İçsel Durum Ölçeği

Özet

İçsel Durum Ölçeği (İDÖ), bireylerin o anki içsel ve psikolojik deneyimlerini değerlendirmek amacıyla kullanılan bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, Maçkalı, Akkaya ve Aydemir tarafından 2016 yılında Türkçeye uyarlanmıştır. Uyarlama çalışması, ölçeğin Türkiye popülasyonunda kültürel geçerliğini ve güvenirliğini sağlamayı amaçlamış, böylece klinik ve araştırma ortamlarında kullanılabilir, standardize edilmiş bir ölçüm aracı sunulmuştur. Ölçek, özellikle nöropsikiyatrik bağlamda içsel durum farklılıklarının saptanmasında önemli bir potansiyele sahiptir.

Anahtar Kelimeler

İçsel Durum Ölçeği, psikometri, uyarlama, geçerlik, güvenirlik, psikolojik değerlendirme, nöropsikiyatri, öznel deneyim.

Yazarlar

Zeynep Maçkalı, C. Akkaya, Ö. Aydemir.

Amaç

İçsel Durum Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin kısa süreli ve değişkenlik gösteren içsel, duygusal ve bilişsel durumlarını standart bir şekilde ölçmektir. Orijinal ölçek, bireyin anlık ruh halini ve öznel deneyimini nicelleştirmeyi hedeflerken, 2016 yılında Maçkalı ve arkadaşları tarafından gerçekleştirilen uyarlama çalışması, bu amaçların Türk kültürü ve dili bağlamında geçerli ve güvenilir bir şekilde yerine getirilip getirilmediğini test etmiştir.

Uyarlama sürecinin başarısı, ölçeğin klinik psikoloji ve nöropsikiyatri alanlarında tanı ve tedavi süreçlerini destekleyecek güvenilir veriler sağlamasına olanak tanımıştır. Bu sayede, Türkiye’deki araştırmacılar ve klinisyenler, içsel durumları nesnel bir şekilde değerlendirebilecekleri standardize edilmiş bir araca sahip olmuşlardır.

Yapı

İçsel Durum Ölçeği, genellikle duygulanım durumu (affective state) ve bilişsel deneyimler gibi karmaşık içsel durumları ölçen çok boyutlu bir yapıyı temsil eder. Bu yapı, bireyin çevresel uyaranlara verdiği anlık tepkileri, duygusal yoğunluğu, bilişsel açıklığı veya karmaşayı ve fiziksel duyumların algılanmasını kapsar.

Ölçek, kişinin o anki içsel dengesini ve öznel deneyim kalitesini değerlendirmeye odaklanır. Uyarlama çalışması, orijinal ölçeğin teorik olarak belirlenmiş olan faktör yapısının (alt boyutlarının) Türkçe versiyonunda da yapısal bütünlüğünü koruduğunu göstermeyi amaçlamıştır, bu da ölçeğin ölçmeyi hedeflediği psikolojik yapının kültürel sınırlar ötesinde tutarlılığını kanıtlar.

Geçerlik

Maçkalı ve arkadaşları (2016), Türkçe uyarlama çalışmasında ölçeğin geçerlik kanıtlarını detaylı olarak sunmuşlardır. Yapı geçerliğini incelemek için faktör analizleri (açımlayıcı ve doğrulayıcı) kullanılmıştır. Bu analizler, ölçek maddelerinin teorik olarak beklendiği gibi, içsel durumun farklı boyutlarını temsil eden faktörler altında toplandığını doğrulamıştır.

Ayrıca, ölçüt bağımlı geçerlik kapsamında, İçsel Durum Ölçeği’nden elde edilen puanların, depresyon, anksiyete veya genel ruh hali gibi ilgili psikolojik yapılarla ölçülen diğer ölçek puanlarıyla anlamlı korelasyonlar gösterdiği tespit edilmiştir. Bu bulgular, ölçeğin Türkiye popülasyonunda içsel durumları geçerli bir biçimde ölçebildiğini desteklemektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, Türkçe formun içsel tutarlılığının yüksek olduğunu göstermiştir. İç tutarlılık, Cronbach Alfa katsayısı ile değerlendirilmiş olup, elde edilen katsayılar ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü kanıtlamıştır (genellikle kabul edilebilir sınırların üzerinde değerler rapor edilmiştir).

Ek olarak, ölçeğin zamana bağlı kararlılığını test etmek amacıyla test-tekrar test güvenirliği de incelenmiştir. Belirli bir zaman aralığıyla yapılan iki uygulama arasındaki korelasyon katsayısının yüksek olması, İçsel Durum Ölçeği’nin tekrarlanan ölçümlerde güvenilir ve kararlı sonuçlar verdiğini göstermektedir.

Faktör Analizi

İçsel Durum Ölçeği’nin faktör yapısının incelenmesi, uyarlama çalışmasının merkezi bir bileşenidir. Yapılan faktör analizi, ölçeğin orijinal yapıda önerilen çok boyutlu modelini desteklemiştir. Bu model, genellikle pozitif ve negatif duygulanım bileşenleri ile bilişsel deneyimlere ilişkin alt faktörlerden oluşmaktadır.

Doğrulayıcı faktör analizi (DFA) sonuçları, Türkçe uyarlamanın yapısal modelinin, genel kabul görmüş uyum indeksleri (örneğin, CFI, TLI) açısından Türk örneklemine iyi uyum sağladığını göstermiştir. Bu durum, ölçeğin yapısal geçerliğinin kültürler arası adaptasyon sürecinde başarıyla korunduğunu teyit etmektedir.

Araç

Test Type: Uyarlama

Format: Derecelendirme (Orijinal ölçeğe bağlı olarak genellikle Likert tipi ölçekleme kullanılır.)

Language Available: Türkçe

Population Group: Yetişkinler

Age Group: 18 yaş ve üzeri

Population Details: Klinik (psikiyatrik) ve genel popülasyon örneklemleri üzerinde geçerlik ve güvenirlik çalışmaları yapılmıştır.

Test Methodology: Öz bildirim ölçeği.

Anahtar Kelimeler

Psikolojik ölçüm, iç tutarlılık, test-tekrar test, Nöropsikiyatri Arşivi, Zeynep Maçkalı, öz bildirim, bilişsel durum.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilgi mevcut değildir.

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İçsel Durum Ölçeği’nin Türkçe uyarlaması 2016 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin kullanımı, ticari olmayan akademik araştırmalar için genellikle serbest olsa da, kullanım izni ve olası ücretlendirme bilgileri için sorumlu yazar Zeynep Maçkalı ile e-posta aracılığıyla iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Referanslar

Maçkalı, z., Akkaya, C. ve Aydemir, Ö. (2016). İçsel Durum Ölçeği’nin Türkçeye uyarlaması, geçerlik ve güvenirlik çalışması. Nöropsikiyatri Arşivi, 53, 222-228. doi: 10.5152/npa.2015.8715

Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıda belirtilen bağlantıdan indirilebilir:

• icsel-durum-olcegi-toad.pdf

İçsel Durum Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri, kaynak içerikte sağlanmadığı için burada listelenmemiştir. Maddelere ve derecelendirme formatına erişim için lütfen Maçkalı, Akkaya ve Aydemir (2016) tarafından yayımlanan referans makalesine başvurunuz.