Çalışma Becerilerini Değerlendirme Ölçeği / Öğrenci Formu

Özet

Çalışma Becerilerini Değerlendirme Ölçeği / Öğrenci Formu (ÇBDÖ/ÖĞRF), öğrencilerin ders çalışma süreçlerinde sergiledikleri becerileri sistematik olarak ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, Kaner ve Kesiktaş (2008) tarafından geliştirilen ve öğrenci, ana-baba ve öğretmen formlarından oluşan kapsamlı bir değerlendirme setinin parçasıdır. Ölçeğin temel amacı, öğrencilerin ders çalışma becerilerindeki yeterlilik düzeylerini belirleyerek, eğitimsel müdahale ihtiyaçlarını tespit etmektir.

Ölçeğin geliştirme çalışması, kapsamlı psikometrik özelliklerin incelenmesini içermektedir. Yapılan analizler, ölçeğin altı boyutlu bir yapıya sahip olduğunu göstermiş; güvenirlik çalışmaları ise tatmin edici düzeyde iç tutarlılık ve test-tekrar test katsayıları sağlamıştır. Bu form, 3’lü bir derecelendirme sistemi kullanılarak öğrencilerin kendi becerilerini rapor etmelerine olanak tanır.

Anahtar Kelimeler

Çalışma Becerileri, Öğrenci Formu, Psikometrik Özellikler, Eğitim Psikolojisi, Faktör Analizi, Güvenirlik, Yapı Geçerliği, Sema Kaner.

Yazarlar

Sema Kaner, A. D. Kesiktaş.

Amaç

Çalışma Becerilerini Değerlendirme Ölçeği / Öğrenci Formu’nun temel amacı, öğrencilerin ders çalışma alışkanlıklarını, motivasyonlarını ve öğrenme stratejilerini objektif ve yapılandırılmış bir biçimde değerlendirmektir. Bu, öğrencinin akademik başarısını doğrudan etkileyen davranışsal ve bilişsel becerilerin tespit edilmesine yardımcı olur.

Ölçek, yalnızca bir tanı aracı olmakla kalmaz, aynı zamanda eğitimcilere ve danışmanlara öğrencilerin hangi çalışma becerileri alanlarında (örneğin, zaman yönetimi, not alma, sınavlara hazırlanma) desteğe ihtiyacı olduğunu belirlemek için somut veriler sunar. Bu form, öğrencilerin kendilerini değerlendirmesine dayandığından, öz-farkındalık gelişimine de katkıda bulunur.

Yapı

ÇBDÖ/ÖĞRF, Ders Çalışma Becerileri yapısını ölçmek üzere tasarlanmıştır. Bu yapı, tek bir genel beceri olarak değil, birbiriyle ilişkili ancak ayrışık alt boyutlardan oluşan çok boyutlu bir sistem olarak ele alınmıştır. Yapılan Faktör Analizi çalışmaları sonucunda ölçeğin altı temel boyutu temsil ettiği görülmüştür.

Bu alt boyutlar, öğrencilerin öğrenme sürecinde kullandıkları çeşitli stratejileri kapsamaktadır. Bu stratejiler genellikle planlama, uygulama, ortam düzenlemesi ve bilişsel süreçleri yönetme gibi alanlara odaklanmaktadır. Ölçeğin çok boyutlu yapısı, çalışma becerilerinin karmaşıklığını ve farklı bileşenlerden oluştuğunu yansıtmaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliğini sınamak amacıyla Açımlayıcı Faktör Analizi (TBA) teknikleri kullanılmıştır. İlk analizlerde özdeğerleri 1.00’in üzerinde olan 21 faktör belirlenmiştir. Ancak bu faktörlerin teorik olarak anlamlandırılamaması üzerine, analizler farklı faktör sayılarına göre yinelenmiştir.

Tekrarlanan analizler ve uzman görüşleri sonucunda, ölçeğin psikometrik açıdan en uygun ve teorik olarak anlamlı yapısının 6 boyutlu olduğu izlenimi edinilmiştir. Bu doğrultuda TBA, 6 faktöre göre yeniden tekrarlanmış ve faktör yüklerinin daha temiz bir dağılımını sağlamak amacıyla varimaks dik döndürme yöntemi kullanılarak analizlere devam edilmiştir. Bu süreç, ölçeğin teorik yapıyla uyumlu, sağlam bir iç yapıya sahip olduğunu göstermiştir.

Güvenirlik

ÇBDÖ/ÖĞRF’nin güvenirliği, çeşitli istatistiksel yöntemlerle detaylıca incelenmiştir. Bu amaçla, iç tutarlılık (Cronbach Alpha katsayısı), iki yarım güvenirlik ve test–tekrar test güvenirlik katsayıları hesaplanmıştır.

Elde edilen güvenirlik katsayıları, ölçek sisteminin genel olarak yüksek düzeyde güvenilir olduğunu göstermektedir. ÇBDÖ/ÖĞRF ve diğer formlar için hesaplanan Cronbach Alpha katsayıları 0.59 ile 0.92 arasında değişmektedir; bu geniş aralık, alt ölçeklerin farklı tutarlılık düzeylerine sahip olduğunu işaret ederken, genel ölçek yapısının güçlü olduğunu gösterir. İki yarım güvenirlik katsayıları 0.61 ile 0.89 arasında, test–tekrar test güvenirlik katsayıları ise 0.47 ile 0.90 arasında bulunmuştur. Bu bulgular, ölçeğin zaman içinde kararlı ölçümler yapma yeteneğine sahip olduğunu desteklemektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal geçerliğini belirlemek için uygulanan Açımlayıcı Faktör Analizi (TBA), ölçek geliştirme sürecinin kritik bir aşamasını oluşturmuştur. Başlangıçta 21 özdeğeri 1.00’in üzerinde faktörün ortaya çıkması, ölçek maddelerinin karmaşık bir yapı sergilediğini göstermiştir.

Araştırmacılar, bu karmaşık yapıyı teorik çerçeveye oturtmak ve anlamlı boyutlar elde etmek için analizleri tekrarlamışlardır. Sonuç olarak, altı faktörlü bir modelin en uygun olduğu belirlenmiştir. Bu altı faktörlü yapının nihai olarak belirlenmesinde, faktörlerin birbirinden bağımsız olmasını sağlamak amacıyla varimaks dik döndürme yöntemi kullanılmıştır. Bu yöntem, her maddenin yalnızca bir faktöre yüksek yük vermesini sağlayarak, alt boyutların net bir şekilde ayrışmasına yardımcı olmuştur.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Developmental Scale)

Format: Öz Bildirim (Self-Report) Ölçeği

Dil: Türkçe

Derecelendirme: 3’lü Derecelendirme (Örneğin: Hiçbir zaman, Bazen, Her zaman)

Popülasyon Grubu: Öğrenciler (İlkokul, ortaokul ve lise öğrencileri için uygun olduğu varsayılmaktadır.)

Yaş Grubu: Eğitim çağındaki çocuklar ve gençler.

Popülasyon Detayları: Ders çalışma becerilerini değerlendirme ihtiyacı olan tüm eğitim seviyelerindeki öğrenciler.

Test Metodolojisi: Kağıt-kalem veya dijital uygulama yöntemiyle bireysel ya da grupça uygulanabilir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2008 (Psikometrik özelliklerin yayınlandığı yıl.)

Sorumlu Yazar İletişim: [email protected]

Ölçeğin akademik veya ticari kullanımı için telif hakkı ve izin durumları ilgili yazara başvurularak netleştirilmelidir.

Kaynaklar

1. Kaner S. ve Kesiktaş, A. D. (2008). Ders Çalışma Becerileri Ölçeği ana-baba, öğretmen ve öğrenci formlarının psikometrik özellikleri. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 41(2), 293-321.
2. Makalenin orijinal bağlantısı burada bulunabilir: dergiler.ankara.edu.tr
3. Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: calisma-becerilerini-değerlendirme-olcegi-ogrenci-formu-toad.pdf

Çalışma Becerilerini Değerlendirme Ölçeği / Öğrenci Formu Maddeleri

ÖNEMLİ: Orijinal kaynak içeriğinde ölçeğin maddeleri (soruları) yer almamaktadır. Maddelerin tamamına, yukarıda belirtilen akademik makale veya sorumlu yazar üzerinden erişim sağlanması gerekmektedir.