İletişim Engellerini Belirleme Ölçeği

Özet

İletişim Engellerini Belirleme Ölçeği (İEBÖ), ilkokul düzeyindeki eğitim kurumlarında öğretmenler ile veliler arasındaki etkileşimde ortaya çıkan çeşitli iletişim engellerini sistematik olarak tespit etmek amacıyla geliştirilmiş bir ölçme aracıdır. Bu ölçek, özellikle eğitim ortamlarında işbirliğini ve öğrenci başarısını olumsuz etkileyebilecek psikolojik, örgütsel ve davranışsal faktörlerin belirlenmesine odaklanmaktadır. Ölçek geliştirme çalışması, bu kritik iletişim boşluklarını ölçerek, okul yönetimlerine ve eğitim profesyonellerine çözüm odaklı stratejiler geliştirmeleri için veri sağlamayı amaçlamıştır.

Anahtar Kelimeler

İletişim, iletişim engelleri, öğretmen-veli iletişimi, ilkokul, eğitim araştırmaları, ölçek geliştirme.

Yazarlar

Fatma Özmen, Cemal Aküzüm, Mustafa Zincirli, Gülşah Selçuk.

[quads id=5]

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, ilkokul çağındaki öğrencilerin eğitim sürecinde hayati rol oynayan öğretmenler ve veliler arasındaki ilişkilerde karşılaşılan spesifik zorlukları ve engelleri nicel olarak ölçmektir. Ölçek, bu engellerin doğasını (örneğin, zaman yetersizliği, karşılıklı güvensizlik, bilgi eksikliği) belirleyerek, eğitim kurumlarının bu sorunları hedefleyen iyileştirme programları tasarlamasına yardımcı olmayı hedeflemiştir.

Ölçek, öğretmenlerin ve velilerin iletişim sürecine dair algılarını ayrı ayrı veya toplu olarak değerlendirmeye olanak tanır. Böylece, iletişimdeki aksaklıkların kaynağının örgütsel yapıdan mı, bireysel davranışlardan mı yoksa çevresel faktörlerden mi kaynaklandığını anlamak için gerekli temel veriyi sunmaktadır.

Yapı

İletişim Engellerini Belirleme Ölçeği, çok boyutlu bir yapıyı ölçmektedir. Bu yapı, genellikle öğretmen ve veli arasındaki bilgi akışını, duygusal alışverişi ve işbirliğini sekteye uğratan tüm faktörleri kapsar. Tipik olarak bu engeller; fiziksel ve çevresel engeller (mekânsal uzaklık, zaman kısıtlaması), psikolojik engeller (önyargı, savunmacı tutumlar, motivasyon eksikliği) ve örgütsel/yönetsel engeller (okul politikaları, iletişim kanallarının yetersizliği) gibi alt boyutlarda incelenir.

Ölçeğin geliştirilmesi sırasında, bu farklı engel türlerinin birbirinden ayrıştırılması ve her bir boyutun iletişim sürecine olan katkısının bağımsız olarak değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Bu ayrım, müdahale stratejilerinin daha etkili bir şekilde hedeflenmesini sağlar.

Geçerlik

Ölçeğin kaynak referansında geçerlik çalışmalarına dair spesifik istatistiksel değerler belirtilmemiş olsa da, geliştirme sürecinde kapsamlı geçerlik çalışmalarının yürütülmüş olması beklenmektedir. Bu çalışmalar, ölçeğin ölçmeyi amaçladığı yapıyı gerçekten ölçüp ölçmediğini kanıtlamayı içerir.

Geçerlik çalışmaları muhtemelen kapsam geçerliği (uzman görüşleri alınarak maddelerin ilgili alanı temsil etme derecesi) ve yapı geçerliği (ölçeğin teorik yapıyla uyumu, genellikle faktör analizi ile test edilir) üzerine odaklanmıştır. Yapı geçerliğinin sağlanması, ölçeğin iletişim engellerinin farklı boyutlarını doğru bir şekilde ayrıştırabildiğini gösterir.

Güvenirlik

Kaynak içerikte güvenirlik değerleri belirtilmemiştir. Ancak, bir ölçek geliştirme çalışmasında, ölçeğin tutarlılığını ve kararlılığını test etmek için güvenirlik analizlerinin yapılması zorunludur.

İEBÖ’nün güvenirliği, büyük ihtimalle iç tutarlılık güvenilirliği (Cronbach Alfa katsayısı) hesaplanarak sağlanmıştır. Yüksek bir Cronbach Alfa değeri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir. Ayrıca, test-tekrar test güvenilirliği de ölçeğin zaman içindeki kararlılığını değerlendirmek amacıyla uygulanmış olabilir.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapı geçerliğini belirlemek amacıyla faktör analizi kullanılmıştır. Bu analiz, başlangıçta oluşturulan madde havuzunun altında yatan temel boyutları veya faktörleri ortaya çıkarmayı amaçlar.

Geliştiriciler, muhtemelen Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanarak maddelerin hangi iletişim engeli boyutlarına yüklendiğini belirlemiş ve ölçeğin nihai faktör yapısını oluşturmuştur. Bu süreçte, düşük faktör yüküne sahip veya birden fazla faktöre yüklenen maddeler ölçekten çıkarılarak yapısal netlik sağlanmıştır.

Araç

Test Türü: Geliştirme Ölçeği (Development Scale)

Format: Kaynakta belirtilmemiş olmakla birlikte, sosyal bilimlerde algı ölçümüne yönelik bu tür ölçekler genellikle 5’li veya 7’li Likert tipi derecelendirme formatını kullanır (örneğin, “Kesinlikle Katılıyorum”dan “Kesinlikle Katılmıyorum”a).

Mevcut Dil: Türkçe (tr)

Popülasyon Grubu: İlkokul öğretmenleri ve veliler.

Yaş Grubu: Yetişkinler (Öğretmenler ve Veliler).

Popülasyon Detayları: Ölçek, 2016 yılında Türkiye’deki ilkokullarda görev yapan öğretmenler ve öğrencilerin velileri üzerinde uygulanmıştır.

Test Metodolojisi: Nicel araştırma yöntemi kullanılarak, öz bildirime dayalı anket yoluyla veri toplanmıştır. Ölçek, iletişim engellerine dair öznel algıları ölçmektedir.

Anahtar Kelimeler

Eğitim psikolojisi, okul-aile işbirliği, psikometrik araçlar, Özmen 2016, iletişim, geçerlik, güvenirlik.

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Belirtilmemiştir.

Kurum E-posta Adresleri: Belirtilmemiştir.

Yazışma Adresi: Yazışma adresi, makalenin yayınlandığı dönemdeki ilgili kurumsal adresler üzerinden sağlanmaktadır (Ozmen, F., Akuzum, C., Zincirli, M., & Selcuk, G., 2016).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2016 yılında geliştirilmiştir. Ölçeğin kullanımı için gerekli izinler ve olası ücretlendirme bilgileri doğrudan makalenin yazarları veya yayıncısı (Eurasian Journal of Educational Research) ile iletişime geçilerek öğrenilmelidir. Ölçek bir akademik makale kapsamında sunulduğu için, akademik ve araştırma amaçlı kullanımlarda genellikle yazara atıf yapılması yeterli olmaktadır.

Kaynaklar

1. Ozmen, F., Akuzum, C., Zincirli, M., & Selcuk, G. (2016). The communication barriers between teachers and parents in primary schools. Eurasian Journal of Educational Research, 66, 26-46. DOI: http://dx.doi.org/10.14689/ejer.2016.66.2

2. Makalenin orijinal PDF bağlantısı: ejer.com.tr

3. Ölçeğin PDF dosyası aşağıdan indirilebilir:

   İletişim Engellerini Belirleme Ölçeği’nin orijinal PDF dosyası burada mevcuttur: iletisim-engellerini-belirleme-olcegi-toad.pdf

[quads id=5]

İletişim Engellerini Belirleme Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmuş olup, hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçeğin maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır. Maddeler için yazarın orijinal makalesine (Ozmen et al., 2016) başvurulması gerekmektedir.