Öğrenme Güçlüğü Olan Çocuğa Yönelik Akran Tutum Ölçeği

Özet

Öğrenme Güçlüğü Olan Çocuğa Yönelik Akran Tutum Ölçeği, 2001 yılında Zülfiye Gül Ercan tarafından yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Ölçek, kaynaştırılmış eğitim ortamlarında yer alan, normal gelişim gösteren 8-11 yaş grubundaki çocukların, öğrenme güçlüğü olan akranlarına karşı sergiledikleri tutumları kapsamlı bir şekilde incelemeyi amaçlamaktadır. Bu araç, İlişki Kurma, Farklılığı Kabul Etme ve Yardım Etmeye İsteklilik olmak üzere üç temel alt boyutta toplam 20 maddeden oluşmaktadır.

Ölçeğin geliştirme sürecinde, faktör analizi ile yapı geçerliği sınanmış ve iç tutarlılık güvenilirliği Cronbach Alfa katsayısı (.76) ile belirlenmiştir. Ölçek, özellikle akran kabulü ve sosyal entegrasyon konularında eğitimciler ve araştırmacılar için değerli veriler sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Öğrenme güçlüğü, akran tutumu, kaynaştırma, psikometrik araç, tutum ölçeği, faktör analizi, sosyal kabul.

Yazarlar

Zülfiye Gül Ercan

[quads id=5]

Amaç

Öğrenme Güçlüğü Olan Çocuğa Yönelik Akran Tutum Ölçeği’nin temel amacı, kaynaştırma ortamlarında eğitim gören tipik gelişimli çocukların, öğrenme güçlüğü çeken akranlarına yönelik tutumlarının niteliğini nicel olarak belirlemektir. Bu tutumların incelenmesi, başarılı bir kaynaştırma eğitiminin sağlanması ve dezavantajlı öğrencilerin sosyal entegrasyonunun desteklenmesi açısından kritik öneme sahiptir.

Ölçek, tutumun farklı boyutlarını (ilişki kurma, kabul ve yardımseverlik) ayrıştırarak, eğitim programlarının bu alanlarda daha hedefe yönelik müdahaleler geliştirmesine olanak tanır. Elde edilen sonuçlar, okullarda ve sınıflarda akranlar arası etkileşimi iyileştirmeye yönelik stratejilerin belirlenmesinde bir temel teşkil eder.

Yapı

Ölçek, akran tutumunu ölçmek üzere teorik olarak belirlenmiş üç temel alt boyuttan oluşmaktadır. Bu üç faktörlü yapı, uygulanan faktör analizi ile de desteklenmiştir. Toplam 20 maddeden oluşan ölçekte, maddeler eşit olmayan sayılarda alt boyutlara dağıtılmıştır.

• İlişki Kurma Boyutu: 7 madde ile temsil edilir. Bu boyut, normal gelişim gösteren çocuğun, öğrenme güçlüğü olan akranıyla gönüllü olarak sosyal ve akademik etkileşime girme isteğini yansıtır.
• Farklılığı Kabul Etme Boyutu: 7 madde içerir. Bu boyut, akranın sergilediği farklılıkları veya zorlukları hoşgörüyle karşılama ve bu farklılıklar nedeniyle rahatsızlık duymama eğilimini ölçer.
• Yardım Etmeye İsteklilik Boyutu: 6 maddeden oluşur. Bu boyut, akranın karşılaştığı zorluklarda ona destek olma ve somut yardımda bulunma motivasyonunu değerlendirir.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliği, keşfedici faktör analizi yöntemi kullanılarak incelenmiştir. Yapılan ilk analizler sonucunda düşük faktör yük değerine sahip olan maddeler ölçekten çıkarılmış ve analiz tekrarlanmıştır. Nihai analiz, ölçeğin teorik beklentilere uygun olarak üç faktörlü bir yapıya sahip olduğunu göstermiştir.

Madde seçimi sürecinde, maddelerin faktör yük değerlerinin 0.45’ten yüksek olması temel kriter olarak benimsenmiştir. Bununla birlikte, az sayıda maddenin 0.30’un üzerindeki yük değerleri de, ölçeğin kapsam geçerliğini korumak amacıyla kabul edilmiştir. Ayrıca, maddelerin ölçülen yapıyı ne kadar iyi ayırt ettiğini göstermek üzere, madde-toplam korelasyonlarının 0.30 ve daha yüksek olması bir ölçüt olarak kullanılmıştır.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılık güvenilirliği, yaygın olarak kullanılan Cronbach Alfa güvenirlik katsayısı ile hesaplanmıştır. Elde edilen değer, .76 olarak rapor edilmiştir. Bu katsayı, sosyal bilimler araştırmaları bağlamında ölçeğin güvenilir ve tutarlı ölçümler yapabildiğini gösteren kabul edilebilir bir düzeydir.

Güvenirlik analizleri, ölçeğin maddelerinin ölçülmek istenen tek bir yapıyı ne kadar iyi temsil ettiğini doğrulamıştır. Ayrıca, ölçek maddelerinin toplam varyansın %42‘sini açıkladığı belirtilmiştir, bu da ölçeğin ölçtüğü yapının önemli bir kısmını başarıyla kapsadığını ifade etmektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal geçerliğini desteklemek amacıyla yürütülen faktör analizi, ölçeğin 20 maddesinin üç ayrı alt boyutta toplandığını kesinleştirmiştir. Bu üç faktör, İlişki Kurma, Farklılığı Kabul Etme ve Yardım Etmeye İsteklilik olarak adlandırılmıştır.

Madde yük değerlerinin titizlikle incelenmesi, ölçek maddelerinin güçlü bir şekilde ilgili faktörlere yüklendiğini ortaya koymuştur. Analiz sonucunda, madde-toplam korelasyonlarının yüksek olması, ölçek maddelerinin bireysel olarak ölçülen genel tutum yapısına katkıda bulunduğunu ve ölçeğin homojen bir yapı sergilediğini kanıtlamıştır.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Yeni Geliştirilmiş Ölçek)

Format: Derecelendirme Ölçeği

Mevcut Diller: Türkçe

Hedef Popülasyon Grubu: Normal gelişim gösteren ilkokul öğrencileri

Yaş Grubu: 8 – 11 yaş arası

Popülasyon Detayları: Kaynaştırma ortamında öğrenme güçlüğü olan akranlarıyla etkileşim kuran çocuklar.

Test Metodolojisi: 20 maddeden oluşan, 3 alt boyutlu, 2’li Likert tipi derecelendirme ölçeği.

Anahtar Kelimeler

Tutum, Cronbach Alfa, sosyal kabul, İlişki Kurma Boyutu, Farklılığı Kabul Etme Boyutu, Yardım Etmeye İsteklilik Boyutu, psikometri.

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değil

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Ankara (2001 Yılı Tezine Göre)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, Zülfiye Gül Ercan tarafından 2001 yılında yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiştir. Ölçeğin kullanımı ve telif hakları ile ilgili detaylı bilgi ve izinler için sorumlu yazar ile doğrudan e-posta yoluyla iletişime geçilmesi önerilmektedir.

Test Yılı: 2001

Ölçeğin orijinal PDF versiyonu şuradan indirilebilir: ogrenme-guclugu-olan-cocuga-yonelik-akran-tutum-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Ercan, Z. G. (2001). Kaynaştırılmış ortamdaki normal gelişim gösteren çocukların 8 – 11 yaşları arasındaki öğrenme güçlüğü olan akranlarına karşı tutumlarının incelenmesi (Yüksek lisans tezi). Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Ankara.

İlgili teze YÖK Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişim sağlanabilir: tez.yok.gov.tr

[quads id=5]

Öğrenme Güçlüğü Olan Çocuğa Yönelik Akran Tutum Ölçeği Maddeleri

Ölçek, 2’li Derecelendirme (1=Katılıyorum 2=Katılmıyorum) formatında yanıtlanmaktadır ve 3 alt boyut ve 20 maddeden oluşmaktadır. Aşağıda her bir alt boyuta ait örnek bir madde sunulmuştur:

• İlişki Kurma Boyutu (7 m): Matematik problemini çözmekte zorlanan bir çocukla okuldan sonra çalışmak isterim.
• Farklılığı Kabul Etme Boyutu (7 m): Derslerde çok konuşan bir çocuğun dikkatimi dağıtması beni sinirlendirir.
• Yardım Etmeye İsteklilik Boyutu (6 m): Okulumda özürlü çocuklar olsa onlara merhaba derim.