İkiz Bebek Bekleyen Gebelerde Emzirme Niyet Ölçeği

Özet

İkiz Bebek Bekleyen Gebelerde Emzirme Niyet Ölçeği (İBBEİNÖ), 2018 yılında Dilek Menekşe tarafından doktora tezi kapsamında geliştirilmiş bir ölçektir. Bu ölçek, özellikle ikiz gebelik yaşayan anne adaylarının emzirme niyetlerini ölçmek amacıyla tasarlanmıştır. Ölçek, anne sağlığı ve çocuk gelişimi alanındaki araştırmacılar için önemli bir araç olup, emzirme eğitimlerinin ve destek programlarının etkinliğini değerlendirmede kullanılmaktadır.

Ölçek, toplamda 7 maddeden oluşmakta ve tek bir faktör yapısına sahiptir. Derecelendirme sistemi 5’li Likert tipinde olup, yüksek puanlar güçlü emzirme niyetini işaret etmektedir. Yapılan geçerlik ve güvenirlik çalışmaları, ölçeğin psikometrik açıdan sağlam olduğunu göstermiştir.

Anahtar Kelimeler

Emzirme niyet ölçeği, ikiz gebelik, emzirme, psikometrik özellikler, anne sağlığı, niyet, Likert.

Yazarlar

Dilek Menekşe.

Amaç

İkiz Bebek Bekleyen Gebelerde Emzirme Niyet Ölçeği’nin temel amacı, çoğul gebelik (ikiz) durumunda olan anne adaylarının doğum sonrası dönemde bebeklerini emzirme konusundaki psikolojik eğilimlerini ve niyet düzeylerini saptamaktır. İkiz gebelik, tekil gebeliklere kıyasla daha fazla zorluk ve özel destek gerektirdiğinden, bu spesifik popülasyonda niyetin ölçülmesi kritik öneme sahiptir.

Bu ölçek, özellikle emzirme eğitimlerinin veya müdahalelerinin, anne adaylarının emzirme konusundaki kararlılıkları üzerindeki etkilerini nicel olarak değerlendirmek için geliştirilmiştir. Elde edilen sonuçlar, sağlık profesyonellerinin hedefe yönelik destek stratejileri geliştirmesine yardımcı olmayı amaçlamaktadır.

Yapı

Ölçeğin ölçtüğü psikolojik yapı, bireyin belirli bir davranışı (bu durumda, ikiz bebekleri emzirme) gerçekleştirme olasılığına dair bilinçli planı ve kararlılığı olan “Emzirme Niyeti”dir. Niyet, genellikle Sağlık İnanç Modeli veya Planlı Davranış Teorisi gibi davranışsal teorilerin merkezi bir bileşenidir.

Ölçek, ikiz gebelik bağlamında annenin emzirmeye yönelik tutumunu, algılanan davranışsal kontrolünü ve sübjektif normlarını yansıtan bilişsel ve duygusal unsurları tek bir faktör altında toplamaktadır. Bu tek boyutlu yapı, niyetin güçlü, tekil bir kararlılık olarak ele alındığını göstermektedir.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliliği, hem Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) hem de Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak incelenmiştir. AFA sonuçları, ölçeğin 7 madde ve tek bir faktörden oluştuğunu ortaya koymuştur. Bu bulgu, ölçeğin teorik olarak amaçlanan tek boyutlu yapıyı desteklediğini göstermiştir.

DFA ile yapılan analizler, kurulan 7 maddelik tek faktörlü yapının genel olarak iyi bir uyum sağladığını göstermiştir. Bu durum, İBBEİNÖ’nün ikiz bebek bekleyen gebelerin emzirme niyetini tutarlı ve geçerli bir şekilde ölçtüğünü doğrulamaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılık güvenirliği, Cronbach Alfa katsayısı hesaplanarak belirlenmiştir. Yapılan analiz sonucunda ölçeğin Cronbach alfa katsayısı 0,82 olarak saptanmıştır.

Genel kabul görmüş psikometrik standartlara göre, 0.70 üzerindeki alfa değerleri yeterli güvenilirliği işaret ederken, 0.82 değeri, ölçeğin maddelerinin ölçülmek istenen yapıya yüksek düzeyde uyum sağladığını ve ölçeğin son derece güvenilir olduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

Ölçek geliştirme sürecinde, veri yapısını incelemek amacıyla Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) uygulanmıştır. AFA, ölçeğin 7 maddeden oluşan ve tek bir temel faktör etrafında toplandığını göstermiştir. Bu tek faktörlü yapı, ölçeğin sadece emzirme niyetini ölçmeye odaklandığını teyit etmektedir.

Yapının teorik modelle uyumunu test etmek için Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. DFA sonuçları, model uyum indekslerinin tatmin edici düzeyde olduğunu ve 7 maddelik tek faktörlü yapının örneklem verileriyle genel olarak iyi uyum sağladığını kanıtlamıştır. Bu bulgular, ölçeğin yapısal geçerliliğini güçlü bir şekilde desteklemektedir.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Geliştirme

Format: 7 maddeden oluşan tek faktörlü ölçektir.

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Gebeler (Anne adayları)

Yaş Grubu: Doğurganlık çağındaki yetişkin kadınlar.

Popülasyon Detayları: Özellikle ikiz bebek bekleyen gebeler üzerinde geçerlik ve güvenirlik çalışması yapılmıştır.

Test Metodolojisi: Ölçek, 5’li Likert tipi derecelendirme kullanır. Derecelendirme şu şekildedir: 1 = hiç katılmıyorum, 5 = kesinlikle katılıyorum.

Anahtar Kelimeler

Emzirme niyet ölçeği, çoğul gebelik, psikometrik analiz, iç tutarlılık, Cronbach Alfa, yapı geçerliliği, faktör analizi.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Sakarya Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Sakarya (Doktora tezinin yapıldığı kurum).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2018 yılında doktora tezi kapsamında geliştirilmiştir. Kullanım izinleri ve telif hakları için sorumlu yazar Dilek Menekşe ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Ölçeğin akademik ve araştırma amaçlı kullanımı için genellikle yazar onayı gereklidir.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi aşağıdaki adresten indirilebilir: ikiz-bebek-bekleyen-gebelerde-emzirme-niyet-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

• Menekşe, D. (2018). İkiz bebek bekleyen gebelere verilen emzirme eğitiminin emzirme niyetlerine etkisi (Doktora tezi). Sakarya Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Sakarya.

İkiz Bebek Bekleyen Gebelerde Emzirme Niyet Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin orijinal maddeleri kaynak metinde sunulmamıştır. Ancak, ölçek toplam 7 maddeden oluşmakta ve 5’li Likert tipi bir dereceleme kullanmaktadır (1= hiç katılmıyorum, 5= kesinlikle katılıyorum). Ölçeğin tam metnine ve kullanım yönergelerine erişim için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi tavsiye edilmektedir.