İşyerinde Hatalardan Öğrenme Ölçeği

Özet

İşyerinde Hatalardan Öğrenme Ölçeği, çalışanların iş hatalarını bir gelişim fırsatı olarak algılama ve bu hatalardan ders çıkarma eğilimlerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş veya Türkçe’ye uyarlanmış psikometrik bir araçtır. Ölçeğin Türkçe formunun geçerlilik ve güvenirlik çalışması, Elif Bilginoğlu ve Uğur Yozgat tarafından 2021 yılında gerçekleştirilmiştir. Bu çalışma, ölçeğin Türk işyeri kültürüne uygunluğunu ve psikometrik açıdan sağlamlığını doğrulamayı hedeflemiştir. Ölçek, özellikle hata yönetimi kültürü ve Örgütsel Öğrenme süreçlerinin değerlendirilmesinde kritik bir rol oynamaktadır.

Ölçeğin temel amacı, işyeri ortamında hatalara karşı gösterilen tepkileri, hatayı raporlama istekliliğini ve hatalardan kaynaklanan bilgiyi kurumsal hafızaya aktarma kapasitesini belirlemektir. Bu sayede, kurumların öğrenme odaklı bir kültürü ne ölçüde teşvik ettiğine dair nicel veriler elde edilmektedir.

Anahtar Kelimeler

İşyerinde Hatalardan Öğrenme, Hata Yönetimi, Örgütsel Kültür, Geçerlilik, Güvenirlik, Psikometrik Özellikler.

Yazarlar

Elif Bilginoğlu, Uğur Yozgat.

[quads id=5]

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, çalışanların hataları algılama, yorumlama ve bu hatalardan öğrenme süreçlerini değerlendirmektir. Ölçek, işyerlerinde hataların gizlenmesi yerine açıkça tartışıldığı ve öğrenme döngüsüne dönüştürüldüğü bir ortamın varlığını ölçmeye odaklanmıştır.

Ölçeğin Türkçe formunun geliştirilmesi veya uyarlanması, Türk işgücü ve organizasyonel bağlamında hatalardan öğrenme eğilimlerini bilimsel yöntemlerle ölçebilmek için standart bir araç sunmayı amaçlamıştır. Bu, özellikle hata yoğun sektörlerde (sağlık, havacılık, finans) kritik performans ve güvenlik analizleri için önemlidir.

Yapı (Ölçülen Psikolojik Yapı)

Ölçek, temel olarak Hatalardan Öğrenme İklimi (Learning from Errors Climate) veya Hata Yönetimi Kültürü (Error Management Culture) yapılarını ölçmektedir. Bu yapı, bir organizasyonun hataları bireysel başarısızlıklar yerine sistemik gelişim fırsatları olarak görme derecesini yansıtır.

Ölçülen yapı, genellikle aşağıdaki boyutları içerir: Hata Raporlama (çalışanların hatayı açıkça bildirme istekliliği), Hata Tartışması (hataların nedenleri üzerine yapıcı konuşmalar), Hataların Kurumsal Hafızaya Kaydı ve Hata Sonrası Stres veya Suçlama Korkusunun düşüklüğü.

Geçerlik

Bilginoğlu ve Yozgat (2021) tarafından yürütülen geçerlilik çalışmasında, ölçeğin yapısal uygunluğu incelenmiştir. Her ne kadar orijinal kaynakta detaylı psikometrik değerler belirtilmemiş olsa da, yayınlanan makale, ölçeğin amaçlanan yapıyı ölçme yeteneğini (yapı geçerliliği) destekleyen bulgular sunmuştur. Genellikle bu tür çalışmalarda, ölçek maddelerinin kuramsal yapıyla tutarlılığını test etmek için Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik (tutarlılık) çalışmaları da Bilginoğlu ve Yozgat (2021) çalışması kapsamında raporlanmıştır. Güvenirlik analizleri genellikle Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayısı ile değerlendirilir. Yüksek Cronbach Alfa değerleri, ölçeğin maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir. Bu sonuçlar, ölçeğin Türkçe formunun zaman içinde ve farklı örneklemlerde istikrarlı sonuçlar verebileceğine işaret etmektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal geçerliliğini incelemek amacıyla Faktör Analizi teknikleri (Açımlayıcı veya Doğrulayıcı Faktör Analizi) kullanılmıştır. Bu analizler, ölçeğin kaç alt boyuttan oluştuğunu ve her bir maddenin hangi faktöre yüklendiğini belirlemede kritik öneme sahiptir. Çalışma, İşyerinde Hatalardan Öğrenme yapısının Türkiye bağlamında kaç faktörlü bir modelle en iyi şekilde temsil edildiğini ortaya koymuştur.

Araç Bilgileri

Test Type: Geliştirme (Uyarlama ve Geçerlilik/Güvenirlik Çalışması)

Format: Derecelendirme (Orijinal kaynakta derecelendirme bilgisi ‘-‘ olarak belirtilmiştir; ancak bu tür ölçekler genellikle 5’li veya 7’li Likert tipi bir format kullanır.)

Language Available: Türkçe

Population Group: Çalışanlar / İşgücü

Age Group: Yetişkin (18+)

Population Details: Çeşitli sektörlerdeki çalışanlar veya belirli bir organizasyonel bağlamdaki personel.

Test Methodology: Öz Bildirim Ölçeği.

Anahtar Kelimeler

İşyerinde Hatalardan Öğrenme, Örgütsel Gelişim, Psikometrik Ölçek, Yönetim Bilimleri, Hata Kültürü.

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor

Affiliation Email addresses: Bilinmiyor

Correspondence Address: Bilinmiyor (Sorumlu Yazar: Elif Bilginoğlu)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin geliştirme ve geçerlilik çalışması 2021 yılında yayınlanmıştır. Ölçeğin ticari kullanımı ve izin gereklilikleri için sorumlu yazar Elif Bilginoğlu ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Akademik amaçlı kullanımlar genellikle referans gösterilerek ücretsiz olabilir.

Kaynaklar

Bilginoğlu, E., ve Yozgat, U. (2021). İşyerinde Hatalardan Öğrenme ölçeği Türkçe formunun geçerlilik ve güvenirlik çalışması. Yönetim Bilimleri Dergisi, 19 (40), 299-322. https://doi.org/10.35408/comuybd.716676

Makalenin tam metnine Dergipark üzerinden ulaşılabilir: dergipark.org.tr

Ölçeğin geçerlilik ve güvenirlik çalışmasını içeren orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: isyerinde-hatalardan-ogrenme-olcegi-turkce-formunun-gecerlilik-ve-guvenirlik-calismasi-toad.pdf

[quads id=5]

İşyerinde Hatalardan Öğrenme Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçeğin maddeleri, sağlanan kaynak içerikte mevcut değildir. Maddeler için Bilginoğlu ve Yozgat (2021) makalesine başvurulmalıdır.