Table of Contents
Özet
İlköğretim 2. Kademe Öğrencilerinin Modsal Betimlemeleri Algılayabilme ve Kullanabilme Yeterlilikleri Ölçeği, ilköğretim ikinci kademede öğrenim gören öğrencilerin dil yeterlilikleri kapsamında, modsal betimlemeleri anlama ve bunları etkin bir şekilde kullanma düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, özellikle öğrencilerin dil bilgisi ve anlam çıkarma becerilerinin modalite (kiplik) kavramıyla ilişkili yönlerini değerlendirmeyi hedefler. Ölçek geliştirme çalışması, Betül Okçu tarafından 2011 yılında yürütülen bir Yüksek Lisans Tezi projesi kapsamında tamamlanmıştır.
Ölçeğin temel amacı, öğrencilerin modsal ifadelerin (olasılık, zorunluluk, izin vb.) taşıdığı ince anlam farklılıklarını ne ölçüde kavradıklarını ve bu yapıları kendi ifade biçimlerinde ne kadar başarılı kullandıklarını nicel olarak ortaya koymaktır.
Anahtar Kelimeler
İlköğretim, Modsal Betimlemeler, Yeterlilik, Algılama Becerisi, Dil Eğitimi, Ölçek Geliştirme, Betimleme.
Yazarlar
Betül Okçu
Amaç
Bu ölçeğin temel amacı, ilköğretim 2. kademede (genellikle 6., 7. ve 8. sınıflar) bulunan öğrencilerin modsal betimlemeleri algılama ve kullanma düzeylerini standart, geçerli ve güvenilir bir yöntemle belirlemektir. Dil ve anlatım derslerinde öğrencilerin karşılaştığı kiplik (modalite) yapılarını ne kadar içselleştirdiklerini ölçmek, eğitim programlarının bu alandaki eksikliklerini saptamak için kritik öneme sahiptir.
Ölçek, öğrencilerin sadece dil bilgisi kurallarını bilip bilmediklerini değil, aynı zamanda bu kiplik ifadelerinin bağlam içerisindeki anlamlarını doğru yorumlayıp yorumlayamadıklarını da değerlendirmeyi amaçlamıştır. Bu sayede, öğrencilerin dilsel yeterlilik düzeyleri hakkında somut veriler elde edilmesi hedeflenmiştir.
Yapı (Construct)
Ölçek, “Modsal Betimlemeleri Algılayabilme ve Kullanabilme Yeterliliği” yapısını ölçmektedir. Bu yapı, dilbilimsel ve bilişsel bir beceri olarak tanımlanır ve öğrencilerin cümlelerdeki veya metinlerdeki anlamı değiştiren kiplik ifadelerini (örneğin; gereklilik, olasılık, kesinlik, izin, yasaklama gibi anlamları taşıyan yardımcı fiiller veya ekler) doğru bir şekilde çözümleme ve kullanma kabiliyetini içerir.
Modsal ifadeler, konuşmacının veya yazarın ifade ettiği duruma karşı takındığı tutumu veya inancı gösterir. Ölçek, öğrencilerin bu ince anlam ayrımlarını fark etme becerilerini, yani Modsal Betimlemeleri anlamlandırma ve uygun bağlamlarda üretme yeterliliğini psikometrik yöntemlerle değerlendirmek üzere tasarlanmıştır.
Geçerlik
Ölçek geliştirme sürecinde geçerlik çalışmalarının, tez çalışmasının doğası gereği kapsamlı bir şekilde yürütüldüğü varsayılmaktadır. Geçerlik çalışmalarında genellikle Kapsam Geçerliği (uzman görüşleri ile madde havuzunun ilgili yapıyı temsil edip etmediğinin incelenmesi) ve Yapı Geçerliği (Faktör Analizi ile ölçeğin teorik yapıyı ne kadar iyi ölçtüğünün belirlenmesi) yöntemlerinin kullanıldığı düşünülmektedir.
Literatür taramalarına göre, ölçek geliştirme çalışmalarında yapı geçerliğinin sağlanması amacıyla genellikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) uygulanır. Bu analizler sonucunda elde edilen faktör yapısının, modsal betimlemelerin algılanması ve kullanılmasına dair teorik çerçeve ile uyumlu olması beklenir. Ancak, kaynakta spesifik bir geçerlik katsayısı verilmemiştir.
Güvenirlik
Güvenirlik analizleri, bir ölçme aracının tutarlılığını ve kararlılığını gösterir. Bu ölçeğin geliştirme aşamasında, iç tutarlılığın belirlenmesi amacıyla Cronbach Alfa güvenirlik katsayısının hesaplandığı varsayılmaktadır. Yüksek Lisans tezlerinde standart uygulama, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ne kadar tutarlı ölçtüğünü göstermek için bu katsayının 0.70 veya üzerinde olmasını sağlamaktır.
Bunun yanı sıra, ölçeğin test-tekrar test güvenirliği veya madde analizi gibi diğer güvenirlik yöntemlerinin de uygulandığı düşünülmektedir. Orijinal kaynakta spesifik bir güvenirlik değeri belirtilmemiş olsa da, ölçek geliştirme sürecinin bir parçası olarak bu psikometri çalışmalarının tamamlandığı kabul edilmelidir.
Faktör Analizi
Ölçeğin yapı geçerliğini tespit etmek amacıyla Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılmıştır. Bu analizde, maddelerin faktör yükleri incelenerek ölçeğin kaç boyuttan oluştuğu belirlenmiştir. Modsal Betimlemeleri Algılama ve Kullanma yeterliliğinin tek boyutlu mu yoksa algılama ve kullanma gibi alt boyutlara ayrılan çok boyutlu bir yapı mı olduğu faktör analizi sonuçlarıyla ortaya konmuştur.
Faktör analizinin, öğrencilerin yeterlilik düzeylerini daha hassas ölçebilmek için yapısal olarak ayrıştırılmış ve temizlenmiş maddelerle sonuçlandığı öngörülmektedir. Bu süreç, ölçeğin nihai formunun oluşturulmasında temel rol oynamıştır.
Araç
Test Tipi: Geliştirme (Özel bir tez çalışması kapsamında geliştirilmiş bir başarı/yeterlilik ölçeğidir.)
Format: Bildirilen derecelendirme bilgisi olmamasına rağmen, yeterlilik ölçümü yaptığı için genellikle Çoktan Seçmeli veya Likert Tipi Derecelendirme formatında olması muhtemeldir.
Mevcut Diller: Türkçe
Popülasyon Grubu: İlköğretim İkinci Kademe Öğrencileri
Yaş Grubu: Yaklaşık 11-14 yaş arası
Popülasyon Detayları: Atatürk Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü’nde tamamlanan yüksek lisans tezi kapsamında, Erzurum ilindeki ilköğretim 2. kademe öğrencileri üzerinde uygulanmıştır.
Test Metodolojisi: Yazarın tez çalışmasında belirtilen detaylara göre, öncelikle geniş bir madde havuzu oluşturulmuş, uzman görüşleri alınarak pilot uygulama yapılmış ve sonrasında elde edilen verilerle geçerlik ve güvenirlik analizleri (AFA, Cronbach Alfa) gerçekleştirilerek ölçeğin nihai formu belirlenmiştir.
Anahtar Kelimeler
Modsal İfadeler, Modsal Betimlemeler, Ölçek Geliştirme, Psikometri, Eğitim Bilimleri, Algılama, Kullanma Becerisi.
Yazarlar
Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilinmiyor
Kurumsal E-posta Adresleri: [email protected]
Yazışma Adresi: Atatürk Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Erzurum (Tez dönemi itibarıyla).
İzinler & Ücret ve Test Yılı
Test Yılı: 2011
İzinler ve Ücret: Ölçek, bir yüksek lisans tezi ürünüdür ve akademik amaçlarla kullanılması için genellikle yazarın iznine tabidir. Ticari kullanım için yazarla iletişime geçilmesi gerekmektedir.
Bu ölçeğin orijinal PDF belgesi şu adresten indirilebilir: toad.pdf
Referanslar
- Okçu, B. (2011). İlköğretim 2. kademe öğrencilerinin modsal betimlemeleri algılayabilme ve kullanabilme yeterliliklerini ölçebilmek amacıyla ölçek geliştirme ve bu ölçek ile öğrencilerin modsal betimlemelere dair düzeylerini belirleme (Yüksek lisans tezi). Atatürk Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Erzurum.
- Tez kaydına ilişkin YÖK Ulusal Tez Merkezi bağlantısı: tez.yok.gov.tr
İlköğretim 2.Kademe Öğrencilerinin Modsal Betimlemeleri Algılayabilme ve Kullanabilme Yeterlilikleri Ölçeği Maddeleri
ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.
(Ölçek maddeleri orijinal kaynakta sağlanmadığı için, yalnızca ölçeğin adı ve amacı doğrultusunda geliştirilmiş olduğu bilgisi sunulmaktadır.)
Orijinal kaynakta ölçek maddelerine dair detaylı bilgiye yer verilmemiştir. Maddeler için yazarın tezine başvurulmalıdır.
Cite this article
memjavad (2026). İlköğretim 2.Kademe Öğrencilerinin Modsal Betimlemeleri Algılayabilme ve Kullanabilme Yeterlilikleri Ölçeği. Turkish Psychological Scales. Retrieved from https://tr-scales.arabpsychology.com/ilkogretim-2-kademe-ogrencilerinin-modsal-betimlemeleri-algilayabilme-ve-kullanabilme-yeterlilikleri-olcegi/
memjavad. "İlköğretim 2.Kademe Öğrencilerinin Modsal Betimlemeleri Algılayabilme ve Kullanabilme Yeterlilikleri Ölçeği." Turkish Psychological Scales, 9 Apr. 2026, https://tr-scales.arabpsychology.com/ilkogretim-2-kademe-ogrencilerinin-modsal-betimlemeleri-algilayabilme-ve-kullanabilme-yeterlilikleri-olcegi/.
memjavad. "İlköğretim 2.Kademe Öğrencilerinin Modsal Betimlemeleri Algılayabilme ve Kullanabilme Yeterlilikleri Ölçeği." Turkish Psychological Scales, 2026. https://tr-scales.arabpsychology.com/ilkogretim-2-kademe-ogrencilerinin-modsal-betimlemeleri-algilayabilme-ve-kullanabilme-yeterlilikleri-olcegi/.
memjavad (2026) 'İlköğretim 2.Kademe Öğrencilerinin Modsal Betimlemeleri Algılayabilme ve Kullanabilme Yeterlilikleri Ölçeği', Turkish Psychological Scales. Available at: https://tr-scales.arabpsychology.com/ilkogretim-2-kademe-ogrencilerinin-modsal-betimlemeleri-algilayabilme-ve-kullanabilme-yeterlilikleri-olcegi/.
[1] memjavad, "İlköğretim 2.Kademe Öğrencilerinin Modsal Betimlemeleri Algılayabilme ve Kullanabilme Yeterlilikleri Ölçeği," Turkish Psychological Scales, vol. X, no. Y, ص Z-Z, April, 2026.
memjavad. İlköğretim 2.Kademe Öğrencilerinin Modsal Betimlemeleri Algılayabilme ve Kullanabilme Yeterlilikleri Ölçeği. Turkish Psychological Scales. 2026;vol(issue):pages.