğun bakım, duyarlılık, özgüllük, adaptasyon.

Yazarlar

Jackson (Orijinal Geliştiricilerden), Cubbin (Orijinal Geliştiricilerden), Özlem SOYER (Türkçe Uyarlama).

Amaç

Jackson/Cubbin Basınç Alanı Risk Hesaplama Aracının temel amacı, klinik ortamlarda, özellikle yoğun bakım ünitelerinde yatan hastalarda basınç ülseri geliştirme potansiyelini hızlı ve sistematik bir şekilde belirlemektir. Bu araç, hemşirelik ve sağlık profesyonellerine risk altındaki hastaları erken tespit etme ve önleyici müdahaleleri başlatma konusunda rehberlik eder.

Özlem Soyer tarafından yapılan uyarlama çalışmasının özel amacı ise, bu uluslararası geçerliliğe sahip risk hesaplama aracının Türkçe konuşulan popülasyonlarda ve Türkiye’deki yoğun bakım koşullarında güvenilirliğini ve geçerliliğini test ederek klinik kullanıma sunmaktır. Çalışma, aracın duyarlılık ve özgüllük gibi önemli performans göstergelerini detaylıca incelemiştir.

Yapı

Jackson/Cubbin Basınç Alanı Risk Hesaplama Aracı, bireyin basınç ülseri geliştirme olasılığını etkileyen çeşitli fizyolojik, çevresel ve mobilite ile ilgili faktörleri değerlendiren çok boyutlu bir yapıyı ölçer. Bu yapı, genellikle yaş, cilt durumu, mobilite, beslenme durumu ve ek risk faktörleri gibi alt bileşenlerden oluşur.

Aracın puanlama sistemi, risk düzeyini belirlemek için her bir bileşene belirli ağırlıklar atar. Puanların toplamı, hastanın düşük, orta veya yüksek basınç alanı riski grubunda yer alıp almadığını gösterir. Uyarlama çalışmasında, risk tespitini optimize etmek amacıyla farklı kesme noktaları (≤ 28, 29 ve 30) test edilmiştir.

Geçerlik

Jackson/Cubbin aracının geçerliği, Soyer (2014) tarafından yoğun bakım hastalarında yapılan üç farklı izlemde Eğri Altında Kalan Alan (Area Under the Curve, AUC) ve tanısal doğruluk metrikleri (duyarlılık, özgüllük, pozitif ve negatif tahmin etme değerleri) kullanılarak değerlendirilmiştir.

Yapılan analizlerde, Jackson/Cubbin aracının (kesme noktası ≤ 28, 29 ve 30) ortalama tanısal performans değerleri şu şekildedir:

• Duyarlılık: %86.7
• Özgüllük: %75.9
• Pozitif Tahmin Etme Değeri (PPV): %79.6
• Negatif Tahmin Etme Değeri (NPV): %83.8

Karşılaştırma amacıyla kullanılan Braden Ölçeği‘nin (kesme noktası ≤ 12 ve 13) ortalama değerleri ise sırasıyla %83.7, %79.9, %84.6 ve %78.4 olarak bulunmuştur. Eğri Altında Kalan Alan (AUC) değerleri ise Jackson/Cubbin aracında 0.882 iken, Braden ölçeğinde 0.892 olarak tespit edilmiştir. Bu sonuçlar, Jackson/Cubbin aracının basınç alanı riskini belirlemede yüksek bir geçerliğe sahip olduğunu ve Braden ölçeği ile benzer düzeyde performans sergilediğini göstermektedir.

Güvenirlik

Özlem Soyer’in (2014) yüksek lisans tezinde, Jackson/Cubbin Basınç Alanı Risk Hesaplama Aracının adaptasyon çalışması kapsamında herhangi bir güvenirlik analizi (iç tutarlılık, test-tekrar test güvenirliği vb.) yapılmadığı belirtilmiştir. Bu nedenle, aracın Türkçe versiyonunun güvenirlik özellikleri hakkında spesifik bir veri bulunmamaktadır.

Faktör Analizi

Jackson/Cubbin Basınç Alanı Risk Hesaplama Aracının Türkçe uyarlamasına yönelik Soyer (2014) çalışmasında herhangi bir keşfedici veya doğrulayıcı faktör analizi rapor edilmemiştir. Aracın orijinal yapısı, klinik risk faktörlerine dayandığından, genellikle faktör analizi yerine tanısal doğruluk (duyarlılık/özgüllük) testlerine odaklanılır.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptasyon) ve Klinik Risk Hesaplama Aracı

Format: Hemşire veya sağlık profesyoneli tarafından uygulanan gözlem ve veri toplama temelli çok maddeli kontrol listesi.

Language Available: İngilizce (Orijinal), Türkçe (Uyarlama)

Population Group: Hastanede yatan hastalar, özellikle yoğun bakım hastaları.

Age Group: Yetişkinler ve yaşlılar (Yaşa göre puanlama içerir).

Population Details: Çalışma, Dokuz Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü’nde yürütülen bir yüksek lisans tezi kapsamında yoğun bakım hastaları üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Methodology: 4’lü puanlama sistemi kullanılarak risk faktörleri değerlendirilir. Toplam puan, hastanın basınç ülseri geliştirme riskini belirleyen kesme noktaları ile karşılaştırılır.

Anahtar Kelimeler

Basınç ülseri riski, klinik skorlama, Jackson/Cubbin, Braden, duyarlılık, özgüllük, AUC, hemşirelik değerlendirmesi, yoğun bakım.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor (Adaptasyon yazarı için sağlanmamıştır)

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İzmir (2014 Çalışması)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler: Uyarlama çalışması için gerekli izinlerin alınmış olduğu varsayılmaktadır.

Ücret: Ölçeğin klinik kullanım ücreti hakkında bilgi sağlanmamıştır. Genellikle bu tür risk değerlendirme araçları klinik kullanımda ücretsizdir.

Test Yılı: Türkçe Uyarlama Çalışması 2014 yılında tamamlanmıştır.

Kaynaklar

Soyer, Ö. (2014). Yoğun bakım hastalarında Jackson/Cubbin Basınç Alanı Risk Hesaplama Aracının duyarlılık, özgüllük, tahmin etme değerinin incelenmesi (Yüksek lisans tezi). Dokuz Eylül Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İzmir.

Bu aracın orijinal PDF belgesi aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: jacksoncubbin-basinc-alani-risk-hesaplama-araci-toad.pdf

Jackson/Cubbin Basınç Alanı Risk Hesaplama Aracının Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Aşağıda ölçekten alınan puanlama örneği sunulmuştur (4’lü puanlama sistemi):

Yaş

• <40: 4
• 40-54: 3
• 55-70: 2
• >70: 1