Çalışma Becerilerini Değerlendirme Ölçeği / Ana-Baba Formu

Özet

Çalışma Becerilerini Değerlendirme Ölçeği / Ana-Baba Formu (ÇBDÖ/ABF), ilköğretim düzeyindeki öğrencilerin ders çalışma becerilerini ebeveyn bakış açısıyla değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş özgün bir ölçektir. Bu ölçek, öğrencilerin akademik süreçlerdeki davranışsal ve alışkanlık temelli yeterliliklerini belirlemeyi amaçlar. Geliştirme çalışması, 2008 yılında Sema Kaner ve A. D. Kesiktaş tarafından gerçekleştirilmiş olup, ölçeğin psikometrik özellikleri Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi’nde yayımlanmıştır. ÇBDÖ/ABF, 6 boyutlu bir yapıya sahiptir ve geçerlik çalışmaları Temel Bileşenler Analizi (TBA) ile, güvenirlik çalışmaları ise Cronbach Alpha iç tutarlılık ve test-tekrar test yöntemleriyle desteklenmiştir. Ölçek, ebeveynlerin gözlemlerine dayanan 3’lü derecelendirme formatını kullanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Çalışma Becerileri, Ders Çalışma, Çalışma Becerilerini Değerlendirme Ölçeği, Ebeveyn Değerlendirmesi, İlköğretim, Psikometrik Özellikler, Cronbach Alpha.

Yazarlar

Sema Kaner, A. D. Kesiktaş

Amaç

Ölçeğin temel amacı, ilköğretim çağındaki öğrencilerin ders çalışma becerilerini, bu becerilerin günlük yaşamdaki yansımalarını en iyi gözlemleyebilen ebeveynler aracılığıyla sistematik olarak değerlendirmektir. ÇBDÖ/ABF, öğrencilerin ders çalışma ortamını düzenleme, zaman yönetimi, ödev sorumluluğu ve sınava hazırlık gibi kritik alanlardaki yeterliliklerini belirlemeyi hedefler.

Bu form, aynı setin diğer formları (Öğrenci ve Öğretmen Formları) ile birlikte kullanıldığında, öğrencinin çalışma alışkanlıklarına dair çoklu kaynaktan bilgi toplayarak daha kapsamlı ve güvenilir bir değerlendirme profili sunar. Elde edilen veriler, öğrencilerin akademik gelişimlerini destekleyecek bireysel rehberlik ve müdahale programlarının tasarlanmasında temel teşkil eder.

Yapı

Çalışma Becerilerini Değerlendirme Ölçeği (ÇBDÖ), öğrencilerin akademik performansını doğrudan etkileyen davranışsal ve bilişsel stratejileri ölçen çok boyutlu bir yapıyı temsil eder. Yapılan analizler, ölçeğin altı boyutlu bir faktör yapısına sahip olduğunu göstermektedir. Bu boyutlar, öğrencilerin ders çalışma süreçlerini oluşturan farklı beceri kümelerini ayrıştırmaktadır.

Ölçek, ebeveynlerin çocuklarının ders çalışma davranışlarını dışarıdan gözlemlemesine dayandığından, ölçülen yapı daha çok gözlemlenebilir davranışsal alışkanlıklar ve tutarlılığa odaklanmaktadır. Bu yapı, öğrencinin kendi öz-bildiriminde zorlanabileceği veya yanlı davranabileceği durumlarda değerli bir alternatif veri kaynağı sunar.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliğini belirlemek amacıyla, toplanan verilere Temel Bileşenler Analizi (TBA) uygulanmıştır. İlk analizlerde, ölçeğin 6 boyutlu bir yapıya işaret ettiği gözlemlenmiştir. Bu izlenim üzerine, TBA, yapının teorik beklentilerle uyumunu doğrulamak için spesifik olarak 6 faktöre göre tekrarlanmıştır.

Ayrıca, ÇBDÖ/ABF’den elde edilen puanların, setin diğer formlarından (Öğrenci Formu ve Öğretmen Formu) alınan puanlarla olan ilişkilerini incelemek amacıyla Pearson korelasyon katsayıları hesaplanmıştır. Bu korelasyon analizleri, farklı değerlendiricilerin (ebeveyn, öğrenci, öğretmen) aynı yapıyı ölçme konusunda ne ölçüde tutarlı olduğunu göstererek yapı geçerliğini destekleyici kanıtlar sunmuştur.

Güvenirlik

ÇBDÖ/ABF’nin ve ÇBDÖ/ÖĞRF’nin (Öğretmen Formu) güvenirlik düzeylerini tespit etmek üzere kapsamlı istatistiksel hesaplamalar yapılmıştır. Kullanılan güvenirlik katsayıları şunlardır:

• Cronbach Alpha İç Tutarlılık Katsayısı: Ölçek maddelerinin içsel olarak ne kadar tutarlı olduğunu belirlemek için hesaplanmıştır. Yüksek katsayılar, maddelerin aynı yapıyı ölçtüğünü gösterir.
• İki Yarım Güvenirlik Katsayısı: Ölçeğin yarısının diğer yarısı ile olan korelasyonunu inceleyerek iç tutarlılığın farklı bir boyutunu değerlendirmiştir.
• Test-Tekrar Test Güvenirlik Katsayısı: Ölçeğin farklı zamanlarda uygulandığında tutarlı sonuçlar verip vermediğini belirlemek için hesaplanmıştır. Bu katsayı, ölçümün zamana karşı kararlılığını göstermektedir.

Bu hesaplamalar, ÇBDÖ/ABF’nin bilimsel standartlara uygun, yüksek düzeyde tutarlı ve kararlı sonuçlar veren güvenilir bir ölçme aracı olduğunu teyit etmiştir.

Faktör Analizi

Ölçeğin faktör yapısı, yapı geçerliği kapsamında Temel Bileşenler Analizi (TBA) yöntemi kullanılarak incelenmiştir. Analiz sonuçları, ÇBDÖ/ABF’nin altı ayrı faktörden oluştuğunu ortaya koymuştur. Bu altı faktör, öğrencilerin çalışma becerilerinin farklı yönlerini temsil etmekte ve ebeveynlerin değerlendirmelerini yapısal olarak organize etmektedir.

Altı faktörlü çözüm, ölçek geliştiricilerinin teorik beklentileriyle örtüşmektedir ve bu durum, ölçeğin çalışma becerileri yapısının karmaşıklığını başarılı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir. Faktör yükleri ve varyans açıklama oranları, her bir faktörün yapıya önemli katkılar sağladığını kanıtlamıştır.

Enstrüman

Test Türü: Geliştirme

Format: Derecelendirme Ölçeği (Ebeveyn Raporu)

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: İlköğretim Öğrencileri

Yaş Grubu: İlköğretim dönemi öğrencileri (Ebeveynleri tarafından doldurulur).

Popülasyon Detayları: İlköğretim öğrencisi ebeveynleri.

Test Metodolojisi: 3’lü derecelendirme (Örneğin, “Sıklıkla”, “Bazen”, “Hiçbir zaman” gibi kategorilerle ebeveyn gözlemlerinin puanlanması).

Anahtar Kelimeler

Ders Çalışma Alışkanlıkları, Pearson Korelasyonu, Yapısal Geçerlik, Güvenilirlik Analizi, Ebeveyn Raporu, Çalışma Becerileri, Psikolojik Ölçme.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değildir.

Kurumsal E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Sorumlu yazar Sema Kaner ile iletişim kurulması önerilir.

İzinler & Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2008 (Ölçeğin yayımlandığı makalenin yılı)

İzinler ve Ücret: Ölçeğin kullanımı ve izinleri konusunda sorumlu yazar Sema Kaner ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Ticari kullanım ve ücretlendirme bilgileri, yazarın kendisine aittir.

Ölçek çalışmasının orijinal akademik makalesine buradan ulaşılabilir: dergiler.ankara.edu.tr

Ölçeğin orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: calisma-becerilerini-degerlendirme-olcegi-ana-baba-formu-toad.pdf

Referanslar

• Kaner S. ve Kesiktaş, A. D. (2008). Ders Çalışma Becerileri Ölçeği ana-baba, öğretmen ve öğrenci formlarının psikometrik özellikleri. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 41(2), 293-321.

Çalışma Becerilerini Değerlendirme Ölçeği / Ana-Baba Formu Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek maddeleri, sağlanan kaynak içerikte yer almamaktadır. Maddelerin tam listesi için Kaner ve Kesiktaş (2008) tarafından yayımlanan orijinal makaleye başvurulması gerekmektedir.