İşyerinde Sosyal Medya Kullanımı Ölçeği

Özet

İşyerinde Sosyal Medya Kullanımı Ölçeği (İSME), bireylerin iş ortamlarında sosyal medyayı kullanma biçimlerini ve bu kullanımın potansiyel olarak sorunlu veya aşırı boyutlarını ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, orijinal yapısının Türkçe’ye uyarlanması yoluyla elde edilmiştir. Uyarlama çalışması sonucunda 21 maddeden ve 6 faktörden oluşan bir yapı ortaya çıkmıştır. Ölçek, çalışanların sosyal medyayı sürekli kontrol etme ihtiyacı gibi davranışsal ve bilişsel belirtileri değerlendirmektedir.

Anahtar Kelimeler

İşyerinde Sosyal Medya Kullanımı, Ölçek Uyarlama, Bağımlılık, İş Performansı, Psikometri, Örgütsel Davranış.

Yazarlar

Er, K., Solmaz, U., Yıldız, E.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, çalışanların işyerinde sosyal medya kullanım sıklığını, yoğunluğunu ve bu kullanımın potansiyel olarak dikkat dağıtıcı veya bağımlılık yapıcı etkilerini güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçmektir. Bu uyarlama çalışması, ilgili yapıyı Türk kültürüne ve çalışma ortamına uygun olarak değerlendirmeyi hedeflemiştir.

Yapı

Ölçek, bireylerin iş görevlerini yerine getirirken dahi sosyal medya platformlarına yönelik duydukları bilişsel meşguliyeti ve davranışsal kontrol ihtiyacını içeren sosyal medya kullanımının sorunlu boyutlarını ölçmektedir. Ölçek maddeleri, sosyal medyanın kişinin düşünce süreçlerini tüketme ve sürekli kontrol etme zorunluluğu gibi iş verimliliğini etkileyebilecek psikolojik durumları kapsar.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliliği, uyarlama çalışmasında incelenmiştir. Orijinal ölçekteki faktör yüklerinin dağılımı ile Türkçeye uyarlanan ölçek arasında genel bir benzerlik tespit edilmiştir. Ancak önemli bir farklılık olarak, orijinal ölçek 5 faktörlü bir yapıya sahipken, uyarlanan Türkçe versiyonda 6 faktörlü bir yapı ortaya çıkmıştır. Ayrıca, Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yol katsayılarında sorunlar görülen ve Cronbach Alpha değeri 0.60’ın altında kalan bazı maddeler (özellikle 6. boyutla ilgili olanlar ve anketin 22. maddesi) analizlerden çıkarılmıştır. Bu düzenlemeler sonucunda geçerlik analizleri 21 maddelik nihai ölçek üzerinden tekrarlanmıştır.

Güvenilirlik

Ölçeğin güvenilirliğini test etmek amacıyla yapı geçerliliği için Keşfedici Faktör Analizi (KFA) gerçekleştirilmiştir. Örneklem hacminin yeterliliğini değerlendiren Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) testi değeri 0.82 olarak bulunmuştur. Bu değer (0.60 eşiğinin oldukça üzerinde olması sebebiyle), örneklem büyüklüğünün faktör analizi için son derece yeterli olduğunu göstermektedir. Bu bulgu, ölçeğin iç tutarlılığının ve güvenilirliğinin yüksek olduğunu desteklemektedir.

Faktör Analizi

Uyarlama çalışmasında, ölçeğin yapısal uygunluğunu belirlemek için faktör analizi kullanılmıştır. Analizler sonucunda, orijinal ölçek yapısından farklı olarak 6 faktörlü bir modelin Türk veri setine daha iyi uyum sağladığı tespit edilmiştir. Madde çıkarma süreçleri, özellikle 6. boyutta yer alan ve düşük Cronbach Alpha değerleri gösteren maddeler üzerinde yoğunlaşmıştır. Nihai 21 maddelik ölçek, işyerinde sosyal medya kullanımının farklı alt boyutlarını temsil eden altı ayrı faktöre ayrılmıştır.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Uyarlama

Biçim: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale)

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Çalışanlar

Yaş Grubu: Yetişkin Çalışan Popülasyonu

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki çeşitli sektörlerde görev yapan çalışanlar.

Test Metodolojisi: Ölçek, 5’li Likert Ölçeği kullanılarak derecelendirilmiştir (1=Hiç Katılmıyorum – 5=Tamamen Katılıyorum).

Anahtar Kelimeler

İşyerinde Sosyal Medya Kullanımı, Psikolojik Ölçek, 6 Faktörlü Yapı, KMO Testi, Güvenilirlik, Geçerlik Çalışması.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Sağlanan kaynakta belirtilmemiştir (N/A).

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: Umut SOLMAZ: [email protected]

Yazışma Adresi: Umut SOLMAZ (Sorumlu Yazar)

İzinler, Ücretler ve Test Yılı

İzinler ve Ücretler: Ölçeğin ticari kullanımı veya telif durumu hakkında resmi bir bilgi sağlanmamıştır. Akademik kullanım için genellikle yazarlarla iletişime geçilmesi önerilir.

Test Yılı (Uyarlama): 2020

Referanslar

Er, K., Solmaz, U. ve Yıldız, E. (2020). İşyerinde Sosyal Medya Kullanımı Ölçeği’nin Türkçe’ye Uyarlanması. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 23(44), 1105-1132. DOI: 10.31795/baunsobed.748656.

Gürbüz ve Şahin, (2016: 311). (KMO referansı olarak kullanılmıştır).

Makalenin orijinal PDF’i buradan indirilebilir: isyerinde-sosyal-medya-kullanimi-olcegi-toad.pdf

Dergipark linki: dergipark.org.tr

İşyerinde Sosyal Medya Kullanımı Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek toplam 21 maddeden oluşmaktadır. Örnek maddeler şunlardır:

• Sosyal medyayı sürekli kontrol etme ihtiyacı duyuyorum.
• Sosyal medyanın düşüncelerimi tükettiğini hissediyorum.