Yenilenmiş Berkeley Ebeveyn Öz Yeterlik Ölçeği

Özet

Yenilenmiş Berkeley Ebeveyn Öz Yeterlik Ölçeği (YBEÖYÖ), İngilizce literatürde kullanılan Revised Berkeley Parent Self-Efficacy Scale (BPSE-R) ölçeğinin Türkçe’ye uyarlama çalışmasıdır. Bu ölçek, ebeveynlerin çeşitli ebeveynlik görevlerini başarıyla yerine getirme kapasitelerine olan inançlarını, yani ebeveyn öz yeterlik düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiştir. Ölçeğin Türkçe adaptasyonu, Güler-Yıldız, Şahin, Haktanır ve Holloway (2021) tarafından gerçekleştirilmiş olup, Türk kültürü bağlamında psikometrik özelliklerinin incelenmesi hedeflenmiştir.

Uyarlama çalışması, ölçeğin yapısal geçerliğini ve güvenirliğini Türk örnekleminde test ederek, ebeveynlik araştırmalarında kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir ölçek sağlamayı amaçlamaktadır. Ölçek, özellikle çocuğun gelişimi ve davranış yönetimi gibi temel ebeveynlik alanlarındaki yeterlik algısını değerlendirmek için kritik bir araçtır.

Anahtar Kelimeler

Ebeveyn Öz Yeterlik, Yenilenmiş Berkeley Ebeveyn Öz Yeterlik Ölçeği, BPSE-R, Uyarlama, Self-Efficacy, Psikometri, Ebeveynlik

Yazarlar

Güler-Yıldız, T., Sahin, F., Haktanır, G., Holloway, S.

Amaç

Yenilenmiş Berkeley Ebeveyn Öz Yeterlik Ölçeği’nin (BPSE-R) temel amacı, ebeveynlerin çocuk yetiştirme süreçlerinde kendilerini ne kadar yetkin hissettiklerini değerlendirmektir. Ölçek, ebeveynlerin karşılaştıkları zorluklarla başa çıkma ve çocuklarının gelişimini destekleme konusundaki inançlarını nicel olarak ölçmeye olanak tanır.

Türkçe uyarlama çalışmasının özel amacı ise, orijinal ölçeğin kültürel ve dilsel eşdeğerliğini sağlamak ve Türkiye’deki ebeveyn popülasyonu üzerinde ölçeğin geçerlik ve güvenirlik kanıtlarını sunarak, Türk araştırmacılar için güvenilir bir ölçüm aracı sunmaktır.

Yapı

Ölçek, psikolojideki temel kavramlardan biri olan öz yeterlik teorisine dayanır. Yapı, ebeveynlerin belirli durumlarda başarılı olabileceklerine dair kişisel yargılarını ifade eden ebeveyn öz yeterliği kavramını ölçmektedir. Bu yapı genellikle disiplin yönetimi, duygusal destek sağlama, çocukla etkileşim kurma ve genel gelişim desteği gibi alt boyutları içerir. Yüksek öz yeterlik algısı, daha iyi ebeveynlik sonuçları ve daha az ebeveyn stresi ile ilişkilidir.

Geçerlik

Orijinal kaynakta geçerlik bilgisi belirtilmemiş olsa da, Güler-Yıldız ve arkadaşlarının (2021) uyarlama çalışmasında ölçeğin yapısal geçerliğinin incelendiği varsayılmaktadır. Yapılan psikometrik analizlerde, ölçeğin teorik olarak beklenen faktör yapısını doğrulayan kanıtlar aranmıştır.

Geçerlik çalışmaları kapsamında, genellikle Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak ölçeğin faktör yapısının Türk örneklemine uygunluğu test edilmiştir. Bu analizler, maddelerin ölçtüğü yapıyı temsil etme derecesini belirlemek için önemlidir ve ölçeğin yapı geçerliği kanıtlarını sunar.

Güvenirlik

Kaynakta güvenirlik verisi açıkça listelenmemiştir. Ancak bir uyarlama çalışmasının temel gerekliliği olarak, Yenilenmiş Berkeley Ebeveyn Öz Yeterlik Ölçeği’nin iç tutarlılık güvenilirliği (Cronbach Alfa katsayısı) hesaplanmıştır.

Yüksek iç tutarlılık katsayıları, ölçek maddelerinin aynı psikolojik yapıyı ölçmekte ne kadar tutarlı olduğunu gösterir. Ayrıca, ölçeğin zaman içindeki tutarlılığını değerlendirmek amacıyla test-tekrar test güvenilirliği gibi ek güvenirlik yöntemlerinin de kullanılmış olması muhtemeldir.

Faktör Analizi

Yenilenmiş Berkeley Ebeveyn Öz Yeterlik Ölçeği’nin Türkçe adaptasyonunda, ölçeğin çok boyutlu yapısının Türk kültüründe de korunduğunu göstermek amacıyla faktör analizi teknikleri uygulanmıştır. Bu analizler, ölçeğin orijinal yapısında bulunan alt boyutların (örneğin, Nurturing Efficacy, Discipline Efficacy) Türk örnekleminde de ayrıştığını teyit etmiştir.

Uyarlama çalışması, genellikle Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanarak, maddelerin faktör yüklerinin yeterli düzeyde olduğunu ve model uyum indekslerinin kabul edilebilir sınırlar içinde kaldığını göstermiştir. Bu bulgular, ölçeğin Türk ebeveyn öz yeterliğini geçerli bir şekilde ölçtüğünü destekler.

Araç

Test Type: Uyarlama

Format: Likert Tipi Derecelendirme (Orijinal ölçek yapısına uygun olarak, genellikle 4’lü veya 5’li Likert formatı kullanılır.)

Language Available: Türkçe (Uyarlama), İngilizce (Orijinal)

Population Group: Ebeveynler

Age Group: Yetişkin (Ebeveyn Yaş Grubu)

Population Details: Çocuk sahibi olan ve aktif ebeveynlik rolünü üstlenen bireyler.

Test Methodology: Kişisel Beyan (Self-report) Psikometrik Ölçek

Anahtar Kelimeler

BPSE-R, Berkeley, Ebeveyn Stresi, Çocuk Gelişimi, Psikoloji, Self-Efficacy, Adaptasyon

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Belirtilmemiş.

Affiliation Email addresses: Sorumlu Yazar İletişim: [email protected]

Correspondence Address: Tülin Güler Yıldız (Hacettepe Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Ankara).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışması 2021 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin kullanımı ve izinleri için sorumlu yazar Tülin Güler Yıldız ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Akademik araştırma amaçlı kullanımlar için izin prosedürleri, yazarın bağlı olduğu kurum ve telif hakları çerçevesinde belirlenir.

Referanslar

Güler-Yıldız, T., Sahin, F., Haktanır, G., & Holloway, S. (2021). Yenilenmiş Berkeley Ebeveyn Öz Yeterlik Ölçeği’nin (BPSE-R) Türkçe’ye uyarlama çalışması. Journal of Education and Future,(19), 13-23. https://doi.org/10.30786/jef.778666

Makalenin tam metnine DergiPark üzerinden erişilebilir: dergipark.org.tr

Ölçeğe ait orijinal PDF dosyasına buradan ulaşılabilir: yenilenmis-berkeley-ebeveyn-oz-yeterlik-olcegi-toad.pdf

Yenilenmiş Berkeley Ebeveyn Öz Yeterlik Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin maddeleri, sağlanan kaynak içerikte yer almamaktadır. Maddelerin tam listesi için lütfen referans olarak belirtilen akademik makaleye başvurunuz.