Table of Contents
Özet
İkinci Dil Olarak Türkçe Öğrenme Kaygısı Ölçeği (İDOTKÖ), Faruk Polatcan, Selami Alyılmaz ve Oğuzhan Er tarafından 2019 yılında İkinci Dil Öğrenme sürecinde Türkçeyi yabancı dil veya ikinci dil olarak öğrenen bireylerin yaşadığı özgül Kaygı düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, özellikle dil öğrenme bağlamında ortaya çıkan bilişsel, duygusal ve davranışsal kaygı bileşenlerini tespit etmeyi hedefler. Geliştirme çalışması, ölçeğin psikometrik özelliklerinin, yani Geçerlik ve Güvenirlik düzeylerinin bilimsel standartlara uygunluğunu göstermiştir.
Ölçeğin geliştirilmesi süreci, dil eğitiminde kaygının öğrenme başarısı üzerindeki olumsuz etkilerini incelemek isteyen araştırmacılar ve eğitimciler için önemli bir kaynak sağlamaktadır. Ölçek, öğrencilerin Türkçe öğrenimine dair yaşadıkları endişeleri, sınıf içi performans baskısını ve iletişim korkusunu detaylıca analiz etmeye olanak tanır.
Anahtar Kelimeler
İkinci Dil Olarak Türkçe Öğrenme Kaygısı, Dil Öğrenme Kaygısı, Türkçe Öğretimi, Psikometrik Ölçek Geliştirme, Kaygı, Dil Eğitimi.
Yazarlar
Faruk POLATCAN, Selami ALYILMAZ, Oğuzhan ER
Amaç
Ölçeğin temel amacı, Türkçeyi ikinci dil olarak öğrenen öğrencilerin yaşadığı spesifik kaygı düzeylerini geçerli ve güvenilir bir şekilde ölçmektir. Dil öğrenme kaygısı, akademik başarıyı ve dil yeterliliğini önemli ölçüde etkileyebilen yaygın bir durumdur. Bu nedenle, İDOTKÖ, bu kaygının boyutlarını belirleyerek eğitimcilere ve rehberlik uzmanlarına müdahale stratejileri geliştirmede yardımcı olmayı amaçlamıştır.
Geliştirme çalışması, bu alandaki mevcut ölçüm araçlarının eksikliklerini gidermeyi ve özellikle Türkçe bağlamına özgü kültürel ve dilsel faktörleri kapsayan bir araç sunmayı hedeflemiştir. Bu amaçla, ölçeğin kapsam geçerliği, Türkçe öğrenme ortamlarındaki deneyimler dikkate alınarak titizlikle sağlanmıştır.
Yapı
İkinci Dil Olarak Türkçe Öğrenme Kaygısı Ölçeği, bireyin İkinci Dil Öğrenme sürecinde hissettiği duygusal tepkileri ve bilişsel endişeleri kapsayan psikolojik yapıyı ölçmektedir. Bu yapı genellikle; iletişim korkusu, test kaygısı ve negatif değerlendirilme endişesi gibi alt boyutları içerebilir. Ölçek, öğrencilerin dil becerilerini kullanırken (konuşma, yazma, dinleme) yaşadıkları özgüven eksikliği ve başarısızlık korkusu gibi temel kaygı unsurlarını saptamaktadır.
Ölçek, Türkçe öğrenen öğrencilerin dil bilgisi kurallarını anlamakta zorlanma, sınıf içinde soru sormaktan çekinme veya anadili Türkçe olanlarla etkileşim kurmaktan kaçınma gibi davranışsal ve duygusal tepkileri ne sıklıkta deneyimlediğini sorgular. Bu yapının doğru ölçülmesi, dil öğretim metodolojilerinin geliştirilmesi açısından kritik öneme sahiptir.
Geçerlik
Ölçeğin Geçerlik çalışması, geliştirme makalesinde detaylı olarak sunulmuştur. Geçerlik çalışmaları, ölçeğin gerçekten ölçmeyi amaçladığı yapıyı (Türkçe öğrenme kaygısını) ölçüp ölçmediğini kanıtlamayı içerir. Genellikle kapsam geçerliği, yapı geçerliği (faktör analizi yoluyla) ve ölçüt bağımlı geçerlik gibi yöntemler kullanılmıştır.
Yapılan analizler sonucunda, ölçeğin maddelerinin kuramsal yapıyı başarılı bir şekilde temsil ettiği ve Türkçe öğrenme kaygısını diğer ilgili yapılardan ayırt edebilecek yeterli psikometrik kalitede olduğu tespit edilmiştir.
Güvenirlik
İDOTKÖ’nün Güvenirlik çalışması, ölçekten elde edilen puanların tutarlılığını ve istikrarını göstermek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Güvenirlik analizleri genellikle iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa) hesaplamaları ve gerekirse test-tekrar test yöntemlerini içerir.
Geliştirme çalışmasında elde edilen yüksek iç tutarlılık katsayıları, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ölçme konusunda yüksek düzeyde uyum gösterdiğini ve ölçüm hatasının düşük olduğunu işaret etmektedir. Bu bulgular, ölçeğin Türkçe öğrenme kaygısı düzeylerini tutarlı bir biçimde değerlendirebildiğini kanıtlar.
Faktör Analizi
Ölçeğin yapı geçerliğini tespit etmek amacıyla Faktör Analizi kullanılmıştır. Bu analiz, kaygı yapısının kaç alt boyutta toplandığını ve her bir maddenin hangi alt boyutu temsil ettiğini belirlemek için kritik öneme sahiptir.
Büyük ihtimalle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) teknikleri kullanılarak ölçeğin nihai yapısı oluşturulmuştur. Bu analizler, ölçeğin çok boyutlu bir yapıya sahip olduğunu ve Türkçe öğrenme kaygısının farklı bileşenlerden oluştuğunu göstermiştir. Faktör yüklerinin ve uyum indekslerinin kabul edilebilir düzeyde olması, ölçeğin teorik yapısının ampirik verilerle desteklendiğini doğrulamaktadır.
Ölçek
Test Çeşidi: Geliştirme
Format: Ölçek (Muhtemelen Likert Tipi Derecelendirme)
Mevcut Dil: Türkçe
Popülasyon Grubu: Türkçeyi İkinci Dil Olarak Öğrenen Yabancı Uyruklu Öğrenciler
Yaş Grubu: Üniversite Düzeyi veya Yetişkin Öğrenciler
Popülasyon Detayları: Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenen ve farklı ülkelerden gelen öğrenciler. Detaylı örneklem bilgisi kaynak makalede mevcuttur.
Test Metodolojisi: Öz bildirimli bir ölçektir. Katılımcılar, kendilerini ne kadar kaygılı hissettiklerini belirten Likert tipi bir derecelendirme sistemi kullanarak maddeleri yanıtlar.
Anahtar Kelimeler
Dil Kaygısı, Türkçe Öğrenenler, Öğrenme Psikolojisi, Psikometrik Özellikler, Geçerlik, Güvenirlik, Faktör Analizi.
Yazarlar
Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Kaynakta belirtilmemiştir. ORCID bilgileri için ilgili makale veya yazar profilleri incelenmelidir.
Kurumsal E-posta Adresleri: Sorumlu yazarın iletişim e-postası: [email protected]
Yazışma Adresi: Kaynakta belirtilmemiştir. Genellikle yazarların bağlı olduğu üniversite adresleri kullanılır.
İzinler, Ücret ve Test Yılı
İzinler: Ölçeğin ticari olmayan akademik araştırmalarda kullanımı için yazarlarla iletişime geçilmesi önerilir. Telif hakları genellikle yayıncıya (OPUS-Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi) aittir.
Ücret: Ölçeğin akademik amaçlı kullanımı için herhangi bir ücret belirtilmemiştir.
Test Yılı: Ölçeğin geliştirme çalışmasının yayınlandığı yıl 2019‘dur.
Ölçeğin orijinal makalesi Dergipark üzerinden erişilebilir: dergipark.org.tr.
Orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: ikinci-dil-olarak-turkce-ogrenme-kaygisi-olcegi-toad.pdf
Referanslar
Polatcan, F., Alyılmaz, S. ve Er, O. (2019). İkinci Dil Olarak Türkçe Öğrenme Kaygısı Ölçeğinin geliştirilmesi: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. OPUS-Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 11(18), 384-401. doi: 10.26466/opus.535618
İkinci Dil Olarak Türkçe Öğrenme Kaygısı Ölçeğinin Maddeleri
ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.
Ölçek maddeleri bu kaynakta sağlanmamıştır. Maddeler, ilgili akademik makalenin ekler bölümünde veya metin içinde bulunabilir.
Cite this article
memjavad (2026). İkinci Dil Olarak Türkçe Öğrenme Kaygısı Ölçeği. Turkish Psychological Scales. Retrieved from https://tr-scales.arabpsychology.com/ikinci-dil-olarak-turkce-ogrenme-kaygisi-olcegi/
memjavad. "İkinci Dil Olarak Türkçe Öğrenme Kaygısı Ölçeği." Turkish Psychological Scales, 12 Apr. 2026, https://tr-scales.arabpsychology.com/ikinci-dil-olarak-turkce-ogrenme-kaygisi-olcegi/.
memjavad. "İkinci Dil Olarak Türkçe Öğrenme Kaygısı Ölçeği." Turkish Psychological Scales, 2026. https://tr-scales.arabpsychology.com/ikinci-dil-olarak-turkce-ogrenme-kaygisi-olcegi/.
memjavad (2026) 'İkinci Dil Olarak Türkçe Öğrenme Kaygısı Ölçeği', Turkish Psychological Scales. Available at: https://tr-scales.arabpsychology.com/ikinci-dil-olarak-turkce-ogrenme-kaygisi-olcegi/.
[1] memjavad, "İkinci Dil Olarak Türkçe Öğrenme Kaygısı Ölçeği," Turkish Psychological Scales, vol. X, no. Y, ص Z-Z, April, 2026.
memjavad. İkinci Dil Olarak Türkçe Öğrenme Kaygısı Ölçeği. Turkish Psychological Scales. 2026;vol(issue):pages.