İş Güçlüğü Ölçeği

Özet

İş Güçlüğü Ölçeği, 2000 yılında Gül Kitapçıoğlu tarafından bir tıpta uzmanlık tezi kapsamında geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçeğin temel amacı, Bornova Sağlık Grup Başkanlığı bölgesinde görev yapan ebelerin karşılaştığı iş güçlüğü faktörlerini sistematik olarak belirlemek ve bu faktörlerin, ebelerin iş doyumu, tükenmişlik ve örgütsel bağlılık düzeyleri üzerindeki etkisini araştırmaktır. Ölçek, toplam 56 maddeden oluşmakta olup, yapı geçerliği çalışmalarında varyansın önemli bir kısmını açıklayan 17 faktörlü bir yapı ortaya konmuştur. Ölçek, sağlık profesyonellerinin çalışma koşullarının psikolojik sonuçlarını değerlendirmede önemli bir rol oynamaktadır.

Anahtar Kelimeler

İş Güçlüğü, Ebe, Sağlık Personeli, Tükenmişlik, İş Doyumu, Örgütsel Bağlılık, Psikometri, Ölçek Geliştirme.

Yazarlar

Gül Kitapçıoğlu

[quads id=5]

Amaç

İş Güçlüğü Ölçeği’nin temel amacı, özellikle sağlık sektöründe görev yapan profesyonellerin (ebeler) mesleki yaşamlarında karşılaştıkları zorlukları, engelleri ve stres kaynaklarını ölçmek ve standardize etmektir. Ölçek, bu güçlüklerin boyutlarını faktörler aracılığıyla tanımlayarak, yönetimsel ve kurumsal müdahalelere zemin hazırlamayı amaçlamıştır.

Ölçeğin ikincil amacı ise, belirlenen bu iş güçlüğü faktörlerinin çalışanların psikolojik refahı ve kurumsal davranışları üzerindeki etkilerini incelemektir. Bu etkileşimler arasında iş doyumu, mesleki tükenmişlik düzeyleri ve kuruma olan <a href="https://tr.wikipedia.org/wiki/%C3%96rg%C3%BCtsel_ba%C4%9Fl%C4%B1l%C4%B1k seviyeleri yer almaktadır.

Yapı

İş Güçlüğü Ölçeği, birincil olarak “İş Güçlüğü” (Job Difficulty) yapısını ölçmektedir. Bu yapı, genellikle iş yükü, kaynak eksikliği, örgütsel çatışmalar, rol belirsizliği ve fiziksel zorlanmalar gibi çeşitli alt boyutları içermektedir. Ölçek, bu zorlukların çok boyutlu doğasını yakalamak üzere geliştirilmiştir.

Ölçeğin geliştirildiği tez çalışması bağlamında, ölçülen diğer ilgili yapılar şunlardır: İş Doyumu (çalışanın işine karşı geliştirdiği olumlu duygusal durum), Tükenmişlik (uzun süreli mesleki stres sonucu ortaya çıkan duygusal yorgunluk ve kişisel başarıda azalma) ve Örgütsel Bağlılık (çalışanın kuruma yönelik aidiyet duygusu ve kurum hedeflerine ulaşma isteği).

Geçerlik

Ölçeğin yapısal geçerlik çalışmaları, Kitapçıoğlu (2000) tarafından gerçekleştirilmiş ve tatmin edici sonuçlar elde edilmiştir. Yapısal geçerliği belirlemek amacıyla kullanılan istatistiksel analizler sonucunda, toplam varyansın % 76,38 gibi yüksek bir oranını açıklayan 17 ayrı faktör elde edilmiştir.

Bu 17 faktörlü yapı, iş güçlüğünün tek bir genel kavram yerine, ebelerin karşılaştığı çeşitli spesifik zorluk alanlarını temsil eden çok boyutlu bir yapı olduğunu göstermektedir. Elde edilen yüksek varyans açıklama oranı, ölçek maddelerinin ölçülmek istenen teorik yapıyı başarılı bir şekilde temsil ettiğini kanıtlamaktadır.

Güvenirlik

Ölçek, güvenirlik analizleri sonucunda güvenilir bulunmuştur. Güvenirlik çalışması, ölçeğin zamandan bağımsız olarak tutarlı sonuçlar üretebilme yeteneğini göstermektedir.

Akademik standartlara göre, bu tür geliştirme çalışmalarında genellikle Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayısı kullanılmaktadır. Kaynakta spesifik katsayı belirtilmese de, ölçeğin genel olarak güvenilir olduğu sonucuna varılmıştır, bu da ölçeğin araştırma amaçları için kullanılabilirliğini desteklemektedir.

Faktör Analizi

İş Güçlüğü Ölçeği’nin geliştirme sürecinde kullanılan temel istatistiksel yöntem Faktör Analizidir. Bu analiz, 56 maddeden oluşan veri setindeki ilişkileri inceleyerek, maddeleri altında yatan daha az sayıda anlamlı boyuta indirgemeyi sağlamıştır.

Analiz sonucunda, varyansın % 76,38’ini açıklayan 17 faktör elde edilmiştir. Bu faktörler, ebelerin iş güçlüğünü oluşturan temel bileşenleri temsil etmektedir. 17 faktörün belirlenmesi, iş güçlüğü kavramının sadece genel bir stres değil, aynı zamanda çok sayıda spesifik ve bağımsız zorluk alanını (örn: fiziksel yük, yönetimsel destek eksikliği, ekipman yetersizliği vb.) kapsadığını göstermektedir.

Araç

Test Type: Geliştirme (Developmental Scale)

Format: 56 maddeden oluşmaktadır. Derecelendirme formatı kaynakta belirtilmemiştir, ancak psikometrik ölçeklerde sıklıkla Likert Tipi derecelendirme (örn: 5’li veya 7’li) kullanılmaktadır.

Language Available: Türkçe

Population Group: Sağlık çalışanları (Ebeler)

Age Group: Çalışma yaşamında aktif olan yetişkinler (genellikle 20-60 yaş arası)

Population Details: Bornova Sağlık Grup Başkanlığı bölgesinde görev yapan ebeler.

Test Methodology: Öz bildirim (Self-report) ölçeği. Geliştirme çalışması, Tıpta Uzmanlık Tezi kapsamında yapılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Gül Kitapçıoğlu, Ege Üniversitesi, Geçerlik, Faktör Analizi, 17 Faktör, Bornova Sağlık Grup Başkanlığı, 56 Madde.

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi, İzmir, Türkiye.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2000.

İzinler ve Ücret: Ölçek, bir tıpta uzmanlık tezi kapsamında geliştirilmiştir. Kullanımı için sorumlu yazar Gül Kitapçıoğlu ile iletişime geçilmesi tavsiye edilmektedir.

Ölçeğin orijinal PDF dökümanına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir: is-guclugu-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

1. Kitapçıoğlu, G. (2000). Bornova Sağlık Grup Başkanlığı bölgesinde görev yapan ebelerin iş güçlüğü faktörlerinin belirlenmesi ve iş doyumu, tükenmişlik, örgütsel bağlılık üzerine etkisi (Tıpta uzmanlık tezi). Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi, İzmir.

[quads id=5]

İş Güçlüğü Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçeğin 56 maddesi bu kaynakta sunulmamıştır. Maddeler için orijinal teze veya sorumlu yazara başvurulması gerekmektedir.