Müzik Öğretmenlerinin Özel Gereksinimli Öğrencilerle Müzik Uygulamalarına İlişkin Özyeterlik Algısı Ölçeği

Özet

Bu ölçek, müzik öğretmenlerinin, özel gereksinimli öğrencilerle yürütülen müzik uygulamalarına yönelik kendi yeterlilik algılarını ölçmek amacıyla özyeterlik düzeylerini belirlemek üzere geliştirilmiş bir araçtır. Ölçek, müzik öğretmenlerinin kapsayıcı eğitim ortamlarında, farklı öğrenme ihtiyaçlarına sahip öğrencilere uygun öğretim stratejileri geliştirme ve uygulama konusundaki inançlarını değerlendirmeyi hedefler. Akıncı, Pınar ve Alpagut (2018) tarafından yapılan çalışma, ölçeğin Türkçe adaptasyonunu, güvenirlik ve geçerlik analizlerini içermektedir. Bu sayede, Türkiye’deki müzik eğitimi bağlamında özel gereksinimli öğrencilere yönelik kapsayıcı uygulamaların etkinliğini artırmaya yönelik araştırmalara sağlam bir ölçme aracı sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

Özyeterlik, Özel Gereksinimli Öğrenciler, Müzik Eğitimi, Öğretmen Algısı, Kapsayıcı Eğitim, Uyarlama

Yazarlar

Akıncı, M.Ş., Pınar, E.S., ve Alpagut, U.

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, görevli veya görev alma potansiyeli olan müzik öğretmenlerinin, sınıflarındaki özel gereksinimli öğrencilerle müzik derslerini başarılı bir şekilde yürütme ve bu öğrencilerin gelişimine katkıda bulunma konusundaki inançlarını ve yeterlilik düzeylerini nicel olarak ölçmektir. Ölçek, öğretmenlerin özel gereksinimli öğrencilere yönelik pedagojik yaklaşımlarını, sınıf yönetimi becerilerini ve müziksel etkinlikleri adapte etme yeteneklerini değerlendirmeye olanak tanır.

Özellikle kapsayıcı eğitim modelinin yaygınlaştığı günümüz eğitim sisteminde, öğretmenlerin bu alandaki özyeterlik algıları, öğrencilerin akademik ve sosyal başarısı açısından kritik öneme sahiptir. Ölçek, bu algıların belirlenmesi yoluyla öğretmen eğitim programlarının ve mesleki gelişim faaliyetlerinin özel ihtiyaçlara göre şekillendirilmesine rehberlik etmeyi amaçlamaktadır.

Yapı

Ölçek, Albert Bandura’nın Sosyal Bilişsel Kuramı’nda merkezi bir rol oynayan özyeterlik (Self-Efficacy) yapısını ölçmektedir. Özyeterlik, bireyin belirli bir görevi veya eylemi başarılı bir şekilde gerçekleştirme yeteneğine olan inancıdır. Bu bağlamda, ölçek spesifik olarak müzik öğretmenlerinin özel gereksinimli öğrencilere yönelik müzik uygulamalarında başarılı olma inancını değerlendirir.

Ölçeğin yapısal olarak, özel eğitim gerektiren öğrencilerle çalışırken karşılaşılabilecek zorluklarla başa çıkma, uygun öğretim materyallerini seçme, sınıf içi disiplini sağlama ve öğrencilerin müzikle ilgili potansiyellerini ortaya çıkarma gibi boyutları kapsaması beklenmektedir. Bu boyutlar, öğretmenlerin mesleki yeterliliklerinin duygusal ve bilişsel yönlerini yansıtır.

Geçerlik

Akıncı, Pınar ve Alpagut (2018) tarafından yürütülen adaptasyon çalışması, ölçeğin Türkçe formunun yapı geçerliğini incelemiştir. Geçerlik çalışmaları genellikle faktör analizi (Açımlayıcı veya Doğrulayıcı) kullanılarak ölçeğin teorik yapısının örneklem verileriyle ne ölçüde uyumlu olduğunu belirlemeyi içerir. Çalışmada, ölçek maddelerinin ölçmek istedikleri psikolojik yapıyı yeterince temsil edip etmediği ve beklenen faktör yapısını koruyup korumadığı analiz edilmiştir.

Adaptasyon sürecinde, orijinal ölçeğin kültürel ve dilsel eşdeğerliliği sağlanmış, uzman görüşleri alınarak kapsam geçerliği desteklenmiştir. Yapısal eşitlik modellemesi teknikleri kullanılarak ölçeğin alt boyutlarının, müzik öğretmenlerinin özel gereksinimli öğrencilerle ilgili özyeterlik algısını doğru ve tutarlı bir şekilde ölçtüğü gösterilmiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik çalışmasında, iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa) hesaplanmıştır. İç tutarlılık analizi, ölçekteki maddelerin aynı yapıyı ne kadar tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir. Yüksek bir Cronbach Alfa değeri, ölçeğin güvenilirliğinin yüksek olduğu anlamına gelir.

Adaptasyon çalışmasında (2018), ölçeğin genel olarak ve muhtemel alt boyutları bazında yeterli düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğu rapor edilmiştir. Güvenirlik analizleri, ölçeğin farklı zamanlarda ve farklı öğretmen grupları üzerinde tutarlı sonuçlar üretebilme kapasitesini teyit ederek, ölçeğin bilimsel araştırmalarda kullanıma uygun olduğunu göstermiştir.

Faktör Analizi

Müzik Öğretmenlerinin Özel Gereksinimli Öğrencilerle Müzik Uygulamalarına İlişkin Özyeterlik Algısı Ölçeği’nin adaptasyon sürecinde, ölçeğin faktör yapısını Türkçe örneklemde doğrulamak amacıyla faktör analizi teknikleri kullanılmıştır. Bu analizler, ölçeğin çok boyutlu bir yapıya sahip olup olmadığını ve orijinal ölçekteki faktörlerin Türkçe formda da korunup korunmadığını incelemiştir.

Faktör analizi sonuçları, ölçeğin özel gereksinimli öğrencilerle müzik uygulamalarına ilişkin özyeterliği temsil eden özgün boyutlara ayrıldığını ortaya koymuştur. Bu boyutlar genellikle; öğretim stratejilerinin adaptasyonu, sınıf yönetimi ve öğrencilerle iletişim/ilişki kurma gibi alanları kapsamaktadır. Bu yapısal doğrulama, ölçeğin kuramsal temellerinin ampirik verilerle desteklendiğini göstermiştir.

Araç

Test Türü: Uyarlama

Format: Genellikle Likert tipi derecelendirme (Kaynakta belirtilmemiş olmasına rağmen, özyeterlik ölçeklerinde standarttır.)

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Müzik Öğretmenleri

Yaş Grubu: Yetişkin (Mesleki yaş grubundaki öğretmenler)

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki resmi okullarda görev yapan müzik öğretmenleri veya öğretmen adayları.

Test Metodolojisi: Öz bildirimli likert tipi ölçek. Katılımcılar, özel gereksinimli öğrencilerle müzik uygulamalarına ilişkin yeterlilik inançlarını belirli bir derecelendirme sistemi üzerinden ifade ederler.

Anahtar Kelimeler

Müzik Öğretmeni Özyeterlik, Kapsayıcı Müzik Eğitimi, Öğretmen Yeterliliği, Psikometrik Özellikler, Adaptasyon Çalışması

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2018 (Adaptasyon ve geçerlik/güvenirlik çalışmasının yayın yılı).

Sorumlu Yazar: Mehmet Şahin Akıncı

İletişim: [email protected]

İzinler ve Ücret: Ölçeğin kullanımına ilişkin izinler için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Akademik amaçlı kullanımlarda genellikle izin talep edilir.

Kaynaklar

Akıncı, M.Ş., Pınar, E.S., ve Alpagut, U. (2018). Müzik Öğretmenlerinin Özel Gereksinimli Öğrencilerle Müzik Uygulamalarına İlişkin Özyeterlik Algısı Ölçeği: Güvenirlik ve geçerlik çalışması. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi.18 (3), 1232-1251.

Makalenin orijinal PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir: muzik-ogretmenlerinin-ozel-gereksinimli-ogrencilerle-muzik-uygulamalarina-iliskin-ozyeterlik-algisi.pdf

Ölçeğin Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçeğin maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır. Maddeler için yazarın orijinal makalesine (Akıncı, Pınar, Alpagut, 2018) başvurulması gerekmektedir.