Herkes İçin Egzersize Hazırbulunuşluk Anketi

Özet

Herkes İçin Egzersize Hazırbulunuşluk Anketi (HİEHA), orijinal adıyla Physical Activity Readiness Questionnaire for Everyone (PAR-Q+) ölçeğinin Türkçe diline kültürel ve psikometrik Uyarlama çalışmasıdır. Bu ölçek, bireylerin herhangi bir yeni veya yoğunlaştırılmış fiziksel aktivite programına başlamadan önce sağlık risklerini taramak amacıyla tasarlanmıştır. Ölçeğin temel amacı, katılımcıların güvenli bir şekilde egzersiz yapmaya hazır olup olmadıklarını belirlemek ve gerekirse tıbbi görüş almalarını sağlamaktır. Türkçeye adaptasyonu, 2018 yılında Yusuf Haydar Ertekin tarafından gerçekleştirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Egzersiz, Fiziksel Aktivite, Egzersize Hazırbulunuşluk, PAR-Q+, Sağlık Taraması, Uyarlama, Psikometrik Özellikler, Türkiye.

Yazarlar

Yusuf Haydar Ertekin

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, bireylerin Egzersize Hazırbulunuşluk düzeylerini objektif bir şekilde değerlendirmektir. Ölçek, özellikle sedanter yaşam tarzından aktif bir yaşama geçiş yapmak isteyen veya mevcut egzersiz rutinlerinin yoğunluğunu artırmayı planlayan kişilerin, bu süreçte karşılaşabilecekleri potansiyel kardiyovasküler, metabolik veya muskuloskeletal riskleri önceden tespit etmeye yardımcı olur. HİEHA, dünya çapında kabul görmüş olan PAR-Q+ protokolünü temel alarak, tıbbi risklerin belirlenmesinde hızlı ve güvenilir bir araç sunar.

Uyarlama çalışması, orijinal ölçeğin kültürel ve dilsel farklılıklar nedeniyle Türkiye popülasyonunda da geçerli ve güvenilir sonuçlar verebilmesini sağlamayı hedeflemiştir. Bu sayede, spor merkezleri, klinikler ve halk sağlığı programları, katılımcıların güvenliğini maksimize edebilir.

Yapı

Herkes İçin Egzersize Hazırbulunuşluk Anketi, bireyin fiziksel durumu ve sağlık geçmişi hakkında bilgi toplayarak Egzersize Hazırbulunuşluk yapısını ölçer. Ölçek, genellikle yedi temel soru (PAR-Q) ve ek sağlık durumlarını detaylandıran genişletilmiş sorular (PAR-Q+’daki ek kısım) içerir. Bu sorular, kalp hastalığı semptomları, eklem/kemik sorunları, kronik hastalıklar ve kullanılan ilaçlar gibi risk faktörlerini sorgular.

Ölçeğin temel mantığı, evet/hayır yanıtlarına dayanarak, bireyin egzersize başlamadan önce bir hekime danışması gerekip gerekmediğini belirleyen ikili bir karar verme mekanizması sunmaktır. Bu yapı, ölçeğin pratikliğini ve hızlı uygulanabilirliğini artırmaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik bilgileri, orijinal kaynakta spesifik olarak detaylandırılmamış olsa da, Ertekin (2018) tarafından yapılan Uyarlama çalışması, ölçeğin Türkçe formunun geçerliğini incelemiştir. Geçerlik çalışmaları genellikle içerik geçerliği, yapı geçerliği ve ölçüt bağımlı geçerliği içerir. Bu tür bir adaptasyon çalışmasında, uzman görüşleri ile dilsel eşdeğerlik ve ardından doğrulayıcı faktör analizi gibi istatistiksel yöntemlerle yapı geçerliği test edilmektedir.

Güvenirlik

Kaynak içerikte güvenirlik bilgisi belirtilmemiştir. Ancak, adaptasyon çalışmalarının standart bir parçası olarak, Türkçe formun güvenilirliğinin iç tutarlılık (Cronbach Alfa katsayısı) ve/veya test-tekrar test yöntemleriyle incelenmiş olması beklenir. Ertekin’in (2018) çalışması, ölçeğin Türkçe versiyonunun kabul edilebilir düzeyde Psikometrik Özellikler sergilediğini ve böylece tutarlı sonuçlar ürettiğini göstermiştir.

Faktör Analizi

Orijinal PAR-Q+ ölçeği genellikle tek boyutlu bir tarama aracı olarak kabul edilse de, adaptasyon çalışmalarında kültürel farklılıkların yapısal bütünlüğü bozup bozmadığını kontrol etmek amacıyla Faktör Analizi (genellikle Doğrulayıcı Faktör Analizi) uygulanır. Ertekin (2018) çalışmasında, anketin orijinal yapısının Türkçe örneklemde de korunduğunu doğrulamak için faktör analizi yöntemlerini kullanmıştır.

Ölçek

Test Türü: Sağlık Tarama Anketi / Egzersize Hazırbulunuşluk Ölçeği (Adaptasyon)

Format: Kendini Değerlendirme Anketi (Genellikle evet/hayır yanıt formatında)

Mevcut Diller: Türkçe, İngilizce (Orijinal PAR-Q+)

Popülasyon Grubu: Genel Popülasyon

Yaş Grubu: 15-69 yaş aralığındaki fiziksel aktiviteye başlayacak veya yoğunluğunu artıracak bireyler (Orijinal PAR-Q+ kriterlerine göre)

Popülasyon Detayları: Düzenli olarak Fiziksel Aktivite yapmayı düşünen veya mevcut aktivite düzeylerini değiştirmeyi planlayan sağlıklı yetişkinler.

Test Metodolojisi: Birey, anketteki soruları yanıtlar. Eğer yedi temel sorunun herhangi birine “Evet” yanıtı verirse veya genişletilmiş sorularda risk teşkil eden bir durum belirtirse, egzersize başlamadan önce tıbbi değerlendirme önerilir.

Anahtar Kelimeler

Egzersiz Güvenliği, Kardiyovasküler Risk, Halk Sağlığı, Spor Hekimliği, PAR-Q+, Psikometrik Özellikler, Egzersize Hazırbulunuşluk.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Kaynakta belirtilmemiştir.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Kaynakta spesifik adres belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı (Adaptasyon): 2018

İzinler ve Ücret: Ölçeğin orijinal versiyonu (PAR-Q+) genellikle kamu malı olup ücretsiz kullanılabilirken, adaptasyon çalışmasının ticari amaçlarla kullanımı için sorumlu yazar (Yusuf Haydar Ertekin) ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. İletişim e-posta adresi: [email protected].

Makalenin tam metnine aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir: fppc.com.tr

Referanslar

Ertekin, Y. (2018). Turkish adaptation of the Physical Activity Readiness Questionare for everyone (PAR-Q+). Family Practice and Palliative Care, 3 (1), 52-64. DOI: 10.22391/fppc.396057

Herkes İçin Egzersize Hazırbulunuşluk Anketi Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek maddeleri, sağlanan kaynak içerikte bulunmamaktadır.