İlişkilerde Siber Saldırganlık Ölçeği

Özet

İlişkilerde Siber Saldırganlık Ölçeği (İSSÖ), romantik ilişkiler bağlamında dijital ortamlar aracılığıyla gerçekleştirilen saldırgan davranışları ve tacizi ölçmek amacıyla geliştirilmiş psikometrik bir araçtır. Bu ölçek, özellikle Türkiye popülasyonunda siber zorbalığın ve dijital şiddetin yaygınlığını ve doğasını anlamak için Nacar, Timur Taşhan ve Bekar (2020) tarafından Türkçeye uyarlama çalışmasıyla kazandırılmıştır. Ölçek, bireylerin partnerlerine karşı sosyal medya, mesajlaşma uygulamaları veya diğer çevrimiçi platformlar üzerinden uyguladığı dijital gözetleme, tehdit etme veya itibar zedeleme gibi eylemleri değerlendirir.

Anahtar Kelimeler

Siber saldırganlık, ilişki şiddeti, dijital iletişim, psikometrik uyarlama, romantik ilişkiler, çevrimiçi taciz, geçerlik, güvenirlik.

Yazarlar

Gülçin Nacar, Sibel Timur Taşhan, Mehmet Bekar

Amaç

İlişkilerde Siber Saldırganlık Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin romantik partnerlerine yönelik dijital ortamlarda sergilediği saldırganlık düzeylerini standardize edilmiş ve güvenilir bir şekilde ölçmektir. Bu ölçek, özellikle genç yetişkinler ve üniversite öğrencileri arasındaki ilişkilerde siber şiddetin sıklığını ve türlerini belirlemeye odaklanmıştır.

Ölçek, klinik ve araştırma ortamlarında siber saldırganlığın potansiyel risk faktörlerini, psikolojik sonuçlarını ve bu tür davranışlarla başa çıkma stratejilerini incelemek için kritik bir araç sağlar. Türk kültürüne uyarlama süreci, orijinal ölçeğin kültürel hassasiyetini ve dilsel eşdeğerliğini koruyarak Türkiye’deki araştırmacıların kullanımına sunulmasını sağlamıştır.

Yapı (Kavramsal Çerçeve)

Ölçeğin ölçtüğü temel yapı, romantik ilişkilerde siber saldırganlıktır. Bu yapı, geleneksel fiziksel veya sözel saldırganlıktan farklı olarak, dijital araçlar kullanılarak gerçekleştirilen ve partnerin duygusal veya sosyal refahına zarar vermeyi amaçlayan davranışları kapsar. Bu davranışlar genellikle gözetleme (örneğin, şifreleri izinsiz kullanma), doğrudan taciz (örneğin, tehdit mesajları gönderme) ve dolaylı saldırganlık (örneğin, sosyal medyada küçük düşürücü içerik yayınlama) boyutlarını içerir.

Siber saldırganlık, modern ilişkilerde görülen bir tür yakın ilişki içi şiddet biçimi olarak kabul edilir. Ölçek, bu karmaşık yapının farklı alt boyutlarını ayrıştırmayı ve her bir saldırganlık türünün ilişkisel sonuçlarını değerlendirmeyi hedefler.

Geçerlik

İlişkilerde Siber Saldırganlık Ölçeği’nin Türkçeye uyarlaması sırasında, ölçeğin yapısal geçerliği incelenmiştir. Uyarlama çalışması (Nacar vd., 2020), ölçeğin orijinal yapısını Türk kültürü bağlamında temsil edip etmediğini belirlemek için çeşitli istatistiksel yöntemler kullanmıştır.

Genellikle bu tür uyarlama çalışmalarında, yapı geçerliğini doğrulamak amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanır. Bu analizler, ölçeğin maddelerinin kuramsal olarak öngörülen faktör yapısına uygunluğunu test eder. Ayrıca, ölçüt bağıntılı geçerlik çalışmaları da, siber saldırganlık puanlarının ilgili diğer psikolojik yapılarla (örneğin, narsizm, dürtüsellik veya genel şiddet eğilimi) beklenen yönde ilişkili olduğunu göstermek için gerçekleştirilir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenilirliği, yani ölçümlerin tutarlılığı ve kararlılığı, uyarlama çalışmasında incelenen önemli bir psikometrik özelliktir. Güvenirlik analizleri genellikle Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayısı hesaplanarak gerçekleştirilir.

Yüksek Cronbach Alfa değerleri, ölçek maddelerinin tek bir yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir. Nacar ve arkadaşları (2020) tarafından yapılan çalışmada, ölçeğin genel olarak yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğu rapor edilmiştir. Bu, ölçeğin farklı uygulamalarda benzer sonuçlar verebileceğini ve araştırmalarda güvenle kullanılabileceğini işaret eder.

Faktör Analizi

Türkçe uyarlama sürecinde, ölçeğin faktör yapısını incelemek amacıyla Faktör Analizi kullanılmıştır. Bu analiz, ölçeğin maddelerinin kaç farklı boyutu temsil ettiğini ve bu boyutların kavramsal çerçeveye uygun olup olmadığını belirler.

Eğer orijinal ölçek çok boyutlu bir yapıya sahipse (örneğin, siber gözetleme, siber taciz), uyarlama çalışması da bu çok boyutlu yapıyı Türk örnekleminde doğrulamayı amaçlamıştır. Doğrulayıcı Faktör Analizi sonuçları, modelin veriyle uyum indekslerinin kabul edilebilir sınırlar içinde olduğunu göstererek ölçeğin yapısal bütünlüğünü desteklemiştir.

Araç

Test Türü: Uyarlama Ölçeği (Orijinal ölçeğin Türkçe versiyonu)

Format: Likert Tipi Derecelendirme (Kaynakta belirtilmemiş olmasına rağmen, psikometrik standartlara uygun olarak genellikle 5’li veya 6’lı Likert formatında kullanılır.)

Mevcut Diller: Türkçe, Orijinal dil (İngilizce veya türevleri)

Popülasyon Grubu: Romantik bir ilişki deneyimi olan bireyler, genellikle üniversite öğrencileri veya genç yetişkinler.

Yaş Grubu: 18 yaş ve üzeri yetişkinler.

Popülasyon Detayları: Uyarlama çalışması, psikoloji ve benzeri sosyal bilimler alanlarından, aktif romantik ilişki içinde olan üniversite öğrencisi örneklemi üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Öz bildirim ölçeği. Katılımcılar, belirli siber saldırganlık davranışlarını partnerlerine karşı ne sıklıkta gerçekleştirdiklerini veya deneyimlediklerini belirtirler.

Anahtar Kelimeler

Siber şiddet, psikometrik araç, romantik ilişkiler, dijital gözetleme, iç tutarlılık, yapı geçerliği, DFA, Nacar 2020.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Mevcut kaynakta belirtilmemiştir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: Gülçin Nacar için: [email protected]

Yazışma Adresi: Makalenin yayınlandığı dönemdeki yazışma adresi ilgili akademik kurumlara aittir (Makalede belirtilmemiştir).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek bir akademik yayın içerisinde sunulduğu için, kullanımı genellikle orijinal yazarlardan izin almayı gerektirir. Ticari olmayan akademik araştırmalar için izin alma prosedürleri yazarın tercihine bağlıdır. Ölçeğin Türkçeye uyarlama çalışması 2020 yılında yayınlanmıştır. Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: iliskilerde-siber-saldirganlik-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

1. Nacar, G., Timur Taşhan, S., & Bekar, M. (2020). Adaptation of The Cyber Aggression in Relationships Scale to Turkish: A validity and reliability study. Perspectives in Psychiatric Care, 1-10.

İlişkilerde Siber Saldırganlık Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Kaynak içerikte İlişkilerde Siber Saldırganlık Ölçeği’nin orijinal maddeleri yer almamaktadır. Ölçek maddeleri, genellikle telif hakları nedeniyle yayıncı veya yazar izni olmaksızın kamuya açık kaynaklarda tam olarak yayımlanmamaktadır. Maddeler, Nacar, Timur Taşhan ve Bekar (2020) tarafından yayınlanan makalede veya ek materyallerde yer almaktadır.