İletişim Kaygısı Ölçeği (İKÖ-24)

Öz

İletişim Kaygısı Ölçeği (İKÖ-24), bireylerin çeşitli iletişim ortamlarında deneyimledikleri kaygı düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş uyarlama bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, özellikle grup tartışmaları, toplantı ortamları ve bireylerarası diyaloglar gibi spesifik bağlamlardaki kaygı eğilimlerini tespit etmeyi hedefler. Ölçek, 2018 yılında Veysel Çakmak tarafından yapılan bir çalışma kapsamında Türkçeye adapte edilmiş ve geçerlik/güvenirlik analizleri gerçekleştirilmiştir. Ölçeğin temel amacı, iletişim süreçlerinde yaşanan rahatsızlık, gerginlik ve kaçınma davranışlarını nicel olarak değerlendirmektir.

Anahtar Kelimeler

İletişim Kaygısı, İKÖ-24, Sosyal Medya, Psikometri, Uyarlama Ölçek, İletişim, Kaygı, Güvenirlik.

Yazarlar

Veysel ÇAKMAK

Amaç

İletişim Kaygısı Ölçeği (İKÖ-24)’nün temel amacı, bireylerin farklı sosyal ve profesyonel bağlamlarda sergiledikleri iletişimsel kaygı düzeylerini belirlemektir. Bu araç, özellikle yüksek kaygı seviyelerinin akademik başarı, sosyal ilişkiler ve mesleki performans üzerindeki potansiyel olumsuz etkilerini araştırmada kullanılmak üzere tasarlanmıştır.

Ölçek, iletişim kaygısını tek bir genel skor yerine, spesifik alt boyutlar (Grup İletişimi, Toplantı İletişimi, Bireylerarası İletişim, Genel İletişim) üzerinden inceleyerek daha detaylı ve yapısal bir analiz imkanı sunmaktadır. Bu sayede araştırmacılar ve uygulayıcılar, kaygının kaynağını ve hangi iletişim türlerinde yoğunlaştığını tespit edebilirler.

Yapı

Ölçek, psikolojideki İletişim Kaygısı (Communication Apprehension) yapısal alanını ölçmektedir. İletişim kaygısı, bireyin gerçek veya beklenen iletişim durumlarında duyduğu endişe veya korkuyu ifade eden bir durumdur. Bu yapı genellikle fiziksel semptomlar (gerginlik, sinirlilik) ve davranışsal kaçınmalar (tartışmalara katılmama, diyalogdan çekilme) şeklinde kendini gösterir.

İKÖ-24, iletişim kaygısının durumsal ve bağlamsal doğasını yakalamayı amaçlar. Ölçeğin maddeleri, bireylerin yeni tanıştıkları kişilerle sohbet etme, grup tartışmalarına katılma ve toplantılarda konuşma gibi spesifik sosyal etkileşimlerdeki duygusal tepkilerini değerlendirmeye odaklanmıştır.

Geçerlik

Ölçeğin orijinal kaynağına dair bilgi bulunmamakla birlikte, uyarlama çalışmasında geçerlik analizlerinin yapıldığı varsayılmaktadır. Ancak, Veysel Çakmak’ın (2018) çalışmasında geçerlik bulgularına dair doğrudan nicel bir veri sunulmamıştır. Tipik bir ölçek uyarlama sürecinde, yapı geçerliği (örneğin, doğrulayıcı veya açımlayıcı faktör analizi yoluyla) ve ölçüt bağımlı geçerlik (benzer yapıyı ölçen diğer ölçeklerle korelasyon) yöntemlerinin kullanılması beklenir.

Gelecekteki araştırmalar, bu ölçeğin Türk kültürüne özgü geçerliğini, özellikle iletişim kaygısının diğer psikolojik yapılarla olan ilişkisini (örneğin, sosyal kaygı veya öz yeterlilik) inceleyerek desteklemelidir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, iç tutarlılık ve test-tekrar test yöntemleri kullanılarak raporlanmıştır. İç tutarlılık katsayısı olarak Cronbach Alfa değerleri hesaplanmıştır. Test-tekrar test güvenirliği ise zaman içindeki tutarlılığı göstermektedir. Elde edilen değerler aşağıdaki gibidir:

• Grup İletişimi: İç Tutarlılık (Cronbach Alfa): 0.62; Test Tekrar Test Güvenirliği: 0.71
• Toplantı İletişimi: İç Tutarlılık (Cronbach Alfa): 0.70; Test Tekrar Test Güvenirliği: 0.72
• Bireylerarası İletişim: İç Tutarlılık (Cronbach Alfa): 0.71; Test Tekrar Test Güvenirliği: 0.47
• Genel İletişim: İç Tutarlılık (Cronbach Alfa): 0.79; Test Tekrar Test Güvenirliği: 0.78

Genel iletişim alt boyutunun iç tutarlılığı (Alfa = 0.79) kabul edilebilir düzeyde iken, Bireylerarası İletişim alt boyutunun test-tekrar test güvenirliği (0.47) nispeten düşüktür ve bu durum, bu alt boyutun zaman içinde daha değişken olabileceğini düşündürmektedir. Diğer alt boyutlar kabul edilebilir güvenirlik aralıklarında yer almaktadır.

Faktör Analizi

İKÖ-24, dört temel alt boyuttan oluşmaktadır: Grup İletişimi, Toplantı İletişimi, Bireylerarası İletişim ve Genel İletişim. Bu yapı, muhtemelen ölçeğin uyarlama sürecinde gerçekleştirilen Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) veya Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) sonucunda belirlenmiştir.

Faktör yapısının, iletişim kaygısının farklı sosyal bağlamlardaki ayrımını desteklediği anlaşılmaktadır. Bu alt ölçekler, ölçeğin çok boyutlu bir yapıya sahip olduğunu ve iletişim kaygısının tekil bir olgu yerine farklı alanlarda farklı şiddetlerde ortaya çıkabildiğini göstermektedir.

Araç

Test Türü: Uyarlama Ölçek (Adaptation)

Biçim: Maddeler ve 5’li Likert tipi derecelendirme.

Mevcut Diller: Türkçe.

Popülasyon Grubu: Üniversite öğrencileri veya genel yetişkin popülasyonu (Kaynak çalışmanın odak noktası yetişkinlerdir).

Yaş Grubu: Yetişkinler (18+).

Popülasyon Detayları: Veysel Çakmak’ın çalışması İletişim Kaygısı ve Sosyal Medya bağlamında gerçekleştirildiğinden, katılımcıların sosyal medya kullanıcıları olması muhtemeldir.

Test Metodolojisi: Katılımcılar, her maddeyi 5’li Likert ölçeği üzerinde derecelendirirler (Örneğin: 1=Kesinlikle Katılmıyorum, 5=Kesinlikle Katılıyorum). Ölçek, genel iletişim kaygısı puanı ve dört alt ölçek puanı vermektedir.

Anahtar Kelimeler

Psikometrik Test, Likert Ölçeği, İç Tutarlılık, Test-Tekrar Test, İletişim Kaygısı, Sosyal Etkileşim.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Veri yok.

Bağlantı E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Veri yok.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, Veysel Çakmak tarafından 2018 yılında yayımlanan bir kitap çalışması kapsamında uyarlanmıştır. Kullanım için yazar ile iletişime geçilmesi önerilir.

Test Yılı: 2018 (Uyarlama Yılı).

Yazarın çalışmasına ait bağlantı: academia.edu

Kaynaklar

Çakmak, V. (2018). İletişim kaygısı ve sosyal medya. Konya: Eğitim Yayınevi.

İletişim Kaygısı Ölçeği (İKÖ-24) Maddeleri

• Grup tartışmalarına katılmayı sevmem
• Grup tartışmalarına katılırken kendimi genellikle rahat hissederim
• Grup tartışmalarına katılırken gergin ve sinirli olurum
• Grup tartışmalarına dahil olmayı severim
• Yeni tanıştığım birisiyle sohbet ederken kendimi çok gergin hissederim
• Diyaloglarda kendimi açıkça ifade etmekten korkmam