İcraatçı Liderlik Ölçeği

Özet

İcraatçı Liderlik Ölçeği, kanıta dayalı uygulamalar modeli çerçevesinde geliştirilen özgün bir aracın Türkçe diline uyarlanmış formudur. Bu ölçek, özellikle organizasyonel ve yönetim bağlamlarında liderlerin icraata, sonuç odaklılığa ve stratejik hedeflerin gerçekleştirilmesine yönelik yetkinliklerini ölçmek amacıyla tasarlanmıştır. Ölçeğin Türkçe uyarlaması, 2018 yılında Meltem Akca ve Murat Yavuz tarafından gerçekleştirilmiş olup, Türk kültürü ve dil yapısına uygun psikometrik özelliklere sahip olduğu raporlanmıştır. Bu uyarlama çalışması, Türkiye’deki yönetim ve eğitim alanlarında icraatçı liderlik kavramının bilimsel olarak incelenmesine olanak tanımaktadır.

Anahtar Kelimeler

İcraatçı Liderlik, Kanıta Dayalı Uygulamalar, Örgütsel Davranış, Liderlik Ölçeği, Türkçe Uyarlama, Yönetim

Yazarlar

Meltem Akca, Murat Yavuz

[quads id=5]

Amaç

İcraatçı Liderlik Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin stratejik planları eyleme dönüştürme, sorumluluk alma, karar verme süreçlerini etkin yönetme ve belirlenen hedeflere ulaşma kapasitelerini belirlemektir. Bu ölçek, liderlerin sadece vizyon belirleme becerilerini değil, aynı zamanda bu vizyonu somut sonuçlara dönüştürme yeteneklerini de değerlendirmeyi hedefler.

Ölçeğin Türkçe uyarlaması, Türkiye’deki akademik araştırmacılara ve profesyonel yöneticilere, icraatçı liderlik düzeylerini geçerli ve güvenilir bir şekilde ölçebilecekleri bir araç sunmayı amaçlamıştır. Bu sayede, organizasyonel gelişim programlarında ve liderlik eğitimlerinde bireylerin güçlü ve geliştirilmesi gereken yönleri tespit edilebilir.

Yapı (Kavramsal Yapı)

Ölçek, liderlik literatüründe giderek önem kazanan İcraatçı Liderlik (Executive Leadership) kavramını temel alır. Bu yapı, liderliğin sadece karizmatik veya dönüştürücü yönleriyle değil, aynı zamanda operasyonel mükemmeliyet ve sonuç odaklı performansla da ilişkilendirilmesini gerektirir. İcraatçı liderler, genellikle net hedefler koyma, hesap verebilirliği sağlama, kaynakları etkin kullanma ve engelleri aşma yetenekleriyle tanımlanır.

Ölçeğin dayandığı yapı, liderlik davranışlarının kanıta dayalı uygulamalar (KDU) modeliyle ilişkisini vurgular. Bu, liderlerin kararlarını kişisel sezgilerden ziyade, bilimsel veriler ve en iyi uygulamalar ışığında almasını gerektiren bir yaklaşımdır. Dolayısıyla, ölçülen yapı, hem stratejik düşünme hem de pratik, veri temelli uygulama becerilerini kapsar.

Geçerlik

Ölçeğin orijinal geçerlik çalışmaları, geliştirildiği bağlamda icraatçı liderlik yapısını doğru bir şekilde ölçtüğünü göstermiştir. Türkçe uyarlama çalışmasında (Akca & Yavuz, 2018) ise yapı geçerliğinin sağlanması için çeşitli analizler yapılmıştır.

Uyarlama sürecinde, ölçeğin kavramsal yapısının Türk örnekleminde de korunduğunu doğrulamak amacıyla genellikle doğrulayıcı faktör analizi (DFA) uygulanmıştır. Bu analizler, maddelerin teorik olarak öngörülen faktörlere yüklendiğini ve ölçeğin iç yapısının sağlam olduğunu ortaya koymuştur. Ancak, spesifik geçerlik katsayıları ve detayları için referans makaleye başvurulması gerekmektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, ölçüm sonuçlarının zaman içinde tutarlı ve kararlı olduğunu göstermeyi amaçlar. Türkçe uyarlama çalışmasında, ölçeğin iç tutarlılığı Cronbach Alfa katsayısı ile değerlendirilmiştir.

Yüksek bir Cronbach Alfa değeri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğüne işaret eder. Akca ve Yavuz (2018) tarafından yürütülen psikometrik değerlendirmede, İcraatçı Liderlik Ölçeği’nin Türkçe formunun kabul edilebilir düzeyde veya yüksek iç tutarlılığa sahip olduğu rapor edilmiştir, bu da ölçeğin güvenilir bir ölçüm aracı olduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

İcraatçı Liderlik Ölçeği’nin faktör yapısının incelenmesi, uyarlama sürecinin kritik bir aşamasını oluşturur. Orijinal ölçeğin faktör yapısını doğrulamak amacıyla Faktör Analizi teknikleri kullanılmıştır.

Uyarlama çalışmasında, ölçeğin orijinal yapısına uygun olarak tek faktörlü veya çok faktörlü bir yapının test edilmesi hedeflenmiştir. Elde edilen bulgular, ölçeğin maddelerinin icraatçı liderlik kavramının alt boyutlarını veya genel yapısını ne ölçüde temsil ettiğini istatistiksel olarak kanıtlamıştır. Bu analizler, ölçeğin kültürel adaptasyonunun başarılı olduğunu gösteren önemli bir psikometrik kanıttır.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Uyarlama

Format: Ölçek, büyük olasılıkla Likert tipi bir derecelendirme formatı kullanmaktadır (örneğin, “Hiç Katılmıyorum”dan “Tamamen Katılıyorum”a kadar uzanan 5’li veya 7’li bir dereceleme).

Mevcut Diller: Türkçe, Orijinal Dil (Bilinmiyor, ancak kanıta dayalı uygulamalar çerçevesinde geliştirilmiştir.)

Hedef Popülasyon: Yönetici pozisyonundaki profesyoneller, liderlik potansiyeli olan çalışanlar veya lisansüstü düzeyde yönetim eğitimi alan öğrenciler.

Yaş Grubu: Yetişkin (Organizasyonel rollerde bulunan 18 yaş ve üzeri bireyler).

Popülasyon Detayları: Türkçe uyarlama çalışması genellikle farklı sektörlerden çalışan veya yönetici örneklemleri üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Öz bildirimli anket formatında uygulanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Liderlik Performansı, Yönetim Yetkinlikleri, Organizasyonel Gelişim, Liderlik Değerlendirmesi, Kanıta Dayalı Uygulamalar, Psikometrik Araçlar

[quads id=5]

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Meltem Akca

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Kaynakta belirtilmemiştir.

Kurumsal E-posta Adresleri: Meltem Akca: [email protected]

İletişim Adresi: İstanbul Üniversitesi (Uyarlama çalışmasının yapıldığı tarihteki kurumsal bilgiler esas alınmıştır).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler ve Ücret: Ölçeğin ticari kullanımı ve kopyalanması için yazarlarla doğrudan iletişime geçilmesi gerekmektedir. Akademik amaçlı kullanımlar genellikle referans gösterilerek ücretsiz olabilir, ancak yazardan izin alınması tavsiye edilir.

Test Yılı (Uyarlama): 2018

Kaynaklar

Akca, M., ve Yavuz, M. (2018). Kanıta dayalı uygulamalar modeli çerçevesinde geliştirilen İcraatçı Liderlik Ölçeği’nin Türkçe Uyarlaması. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 6(18), 255-262. http://dx.doi.org/10.18506/anemon.452617

Orijinal PDF makalesi buradan indirilebilir: icraatci-liderlik-olcegi-toad.pdf

[quads id=5]

İcraatçı Liderlik Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: İcraatçı Liderlik Ölçeği’nin maddeleri (soru listesi) kaynak içerikte sağlanmamıştır. Maddeler, ölçeğin tam olarak anlaşılması ve uygulanması için Akca ve Yavuz (2018) tarafından yayınlanan orijinal uyarlama makalesinden veya sorumlu yazar Meltem Akca ile iletişime geçilerek temin edilmelidir.