İletişim Becerilerini Değerlendirme Ölçeği

Özet

İletişim Becerilerini Değerlendirme Ölçeği (İBDÖ), bireylerin iletişim yeterliliklerini ve becerilerini ölçmek amacıyla Fidan Korkut tarafından 1996 yılında geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Ölçek, 25 maddeden oluşmakta olup, gerçekleştirilen faktör analizi çalışmaları sonucunda tek boyutlu bir yapı sergilediği belirlenmiştir. Ölçek, 5’li derecelendirme sistemi (0= Hiçbir zaman – 4= Her zaman) kullanılarak cevaplanmaktadır. Yapılan psikometrik değerlendirmelerde, ölçeğin kabul edilebilir düzeyde güvenirlik ve geçerlik özelliklerine sahip olduğu rapor edilmiştir. Bu ölçek, özellikle Psikolojik Danışma ve Rehberlik alanlarında iletişim eğitimlerinin etkinliğini ölçmek ve bireysel gelişim ihtiyaçlarını belirlemek için önemli bir araçtır.

Anahtar Kelimeler

İletişim Becerileri, İletişim Becerilerini Değerlendirme Ölçeği, İBDÖ, Psikometrik Özellikler, Güvenirlik, Geçerlik, Tek Boyutlu Ölçek.

Yazarlar

Fidan Korkut

Amaç

İletişim Becerilerini Değerlendirme Ölçeği (İBDÖ), bireylerin sahip olduğu genel iletişim becerilerini objektif bir şekilde değerlendirmek amacıyla geliştirilmiştir. Ölçeğin temel amacı, bireylerin sosyal ve kişilerarası etkileşimlerdeki yeterlilik düzeylerini nicel olarak saptamaktır.

Bu araç, özellikle eğitim ve Psikolojik Danışma ortamlarında, iletişim becerisi eğitim programlarının öncesinde ve sonrasında katılımcıların gelişimini izlemek ve bu programların etkililiğini ölçmek için tasarlanmıştır. Ölçek, bireyin kendini ifade etme, dinleme ve sosyal etkileşimde bulunma yetenekleri hakkında bilgi sağlamaktadır.

Yapı (Construct)

Ölçek, psikolojideki temel yapılardan biri olan iletişim becerileri yeterliliğini ölçmektedir. Bu yapı, Korkut (1996) tarafından yapılan çalışmalarla tek bir genel boyut altında toplanmıştır; bu da, iletişim yeterliliğinin kapsamlı ve bütüncül bir yetenek olarak ele alındığını göstermektedir.

İletişim becerisi, bireyin düşünce, duygu ve ihtiyaçlarını açık ve etkili bir biçimde aktarma ve başkalarının mesajlarını doğru yorumlama kapasitesini ifade eder. Ölçek, bu yapının çeşitli yönlerini 25 madde aracılığıyla değerlendirmektedir.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, yapı geçerliği ve cinsiyetler arası karşılaştırmalı geçerlik analizlerini içermektedir. Yapı geçerliğini belirlemek amacıyla uygulanan faktör analizi, ölçeğin iletişim becerilerini tek bir boyut olarak ölçme eğiliminde olduğunu desteklemiştir.

Ayrıca, kız ve erkek gruplarının ölçekten aldıkları puanlar karşılaştırılmıştır. Bu analiz sonucunda, kız öğrencilerin lehine anlamlı düzeyde bir fark olduğu tespit edilmiş; bu bulgu, iletişim becerileri algısının veya düzeyinin cinsiyete göre farklılaşabileceğine işaret eden bir geçerlik kanıtı olarak yorumlanmıştır.

Güvenirlik

İletişim Becerilerini Değerlendirme Ölçeği’nin güvenirlik çalışmaları, test-tekrarı (test-retest) yöntemi ve iç tutarlık (internal consistency) katsayıları kullanılarak gerçekleştirilmiştir.

Elde edilen sonuçlara göre, testin tekrarı yöntemi ile hesaplanan güvenirlik katsayısı .76 olarak rapor edilmiştir. İç tutarlık katsayısı (Cronbach Alfa) ise .80 olarak bulunmuştur. Bu katsayılar, sosyal bilimler araştırmaları için genel olarak kabul edilebilir düzeyde olup, ölçeğin zaman içinde tutarlı sonuçlar ürettiğini ve maddeler arası uyumun yüksek olduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal geçerliğini incelemek amacıyla faktör analizi yöntemleri kullanılmıştır. Bu analizler, İletişim Becerilerini Değerlendirme Ölçeği’nin tek boyutlu bir yapı sergilediği şeklinde yorumlanmıştır.

Tek boyutlu yapı, ölçekteki 25 maddenin tamamının, ölçülmek istenen temel psikolojik yapı olan genel iletişim yeterliliğine katkıda bulunduğunu ve bu yapıyı temsil ettiğini göstermektedir. Bu bulgu, ölçeğin bütüncül bir iletişim becerisi puanı hesaplamak için uygun olduğunu işaret etmektedir.

Araç (Instrument)

Test Türü: Geliştirme (Development)

Format: 25 madde ve 5’li Likert tipi derecelendirme sistemi.

Maddeler ve Boyutlar: Tek boyutlu yapı.

Dil Kullanılabilirliği: Türkçe

Puanlama: 5’li derecelendirme (0= Hiçbir zaman – 4= Her zaman). Yüksek puanlar yüksek iletişim becerisi düzeyine işaret eder.

Popülasyon Grubu: Belirtilmemiş (Genellikle ergen ve yetişkin popülasyonlarında kullanıma uygundur).

Yaş Grubu: Belirtilmemiş.

Popülasyon Detayları: Orijinal çalışmada popülasyon detayları açıkça belirtilmemiştir, ancak referansın yayınlandığı bağlam genç ve yetişkin gruplarla yapılan çalışmaları işaret etmektedir.

Test Metodolojisi: Öz bildirim (Self-report) ölçeği.

Anahtar Kelimeler

Psikometrik Ölçek, Güvenirlik Katsayısı, İç Tutarlılık, Test-Tekrarı, Geçerlik Çalışmaları, Psikolojik Danışma.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanıtıcısı: Belirtilmemiş

Bağlılık E-posta Adresleri: Belirtilmemiş

Yazışma Adresi: Belirtilmemiş

İzinler & Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 1996

Kullanım İzinleri ve Ücret: Orijinal yayın bağlamında ticari kullanım izinleri ve ücret bilgileri belirtilmemiştir. Akademik ve araştırma amaçlı kullanım için yazarın orijinal makalesine atıf yapılması gerekmektedir.

Orijinal PDF dosyası bu bağlantıdan indirilebilir: iletisim-becerilerini-degerlendirme-olcegi-toad.pdf

Referanslar

Korkut, F. (1996). İletişim Becerilerini Değerlendirme Ölçeğinin Geliştirilmesi: Güvenirlik ve geçerlik çalışmaları. Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 2(7), 18-23.

İletişim Becerilerini Değerlendirme Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin orijinal kaynak içeriğinde maddelerine dair bilgi bulunmamaktadır. Ölçek 25 maddeden oluşmaktadır.