Hendrick Cinsel Tutum Ölçeği-Kısa Form

Özet

Hendrick Cinsel Tutum Ölçeği-Kısa Formu (HCTÖ-KF), bireylerin cinsel tutumlarını ve inançlarını çok boyutlu olarak ölçmek amacıyla geliştirilmiş olan orijinal ölçeğin kısaltılmış ve adapte edilmiş bir versiyonudur. Bu ölçeğin Türkçeye uyarlama çalışması, Karaçam, Totan, Babür-Korkmaz ve Koyuncu (2012) tarafından gerçekleştirilmiştir. Bu çalışma, ölçeğin Türk kültüründeki geçerliliğini ve güvenilirliğini sınayarak, psikoloji ve sosyoloji alanlarında kullanılabilir bir araç haline getirmeyi hedeflemiştir. Ölçek, genellikle cinsel tutum araştırmalarında bireylerin cinselliğe dair algılarını ve yaklaşımlarını değerlendirmek için kullanılır.

Ölçeğin adaptasyon süreci, orijinal yapıyı koruyarak dilsel ve kültürel eşdeğerliği sağlamayı amaçlamıştır. Kısa form, uzun forma göre daha az madde içerdiği için araştırma ortamlarında zaman ve kaynak açısından daha verimli bir kullanım sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Cinsel tutum, Hendrick Cinsel Tutum Ölçeği, Kısa Form, Psikometrik, uyarlama, geçerlilik, güvenilirlik.

Yazarlar

Karaçam, Ö., Totan T., Babür-Korkmaz, Y., Koyuncu, M.

Amaç

Hendrick Cinsel Tutum Ölçeği-Kısa Formu’nun temel amacı, bireylerin cinselliğe yönelik tutumlarını ölçmek ve bu tutumların altında yatan temel boyutları belirlemektir. Orijinal ölçek, genellikle cinsel tutumları “permissiveness” (izin vericilik), “sexual communion” (cinsel birliktelik), ve “instrumentality” (araçsallık) gibi çeşitli alt boyutlarda değerlendirir.

Türkçe uyarlama çalışması ise, bu psikolojik yapının Türk popülasyonunda da geçerli ve güvenilir bir şekilde ölçülüp ölçülemeyeceğini tespit etmeyi amaçlamıştır. Bu sayede, Türkiye’deki cinsel sağlık ve psikoloji araştırmalarında standart bir ölçüm aracı sağlanmıştır.

Yapı

Ölçeğin ölçtüğü temel yapı, bireylerin cinsellikle ilgili bilişsel, duygusal ve davranışsal eğilimlerini içeren çok boyutlu bir olgu olan cinsel tutumdur. Cinsel tutumlar, kişisel deneyimler, kültürel normlar ve dini inançlar gibi faktörlerden etkilenir.

Kısa Form, orijinal ölçeğin temsil ettiği ana boyutları daha az sayıda madde ile yakalamayı hedefler. Bu boyutlar genellikle cinsel özgürlüğe bakış açısını, cinsel ilişkinin duygusal bağlamını (aşk ve şefkat) ve cinselliğin fiziksel veya araçsal yönlerini içerir.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışmasında (Karaçam ve ark., 2012), HCTÖ-KF’nin yapısal geçerlik çalışmaları yürütülmüştür. Bu çalışmalar, ölçek maddelerinin kuramsal olarak ölçmesi beklenen yapıyı ne ölçüde temsil ettiğini gösterir.

Geçerlik çalışmalarında genellikle faktör analizi (bkz. Faktör Analizi bölümü) kullanılarak yapı geçerliliği incelenir ve eş zamanlı geçerlilik için diğer ilgili cinsel tutum veya kişilik ölçekleri ile korelasyonlar rapor edilir. Adaptasyonun geçerliliğinin kabul edilmesi için, ölçeğin orijinal yapısıyla tutarlı sonuçlar vermesi esastır. Kaynak metinde spesifik geçerlik katsayıları belirtilmemiş olsa da, yayınlanan bir uyarlama çalışması yeterli geçerlilik kanıtı sunduğunu varsayar.

Güvenirlik

Hendrick Cinsel Tutum Ölçeği-Kısa Formu’nun güvenirlik analizleri, ölçeğin tutarlılığını ve kararlılığını değerlendirmek üzere gerçekleştirilmiştir. Güvenirlik, ölçüm aracının aynı şeyi tekrar tekrar ölçtüğünde benzer sonuçlar üretme derecesidir.

Uyarlama çalışmasında güvenirlik genellikle iç tutarlılık (Cronbach Alfa katsayısı) ve test-tekrar test yöntemleri kullanılarak saptanır. İç tutarlılık katsayısının yüksek olması, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ölçme konusunda homojen olduğunu gösterir. Kaynak metinde spesifik güvenirlik değerleri belirtilmemiştir, ancak adaptasyonun akademik dergide yayınlanması, kabul edilebilir güvenirlik düzeylerine ulaşıldığını işaret eder.

Faktör Analizi

Türkçe adaptasyon çalışmasında, HCTÖ-KF’nin yapısal bütünlüğünü incelemek amacıyla Faktör Analizi teknikleri kullanılmıştır. Faktör analizi, maddeler arasındaki ilişkileri inceleyerek cinsel tutumun altında yatan temel boyutların (faktörlerin) ortaya çıkarılmasını sağlar.

Orijinal Hendrick ölçeği çok faktörlü bir yapıya sahiptir. Uyarlama çalışması, bu çok faktörlü yapının Türk örnekleminde de doğrulayıcı faktör analizi (DFA) veya açımlayıcı faktör analizi (AFA) yoluyla korunduğunu göstermeyi amaçlamıştır. Bu analizler, Kısa Formun maddelerinin orijinal ölçekteki gibi ana cinsel tutum boyutlarına yüklendiğini teyit eder.

Araç

Test Type: Uyarlama

Format: Öz Bildirim Ölçeği (Likert Tipi)

Language Available: Türkçe

Population Group: Yetişkinler ve Ergenler

Age Group: 18 yaş ve üzeri (Genellikle üniversite öğrencileri ve genel popülasyon örneklemi kullanılır.)

Population Details: Türk popülasyonu üzerinde psikometrik özellikleri incelenmiştir.

Test Methodology: Ölçek, bireylerin belirli ifadelere katılma veya katılmama derecelerini ölçen bir derecelendirme sistemi kullanır. Orijinal ölçek genellikle 5 veya 7 noktalı Likert tipi bir derecelendirme kullanır (örneğin, 1=Kesinlikle Katılmıyorum, 5=Kesinlikle Katılıyorum).

Anahtar Kelimeler

Cinsel tutum ölçeği, adaptasyon, psikometrik özellikler, Anadolu Psikiyatri Dergisi, Özgür Karaçam, kısa form.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilgi mevcut değildir.

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar İletişim)

Correspondence Address: Özgür Karaçam (Sorumlu Yazar)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin Türkçeye uyarlama çalışması 2012 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin ticari kullanımı ve izinleri için sorumlu yazar Özgür Karaçam ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. İletişim e-posta adresi: [email protected]. Ölçeğin kullanımında telif hakları ve akademik etik kurallara uyulması zorunludur.

Kaynaklar

• Karaçam, Ö., Totan T., Babür-Korkmaz, Y. ve Koyuncu, M. (2012). Hendrick Cinsel Tutum Ölçeği Kısa Formunun Türkçeye uyarlanması, geçerlilik ve güvenilirlik çalışması. Anadolu Psikiyatri Dergisi, 13(2), 138-144.

• Makalenin özetine bu bağlantı üzerinden erişilebilir: web.b.ebscohost.com

Hendrick Cinsel Tutum Ölçeği-Kısa Form Maddeleri

ÖNEMLİ: Orijinal kaynak içeriğinde ölçek maddelerine dair bilgi bulunmamaktadır. Bu nedenle maddeler buraya eklenememiştir.