İçsel Güdülenme Envanteri

Özet

İçsel Güdülenme Envanteri (İGE), bireylerin belirli bir aktiviteye yönelik duydukları içsel güdülenme düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikolojik ölçektir. Bu ölçek, Çalışkur ve Demirhan (2013) tarafından Türkçe’ye uyarlanmış ve psikometrik özellikleri test edilmiştir. Ölçek, 32 maddeden oluşmakta olup, faktör analizi sonucunda yedi alt boyutta gruplanmıştır. Bu yedi faktör, toplam varyansın önemli bir kısmını (%69.217) açıklayarak güçlü bir yapısal geçerlik sergilemektedir. Ölçek, 7’li Likert Ölçeği formatında yanıtlanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

İçsel güdülenme, motivasyon, ölçek uyarlama, psikometrik özellikler, algılanan yeterlik, seçme hakkı, Cronbach Alfa.

Yazarlar

Çalışkur, A., Demirhan, A.

Amaç

İçsel Güdülenme Envanteri’nin temel amacı, bireylerin bir görevi veya aktiviteyi tamamlarken hissettikleri içsel motivasyonun çeşitli boyutlarını değerlendirmektir. Bu adaptasyon çalışmasının özel amacı ise orijinal envanterin Türkçe dil ve kültürel bağlamda dilsel eşdeğerliğini, güvenirliğini ve geçerliğini test ederek, psikoloji, eğitim ve spor bilimleri gibi alanlarda kullanıma uygun hale getirmektir.

Bu envanter, katılımcıların bir eyleme yönelik duydukları ilgi, bu eylemdeki yeterlik algıları ve kendilerini ne kadar özerk hissettikleri gibi kritik içsel motivasyon bileşenlerini nicel olarak ölçmeye olanak tanır.

Yapı

İçsel Güdülenme Envanteri, motivasyon literatüründe merkezi bir rol oynayan İçsel Güdülenme yapısını ölçmektedir. Ölçeğin dayandığı temel kuramsal çerçeve genellikle Özyeterlik Teorisi (Self-Determination Theory – SDT) ile ilişkilidir. Ölçek, içsel motivasyonu tek bir global skor yerine, daha detaylı ve ayrıştırılmış yedi alt boyutta ele almaktadır.

Bu alt boyutlar, bir aktiviteye karşı duyulan İlgi/Hoşlanma, bireyin görevdeki yetkinliğine dair Algılanan Yeterlik, eylemi gerçekleştirme konusunda sahip olduğu Algılanan Seçme Hakkı, görevin kişisel önemini yansıtan Değer/Fayda, harcanan Çaba/Önem, dışsal kısıtlamaları veya zorlamayı yansıtan Baskı/Gerilim ve son olarak aktiviteye dair İş Algısı gibi temel motivasyon bileşenlerini kapsamaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliği, doğrulayıcı ve açıklayıcı faktör analizi yöntemleri kullanılarak incelenmiştir. Yapılan analizler sonucunda, 32 maddelik yapının yedi faktörlü orijinal yapıyı desteklediği belirlenmiştir.

Yedi faktörün toplam varyansın %69.217’sini açıklaması, ölçeğin ölçmeyi amaçladığı içsel güdülenme yapısını başarılı bir şekilde temsil ettiğini göstermektedir. Bu yüksek açıklanan varyans oranı, ölçeğin yapısal geçerliğinin oldukça güçlü ve kabul edilebilir düzeyde olduğunu teyit etmektedir.

Güvenirlik

İçsel Güdülenme Envanteri’nin iç tutarlılık güvenirliği, Cronbach Alfa katsayısı hesaplanarak değerlendirilmiştir. Ölçeğin genel yapısı için hesaplanan Cronbach Alfa değeri 0.8694 olarak bulunmuştur ki bu, ölçeğin mükemmel derecede yüksek bir iç tutarlılığa sahip olduğunu gösterir.

Alt ölçeklerin güvenirlik değerleri de güçlüdür ve şöyledir:

• İlgi Duyma/Hoşlanma: 0.9152
• Algılanan Yeterlik: 0.8650
• Algılanan Seçme Hakkı: 0.8223
• Çaba/Önem: 0.8004
• İş Algısı: 0.7664
• Baskı/Gerilim: 0.7320
• Değer/Fayda: 0.6798

Değer/Fayda alt boyutu dışındaki tüm değerler 0.70’in üzerindedir, bu da alt boyutların çoğunun kabul edilebilir veya yüksek düzeyde güvenilir olduğunu kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Ölçeğin psikometrik özelliklerini belirlemek amacıyla gerçekleştirilen Faktör Analizi (Exploratory Factor Analysis), 32 maddelik yapının yedi farklı boyuta ayrıldığını göstermiştir. Bu yedi faktör, toplam varyansın % 69.217’sini açıklamıştır. Bu bulgu, ölçeğin teorik olarak varsayılan yedi faktörlü yapıyı Türkçe örneklemde de koruduğunu ve bu faktörlerin ayrışma düzeyinin yüksek olduğunu işaret etmektedir.

Faktör yapısının korunması, İçsel Güdülenme Envanteri’nin kültürlerarası uyarlama sürecinin başarılı olduğunu ve orijinal ölçeğin ölçtüğü psikolojik yapıları geçerli bir şekilde yansıttığını desteklemektedir.

Enstrüman

Test Type: Uyarlama (Adaptasyon)

Format: 32 maddeden oluşan, 7 faktörlü yapı. Yanıtlar 7’li Likert Ölçeği üzerinde verilmektedir (Örneğin: 1=Kesinlikle Katılmıyorum, 7=Kesinlikle Katılıyorum).

Language Available: Türkçe

Population Group: Yetişkinler ve yükseköğretim öğrencileri (uygulama referanslarına dayanarak).

Age Group: Belirtilmemiş (Genellikle 18 yaş ve üzeri).

Population Details: Uyarlama çalışması, genellikle üniversite öğrencileri üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Methodology: Kendi kendine raporlama (Self-report) yöntemiyle bireysel veya grup olarak uygulanabilir.

Anahtar Kelimeler

İçsel motivasyon, psikometrik, Cronbach Alfa, faktör yükleri, özerklik, yeterlik algısı, uyarlama.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar Ayşe Demirhan’ın iletişim adresi).

Correspondence Address: Ayşe Demirhan (Sorumlu Yazar).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2013 yılında Çalışkur ve Demirhan tarafından Türkçe’ye uyarlanmıştır. Ölçeğin akademik çalışmalarda kullanımı ve izinler hakkında bilgi almak için sorumlu yazar Ayşe Demirhan ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. İletişim e-posta adresi: [email protected]

Kaynaklar

Çalışkur, A., & Demirhan, A . (2013). İçsel Güdülenme Envanteri dilsel eşdeğerlik, güvenirlik ve geçerlik çalışması. Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 6(4), 52-74.

Ölçeğe ait orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: icsel-gudulenme-envanteri-toad.pdf

İçsel Güdülenme Envanteri Maddeleri

ÖNEMLİ: Orijinal kaynak içerikte ölçek maddeleri (soruları) sağlanmamıştır.