Hipomani Soru Listesi-32-Yenilenmiş Sürümü

Özet

Hipomani Soru Listesi-32-Yenilenmiş Sürümü (HCL-32-R), yetişkinlerde geçmişteki hipomanik deneyimleri ve belirtileri taramak amacıyla geliştirilmiş, kendi kendine doldurulan bir Psikometrik araçtır. Orijinal olarak Jules Angst tarafından geliştirilen ve bipolar spektrum bozukluklarının, özellikle de Bipolar II Bozukluğunun tanısında yardımcı olmak için tasarlanan HCL-32’nin güncellenmiş versiyonudur. Türkiye’deki uyarlama çalışması Vahip ve arkadaşları tarafından 2017 yılında gerçekleştirilmiş olup, ölçeğin Türkçe popülasyonda geçerliliğini ve güvenilirliğini araştırmayı amaçlamıştır. Bu ölçek, klinik ortamda ve araştırmalarda, hafif ancak klinik açıdan önemli olabilecek Hipomani dönemlerinin saptanmasında kritik bir rol oynamaktadır.

Uyarlama çalışması, ölçeğin kültürel ve dilsel eşdeğerliğini koruyarak, Türkçe konuşan popülasyonda da orijinal ölçeğin sahip olduğu yüksek tarama yeteneğini gösterdiğini ortaya koymuştur. Bu sürüm, 32 maddeden oluşmakta ve bireylerin ruh hali, enerji seviyeleri, sosyal davranışları ve uyku düzenlerindeki değişiklikleri değerlendirmektedir.

Anahtar Kelimeler

Hipomani Soru Listesi-32, HCL-32-R, Hipomani, Bipolar Bozukluk, Bipolar Spektrum, Tarama Ölçeği, Uyarlama, Psikometrik, Ruh Hali Bozuklukları.

Yazarlar

Vahip, S., Aydemir, Ö., Akkaya, C., Altınbaş, K., Kora, K., Dikici, D., S., Akdeniz, F., Kalaycı, F., Oral, T., Vahip, I., Alkan, M., Angst, J. (Türkçe Uyarlama ve Geçerlilik Çalışması).

Amaç

Hipomani Soru Listesi-32-Yenilenmiş Sürümü’nün temel amacı, bireylerin yaşamları boyunca deneyimledikleri hipomanik belirtilerin varlığını ve sıklığını hızlı ve etkili bir şekilde taramaktır. Klinik olarak, bu ölçek Bipolar I ve özellikle Bipolar II Bozukluğu teşhisini desteklemek için tasarlanmıştır, çünkü Bipolar II’nin ayırt edici özelliği majör depresif dönemlerin yanı sıra en az bir hipomanik dönemin varlığıdır.

Ölçek, hastaların genellikle gözden kaçırılan veya depresyonun bir parçası olarak yorumlanan hafif yükselmiş ruh hali ve enerji artışı dönemlerini retrospektif olarak hatırlamalarına yardımcı olur. Türkçe uyarlama çalışmasının özel amacı ise, bu uluslararası alanda kabul görmüş tarama aracının Türk kültürüne ve diline uygunluğunu, dolayısıyla klinik ve akademik araştırmalarda kullanılabilirliğini sağlamaktır.

Ölçülen Yapı

Ölçek, Bipolar Spektrum Bozuklukları bağlamında temel yapı olan Hipomaniyi ölçmektedir. Hipomani, tam bir manik dönemin şiddetine ulaşmayan, ancak kişinin işlevselliğinde belirgin değişikliklere yol açan, yükselmiş, genişlemiş veya irritabl (sinirli) bir ruh halinin en az dört ardışık gün sürmesiyle karakterize edilen bir durumdur. HCL-32, bu durumun çeşitli boyutlarını yakalamayı amaçlar.

Ölçülen yapı, genellikle iki ana faktör altında toplanan belirti kümelerini içerir: Artan Enerji ve Aktivite (uyku ihtiyacının azalması, daha fazla konuşma, hızlanmış düşünceler) ve İrritabilite ve Risk Alma Davranışları (dürtüsel eylemler, sinirlilik, sosyal sınırların aşılması). Ölçek, bu belirtilerin klinik olarak anlamlı bir eşiği aşıp aşmadığını değerlendirerek, Bipolar Bozukluk potansiyelini işaret eder.

Geçerlilik

Türkçe adaptasyon çalışması, ölçeğin yapısal Geçerlilik ve eşzamanlı geçerliliğini incelemiştir. Yapılan çalışmalar, HCL-32-R’nin hipomanik belirtileri diğer ruh hali bozukluklarından (örneğin, tek kutuplu depresyon) ayırt etme yeteneğinin yüksek olduğunu göstermiştir.

Yapı Geçerliliği, genellikle orijinal ölçekte olduğu gibi iki faktörlü yapıyı desteklemektedir. Bu, ölçeğin teorik olarak ölçmesi beklenen iki ana hipomanik boyutu (enerji/aktivite ve irritabilite/risk) doğru bir şekilde temsil ettiğini gösterir. Ayırt Edici Geçerlilik açısından, ölçek, klinik olarak bipolar bozukluk tanısı almış bireyleri, sağlıklı kontrollerden veya majör depresyon tanısı almış bireylerden yüksek hassasiyet ve özgüllükle ayırma kapasitesine sahiptir.

Güvenilirlik

Vahip ve arkadaşlarının 2017 tarihli çalışması, Türkçe Hipomani Soru Listesi-32-Yenilenmiş Sürümü’nün yüksek düzeyde Güvenilirlik sergilediğini doğrulamıştır. Güvenilirlik analizi, ölçeğin iç tutarlılığını (maddelerin birbiriyle ne kadar uyumlu olduğunu) ve muhtemelen test-tekrar test güvenilirliğini (zaman içinde kararlılığını) içermiştir.

Genellikle HCL-32 için rapor edilen yüksek Cronbach Alfa katsayısı değerleri, Türkçe versiyonun da iç tutarlılığının mükemmel olduğunu ve maddelerin aynı yapıyı ölçme konusunda başarılı olduğunu işaret eder. Bu, ölçeğin klinik değerlendirmelerde tutarlı sonuçlar ürettiği anlamına gelmektedir.

Faktör Analizi

Hipomani Soru Listesi-32’nin orijinal ve Türkçe uyarlama çalışmalarında genellikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. Bu analizler, ölçeğin maddelerinin iki temel boyutta toplandığını göstermiştir:

1. Faktör 1: Artan Aktivite/Enerji: Bu faktör, fiziksel ve zihinsel enerjideki artışı, azalan uyku ihtiyacını, hızlanmış düşünceleri ve artan sosyalliği kapsar. Bu, hipomaninin “öforik” veya “yükselmiş” yönünü temsil eder.
2. Faktör 2: İrritabilite/Risk Alma: Bu faktör, sinirlilik, dürtüsellik, riskli davranışlar, tartışmacı olma eğilimi ve sosyal sınırları aşma gibi daha az hoşnut edici ve daha yıkıcı belirtileri içerir.

Türkçe uyarlama çalışması, bu iki faktörlü yapının Türk popülasyonunda da geçerli olduğunu ve ölçeğin yapısal bütünlüğünü koruduğunu göstermiştir. Bu faktör ayrımı, klinisyenlerin hastanın yaşadığı hipomanik dönemin niteliğini daha iyi anlamasına yardımcı olur.

Araç Bilgileri

Test Type: Uyarlama ve Tarama Ölçeği (Self-Report Screening Instrument)

Format: 32 maddeden oluşan, genellikle ikili (Evet/Hayır) yanıt formatı kullanılan bir kendi kendine bildirim anketi.

Language Available: Türkçe (Uyarlama), İngilizce (Orijinal), ve birçok diğer dilde çevirileri mevcuttur.

Population Group: Bipolar Bozukluk şüphesi olan veya ruh hali bozuklukları için değerlendirilen yetişkin klinik ve non-klinik popülasyon.

Age Group: 18 yaş ve üzeri yetişkinler.

Population Details: Vahip ve arkadaşları tarafından gerçekleştirilen Türkçe geçerlilik ve güvenilirlik çalışması, klinik örneklemler (Bipolar Bozukluk hastaları) ve sağlıklı kontrol grupları üzerinde yürütülmüştür.

Test Methodology: Bireylerden, belirtilen 32 maddenin her birini, hayatlarının herhangi bir döneminde (genellikle en az birkaç gün süren) deneyimleyip deneyimlemediklerini belirtmeleri istenir. Puanlama, genellikle evet yanıtlarının toplanmasıyla yapılır ve belirlenen bir kesme puanı (cut-off score) üzerinde puan alanlar hipomani açısından pozitif taranmış kabul edilir.

Anahtar Kelimeler

Bipolar II, Hipomanik Belirtiler, Duygudurum Değişiklikleri, Klinik Tarama, Geçerlilik Çalışması, Türkçe Psikiyatri, Ruh Sağlığı.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Ömer Aydemir

Author ORCID Identifier: Bilgi mevcut değildir.

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: Türkçe güvenilirlik ve geçerlilik çalışması 2017 yılında yayımlanmıştır.

İzinler ve Ücret: Ölçeğin klinik ve akademik amaçlı kullanımı için izinler genellikle sorumlu yazar (Ömer Aydemir) veya yayıncı kuruluş (Türk Psikiyatri Dergisi) aracılığıyla elde edilmelidir. Ticari kullanım durumunda ücretler değişebilir.

Kaynaklar

Vahip, S., Aydemir, Ö., Akkaya, C., Altınbaş, K., Kora, K., Dikici, D., S., Akdeniz, F., Kalaycı, F., Oral, T., Vahip, I., Alkan, M. ve Angst, J. (2017). Hipomani Soru Listesi-32-yenilenmiş sürümün Türkçe güvenilirlik ve geçerlilik çalışması. Türk Psikiyatri Dergisi. 28(2), 117-123.

Makalenin orijinal bağlantısı: turkpsikiyatri.com

Bu ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: hipomani-soru-listesi-32-yenilenmis-surumu-toad.pdf

Hipomani Soru Listesi-32-Yenilenmiş Sürüm Maddeleri

ÖNEMLİ: Orijinal kaynak içeriğinde Hipomani Soru Listesi-32-Yenilenmiş Sürümünün maddeleri (soru metinleri) sağlanmamıştır. Bu nedenle, ölçek maddeleri bu girişte listelenememektedir. Ölçeğin 32 maddesi, kişinin artan enerji, aktivite, irritabilite, azalan uyku ihtiyacı ve artan sosyallik gibi hipomanik belirtilerini saptamaya odaklanmaktadır.