İlişkilerde Mutluluk Ölçeği

Özet

İlişkilerde Mutluluk Ölçeği (İMÖ), bireylerin romantik veya evlilik ilişkilerinde deneyimledikleri mutluluk düzeyini ölçmek amacıyla Şennur Tutarel-Kışlak tarafından 2002 yılında Türkçe diline uyarlanan ve geçerlik/güvenirlik çalışması yapılan kısa bir ölçektir. Ölçek, toplam 6 maddeden oluşmakta olup, bireylerin ilişkilerinden aldıkları genel tatmini ve duygusal durumu değerlendirmektedir. İMÖ’nün psikometrik özellikleri, özellikle iç tutarlılık (güvenirlik) katsayısı ve ölçüt bağımlı geçerliği açısından güçlü sonuçlar göstermiştir.

Ölçeğin geliştirme süreci, Evlilikte Uyum Ölçeği (EUÖ) gibi yerleşik bir ölçüm aracıyla korelasyon analizlerini içermiştir. Bu analizler, İMÖ’nün ilişkisel uyum ve mutluluk yapılarını başarılı bir şekilde ölçtüğünü kanıtlamaktadır. Kadınlar ve erkekler için ayrı ayrı hesaplanan güvenirlik katsayıları, ölçeğin cinsiyete göre de tutarlı sonuçlar verdiğini ortaya koymuştur.

Anahtar Kelimeler

İlişkilerde Mutluluk Ölçeği, İMÖ, İlişkilerde Mutluluk, Psikometrik Özellikler, Ölçek Uyarlama, Geçerlik, Güvenirlik, Evlilikte Uyum.

Yazarlar

Şennur Tuterel Kışlak

Amaç

İlişkilerde Mutluluk Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin romantik ilişkilerinde veya evliliklerinde deneyimledikleri mutluluk düzeyini hızlı, ekonomik ve güvenilir bir şekilde saptamaktır. Bu uyarlama çalışması, özgün ölçeğin kültürel olarak Türk popülasyonuna uygunluğunu test etmeyi ve geçerli bir ölçüm aracı sunmayı hedeflemiştir.

Ölçek, klinik ve araştırma ortamlarında kullanılmak üzere tasarlanmıştır. Elde edilen mutluluk puanları, çift terapilerinde başlangıç değerlendirmesi yapmak, ilişkisel sorunların ciddiyetini belirlemek veya uzun süreli ilişkilerin kalitesindeki değişimleri izlemek gibi çeşitli uygulamalara olanak tanır.

Yapı

İMÖ, psikolojideki temel ilişki memnuniyeti ve öznellik kavramlarına dayanan bir psikolojik yapı olan “İlişkilerde Mutluluk” (Relationship Happiness) kavramını ölçmektedir. Bu yapı, ilişki içindeki olumlu duygusal deneyimlerin, beklentilerin karşılanma düzeyinin ve genel yaşam kalitesine ilişkin memnuniyetin bir bileşeni olarak ele alınır.

Yapı, tek boyutlu olarak kabul edilmektedir; bu da ölçeğin 6 maddesinin tamamının, ilişkiden duyulan genel mutluluk seviyesini temsil eden tek bir temel faktöre hizmet ettiği anlamına gelmektedir. İlişkisel mutluluk, sadece çatışma olmaması durumu değil, aynı zamanda partnerle paylaşılan deneyimlerden alınan yüksek düzeyde pozitif duygu durumunu da içermektedir.

Geçerlik

İMÖ’nün geçerlik çalışmaları kapsamında, özellikle ölçüt bağımlı geçerlik (criterion-related validity) analizlerine odaklanılmıştır. Bu amaçla, yerleşik ve güvenilir bir araç olan Evlilikte Uyum Ölçeği (EUÖ) dış ölçüt olarak kullanılmıştır.

Yapılan korelasyon analizleri sonucunda, İlişkilerde Mutluluk Ölçeği (İMÖ) ile Evlilikte Uyum Ölçeği (EUÖ) toplam puanları arasında pozitif ve yüksek düzeyde anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Toplam korelasyon katsayısı (r) .69 olarak hesaplanmış ve bu değerin .01 düzeyinde istatistiksel olarak anlamlı olduğu belirlenmiştir. Bu yüksek korelasyon, İMÖ’nün ilişkisel uyumun ölçüldüğü bilinen bir araçla tutarlı sonuçlar ürettiğini göstermektedir.

Cinsiyet bazında incelendiğinde, korelasyon katsayısının kadın katılımcılar için daha yüksek olduğu gözlemlenmiştir (r = .77). Erkek katılımcılar için ise bu katsayı r = .57 olarak tespit edilmiştir. Bu bulgular, ölçeğin her iki cinsiyette de geçerli olduğunu, ancak kadınlar için ilişkisel uyum ile mutluluk arasındaki ilişkinin daha güçlü ölçüldüğünü işaret etmektedir.

Güvenirlik

İMÖ’nün güvenirliği, psikometride yaygın olarak kullanılan üç farklı yöntemle hesaplanmıştır: iç tutarlık katsayısı, iki yarım test güvenirliği ve test-tekrar test güvenirliği. Bu kapsamlı analiz, ölçeğin zaman içinde ve maddeler arasında tutarlılığını sağlamayı amaçlamıştır.

Ölçeğin genel iç tutarlık (Cronbach Alpha) katsayısı .80 olarak bulunmuştur. Bu değer, sosyal bilimler araştırmaları için genel kabul gören .70 eşiğinin oldukça üzerinde olup, İMÖ maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir.

Cinsiyetler arası güvenirlik farklılıkları da incelenmiştir. Kadınlar için Cronbach Alpha katsayısı .85, erkekler için ise .75 olarak belirlenmiştir. Her iki cinsiyet için de kabul edilebilir düzeyde yüksek olan bu katsayılar, İMÖ’nün farklı demografik gruplarda da güvenilir bir ölçüm sağladığını teyit etmektedir.

Faktör Analizi

Tutarel-Kışlak (2002) tarafından yürütülen uyarlama ve psikometrik özellikler çalışmasının özet verilerinde, İlişkilerde Mutluluk Ölçeği’nin (İMÖ) yapı geçerliğini destekleyen keşfedici veya doğrulayıcı faktör analizi (EFA/CFA) sonuçlarına dair spesifik bilgilere yer verilmemiştir. Ancak, ölçeğin sadece 6 maddeden oluşması ve yüksek iç tutarlılık göstermesi, genellikle tek faktörlü bir yapıyı işaret etmektedir.

Genellikle kısa ölçekler, ölçtükleri temel yapının tek boyutlu olduğu varsayımıyla tasarlanır. İMÖ’nün yüksek Cronbach Alpha değeri ve Evlilikte Uyum Ölçeği ile gösterdiği güçlü korelasyon, ölçeğin yapısal olarak tutarlı ve ilişkisel mutluluk kavramını bütüncül olarak temsil eden tek bir faktöre sahip olduğunu dolaylı olarak desteklemektedir.

Ölçme Aracı

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: Derecelendirme formatı kaynakta açıkça belirtilmemiştir. Ancak, psikometrik analizlerin yapıldığı göz önüne alındığında, büyük olasılıkla Likert tipi bir derecelendirme sistemi kullanılmaktadır.

Language Available: Türkçe

Population Group: Yetişkinler, romantik veya evlilik ilişkisi içerisinde olan bireyler.

Age Group: Yetişkin (Genç yetişkinlikten yaşlılığa kadar).

Population Details: Türkiye popülasyonu üzerinde standartlaştırılmış ve geçerlik/güvenirlik çalışması yapılmıştır.

Test Methodology: Öz bildirim (Self-report) ölçeği; 6 maddeden oluşmaktadır.

Orijinal PDF dosyası bu bağlantıdan indirilebilir: iliskilerde-mutluluk-olcegi-toad.pdf

Anahtar Kelimeler

İlişki Memnuniyeti, İç Tutarlılık Katsayısı, Test-Tekrar Test, Evlilik Uyum Ölçeği, 6 Maddeli Ölçek.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: Belirtilmemiştir.

Correspondence Address: Belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: Ölçeğin uyarlama ve psikometrik çalışması 2002 yılında yayımlanmıştır.

İzinler ve Ücret: Ölçeğin ticari kullanımı, izinleri ve olası ücretleri hakkında kaynakta bilgi verilmemiştir. Kullanım için ilgili yazarla (Şennur Tuterel Kışlak) iletişime geçilmesi önerilir.

Kaynaklar

• Tutarel-Kışlak, Ş. (2002). İlişkilerde Mutluluk Ölçeği (İMÖ): güvenirlik ve geçerlik çalışması. Kriz Dergisi, 10(1), 37-43.

• Çalışmanın yayınlandığı dergi bağlantısı: dspace.ankara.edu.tr

İlişkilerde Mutluluk Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Kaynak içerikte İlişkilerde Mutluluk Ölçeği’nin 6 maddesi açıkça listelenmemiştir; sadece madde sayısı belirtilmiştir. Maddelerin tam metnine erişim için orijinal referans kaynağının incelenmesi gerekmektedir.