Hesaplamalı Düşünmenin Öğretimine İlişkin Özyeterlik Algısı Ölçeği

Özet

Bu ölçek, Özçınar ve Öztürk (2018) tarafından, öğretmenlerin veya öğretmen adaylarının öğrencilere Hesaplamalı Düşünme (HD) becerilerini öğretmeye yönelik sahip oldukları özyeterlik algısını ölçmek amacıyla geliştirilmiştir. Ölçek, toplam 31 maddeden ve dört farklı alt boyuttan oluşmaktadır. Yapı geçerliği, Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile titizlikle test edilmiş ve yüksek düzeyde iç tutarlılık (Cronbach Alpha katsayısı .92) sergilemiştir. Ölçek, 10’lu Likert tipi derecelendirme kullanılarak bireylerin yeterlilik düzeylerini derinlemesine incelemektedir.

Anahtar Kelimeler

Hesaplamalı Düşünme, Özyeterlik Algısı, Öğretim Özyeterliği, Algoritmik Düşünme, Ölçek Geliştirme, Doğrulayıcı Faktör Analizi, Güvenirlik, Likert Ölçeği

Yazarlar

Hüseyin Özçınar, E. Öztürk

Amaç

Ölçeğin temel amacı, eğitimcilerin ve öğretmen adaylarının, çağımızın temel becerilerinden biri haline gelen Hesaplamalı Düşünme (HD) bileşenlerini öğrencilere aktarma ve kazandırma süreçlerine dair kendilerini ne derece yeterli hissettiklerini belirlemektir. Bu ölçüm, öğretmen yetiştirme programlarının ve hizmet içi eğitimlerin HD öğretimine yönelik yeterlilik geliştirme konusundaki etkinliğini değerlendirmede kritik bir araç olarak tasarlanmıştır.

Ölçek, öğretmenlerin HD öğretimi konusundaki özyeterlik inançlarını alt boyutlar bazında (Problem Oluşturma, Algoritmik Düşünme, Değerlendirme, Ders Planlama) ayrıştırarak, spesifik gelişim alanlarının tespit edilmesine olanak tanır.

Yapı

Hesaplamalı Düşünmenin Öğretimine İlişkin Özyeterlik Algısı Ölçeği, Albert Bandura’nın Sosyal Bilişsel Kuramı’nda merkezi bir rol oynayan Özyeterlik Algısı kavramına dayanmaktadır. Bu yapı, bireyin belirli bir görevi başarıyla yerine getirme yeteneğine dair inancını ifade eder. Ölçek, bu genel yapıyı dört temel HD öğretimi bileşeni özelinde incelemektedir.

Ölçek, öğretmenlerin HD öğretimiyle ilgili karşılaştıkları karmaşık görevleri parçalara ayırarak, her bir görevin öğretimine yönelik algılanan yeterliliği sistematik olarak ölçmektedir. Bu dört faktörlü yapı, öğretmenlerin HD pedagojisi konusundaki çok boyutlu yeterliliklerini temsil etmektedir.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, yapıyı destekleyen ampirik kanıtlar sunmak üzere gerçekleştirilmiştir. Yapı geçerliğini değerlendirmek amacıyla 31 maddenin tamamı kullanılarak Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanmıştır.

Yapılan ilk DFA analizleri sonucunda, modelin, teorik olarak belirlenen dört faktörlü yapıyı desteklediği saptanmıştır. Bazı düzeltme önerileri ve modifikasyon indeksleri dikkate alındıktan sonra, modelin uyum iyiliği puanlarının önemli bir bölümünün kabul edilebilir değerler aralığında olduğu belirlenmiştir. Bu bulgular, ölçeğin, ölçmeyi amaçladığı teorik yapıyı (HD öğretimi özyeterliği) başarılı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirliği, iç tutarlılık katsayıları olan Cronbach Alpha değerleri hesaplanarak belirlenmiştir. Elde edilen katsayılar, hem alt boyutlar hem de toplam ölçek için oldukça yüksek bir güvenilirlik düzeyine işaret etmektedir.

• Birinci Faktör (Problem Oluşturmanın Öğretimi) için: .97
• İkinci Faktör (Algoritmik Düşünmenin Öğretimi) için: .95
• Üçüncü Faktör (Değerlendirmenin Öğretimi) için: .94
• Dördüncü Faktör (Dersin Planlanması) için: .94
• Ölçeğin tamamı için: .92

Nunnally (1967) tarafından belirlenen standartlara göre, alfa (α) katsayısının .80 ile 1.00 arasında olması, ölçeğin yüksek derecede güvenilir bir ölçüm aracı olduğunu göstermektedir. Bu bağlamda, Hesaplamalı Düşünmenin Öğretimine İlişkin Özyeterlik Algısı Ölçeği, yüksek iç tutarlılığa sahiptir.

Faktör Analizi

Ölçek, toplam 31 maddeden oluşan ve dört alt boyuta ayrılan bir yapıya sahiptir. Bu yapı, hesaplamalı düşünmenin öğretimine yönelik özyeterliği çok yönlü olarak ele almaktadır.

Dört faktörlü yapı, Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile test edilmiş ve modelin iyi uyum sağladığı görülmüştür. Alt boyutlar ve madde dağılımları aşağıdaki gibidir:

• Problem Oluşturmanın Öğretimi: 15 madde
• Algoritmik Düşünmenin Öğretimi: 6 madde
• Değerlendirmenin Öğretimi: 3 madde
• Dersin Planlanması ve Hesaplamalı Düşünmeye Dair Öğretimin Öğretilmesi: 7 madde

Ölçek

Test Çeşidi: Geliştirme (Development)

Format: 4 alt boyut, 31 madde, 10’lu Likert tipi derecelendirme.

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Öğretmenler ve Öğretmen Adayları

Yaş Grubu: Yetişkin (Mesleki Eğitim Grubu)

Popülasyon Detayları: Hesaplamalı düşünme öğretimi konusunda eğitim veren veya verecek olan eğitimciler.

Test Metodolojisi: Öz bildirim (Self-report) ölçeği.

Anahtar Kelimeler

Öğretmen Yeterliği, Pedagojik İçerik Bilgisi, Özyeterlik, Eğitim Teknolojileri, Hesaplamalı Düşünme Öğretimi, Güvenirlik Analizi, Algoritmik Çözümleme

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Hüseyin Özçınar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Belirtilmemiştir

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Pamukkale Üniversitesi

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2018

İzinler ve Ücret: Ticari olmayan akademik kullanımlarda yazarlarla iletişime geçilmesi önerilir.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: hesaplamali-dusunmenin-ogretimine-iliskin-ozyeterlik-algisi-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Özçınar, H.,ve Öztürk, E. (2018). Hesaplamalı Düşünmenin Öğretimine İlişkin Özyeterlik Algısı Ölçeği: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 30, 174-195.

Hesaplamalı Düşünmenin Öğretimine İlişkin Özyeterlik Algısı Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

4 alt boyut 31 madde
Problem Oluşturmanın Öğretimi ( 15 m ) :Verinin nasıl görselleştirilebileceğini öğretebilirim.
Algoritmik Düşünmenin Öğretimi ( 6 m ): Döngüleri öğretebilirim.
Değerlendirmenin Öğretimi ( 3 m ) : Bir problemin farklı çözümlerinin etkililiklerinin nasıl sınanabileceğini öğretebilirim.
Dersin Planlanması ve Hesaplamalı Düşünmeye Dair Öğretimin Öğretilmesi ( 7 m ) : Hesaplamalı düşünme öğretimi için kullanılan yöntemler hakkında bilgi sahibiyim.