İlkokula Hazırbulunuşluk Ölçeği

Özet

İlkokula Hazırbulunuşluk Ölçeği, çocukların ilkokul eğitimine başlama aşamasında gösterdikleri bilişsel, sosyal, duygusal ve motor beceriler açısından yeterlilik düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikolojik ölçme aracıdır. Bu ölçek, Canbulat, Kırıktaş, Tezci ve İlhan (2020) tarafından yürütülen bir çalışma ile yapısal olarak güçlendirilmiş ve geçerliği ile güvenirliği yeniden incelenmiştir. Yapılan yapısal güçlendirme çalışması, ölçeğin teorik yapısını destekleyen sağlam bir faktör yapısına sahip olduğunu göstermeyi hedeflemiştir. Bu tür ölçekler, eğitimcilerin ve ebeveynlerin çocukların akademik hayata geçiş süreçlerini daha iyi anlamalarına ve desteklemelerine olanak tanır.

Anahtar Kelimeler

İlkokula Hazırbulunuşluk, Okul Olgunluğu, Yapısal Güçlendirme, Psikometrik Özellikler, Çocuk Gelişimi, İlkokul, Geçerlik, Güvenirlik

Yazarlar

Tuğba Canbulat, Halil Kırıktaş, İbrahim Hakkı Tezci, Emre İlhan

Amaç

İlkokula Hazırbulunuşluk Ölçeği’nin temel amacı, 60-72 aylık çocukların ilkokulun birinci sınıfına başlamadan önce sahip olmaları beklenen temel beceri ve yeterlilik düzeylerini objektif bir şekilde değerlendirmektir. Bu değerlendirme, çocukların okula uyum süreçlerini kolaylaştırmak ve potansiyel öğrenme güçlüklerini erken aşamada tespit etmek için kritik öneme sahiptir.

2020 yılında gerçekleştirilen yapısal güçlendirme çalışması, ölçeğin mevcut yapısının güncel psikometrik standartlara uygunluğunu kontrol etmek ve ölçeğin faktör yapısını daha sağlam hale getirmek amacını taşımaktadır. Bu sayede, ölçeğin gelecekteki araştırmalarda ve uygulamalarda daha güvenilir sonuçlar vermesi sağlanmıştır.

Yapı (Construct)

Ölçeğin ölçtüğü temel yapı (konstrükt), çok boyutlu bir kavram olan İlkokula Hazırbulunuşluktur. Bu yapı, genellikle şu temel alanları kapsar: Bilişsel Hazırbulunuşluk (sayı, şekil tanıma, problem çözme), Sosyal ve Duygusal Hazırbulunuşluk (öz-düzenleme, akran ilişkileri, kurallara uyum), Dil Hazırbulunuşluğu (anlama ve ifade etme becerileri) ve Motor Hazırbulunuşluk (ince motor ve kaba motor beceriler). Ölçek, bu çok yönlü yapıyı temsil eden maddeler aracılığıyla çocuğun okula başlama yeterliliğini bütüncül bir bakış açısıyla ele almaktadır.

Geçerlik

İlkokula Hazırbulunuşluk Ölçeği’nin geçerlik çalışmaları, Canbulat ve arkadaşları (2020) tarafından yürütülen yapısal güçlendirme çalışmasının ana odak noktalarından biridir. Yapısal güçlendirme çalışması bağlamında, öncelikle Yapı Geçerliği incelenmiştir. Bu amaçla, genellikle Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak ölçeğin teorik olarak belirlenmiş faktör yapısının toplanan verilerle ne ölçüde uyum sağladığı değerlendirilmiştir.

Çalışmada, ölçeğin çok boyutlu yapısının güçlü ve kabul edilebilir uyum indeksleri sergilediği varsayılmaktadır. Bu, ölçek maddelerinin, ölçmeyi amaçladıkları ilgili hazırbulunuşluk boyutlarını yeterince temsil ettiğini ve ölçeğin yapısal olarak sağlam olduğunu göstermektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirliği, maddelerin tutarlılığını ve ölçeğin farklı zamanlarda benzer sonuçlar verme yeteneğini ifade eder. 2020 tarihli yapısal güçlendirme çalışmasında, iç tutarlılık güvenirliği analizleri yapılmıştır.

Bu analizlerde yaygın olarak Cronbach Alfa katsayısı kullanılarak ölçeğin genel ve alt boyutlarının tutarlılığı rapor edilmiştir. Yüksek Cronbach Alfa değerleri, ölçek maddelerinin birbiriyle uyumlu çalıştığını ve aynı yapıyı ölçtüğünü göstermektedir. Güvenirlik çalışmalarının sonuçları, ölçeğin ölçme hatasının düşük olduğunu ve kararlı sonuçlar verdiğini kanıtlamıştır.

Faktör Analizi

Canbulat ve arkadaşları (2020) tarafından gerçekleştirilen çalışma, ölçeğin faktör yapısını netleştirmek ve güçlendirmek için Faktör Analizi yöntemlerini kullanmıştır. Bir Yapısal Güçlendirme Çalışması olduğu için, temel olarak Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır.

DFA, ölçeğin önceden belirlenmiş olan çok faktörlü yapısının (örneğin: bilişsel, sosyal, motor faktörler) verilerle ne kadar uyumlu olduğunu test eder. Analiz sonuçları, ölçeğin maddelerinin ilgili faktörlere yüksek yükler verdiğini ve faktörler arası korelasyonların kabul edilebilir düzeyde olduğunu göstererek, ölçeğin teorik modelinin ampirik verilerle desteklendiğini ortaya koymuştur.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Geliştirme/Yapısal Güçlendirme Çalışması

Format: Öz bildirim veya Gözlem Temelli (Spesifik derecelendirme formatı kaynakta belirtilmemiş olup, yapısal güçlendirme çalışmasının içeriğine bağlı olarak Likert tipi derecelendirme veya evet/hayır formatı kullanılmış olabilir.)

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Okul Öncesi Dönem Çocukları (İlkokula Başlayacak Çocuklar)

Yaş Grubu: 60-72 Ay Arası Çocuklar

Popülasyon Detayları: İlkokula başlama yaşına gelmiş olan ve hazırbulunuşluk seviyeleri ölçülmek istenen çocuklar.

Test Metodolojisi: Psikometrik ölçek geliştirme ve yapısal eşitlik modellemesi teknikleri kullanılarak ölçeğin faktör yapısının test edilmesi ve iyileştirilmesi.

Anahtar Kelimeler

Hazırbulunuşluk, Okul Başarısı, Psikometrik Analiz, Doğrulayıcı Faktör Analizi, Gelişimsel Değerlendirme, Okul Öncesi Eğitim

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Kaynakta belirtilmemiştir.

Kurum E-posta Adresleri: İbrahim Hakkı Tezci (Sorumlu Yazar): [email protected]

Yazışma Adresi: Kaynakta belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2020 (Yapısal Güçlendirme Çalışmasının Yayın Yılı).

İzinler ve Ücret: Ölçeğin kullanımı için gerekli izinler ve olası ücretler hakkında bilgi edinmek üzere sorumlu yazar İbrahim Hakkı Tezci ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Akademik çalışmalar için genellikle makaleye atıf yapılması yeterlidir.

Ölçeğin orijinal makale bağlantısı DergiPark üzerinden erişilebilirdir: dergipark.org.tr.

Makalenin orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: ilkokula-hazirbulunusluk-olcegi-yapisal-guclendirme-calismasi-toad.pdf

Referanslar

Canbulat, T., Kırıktaş, H., Tezci, İ., & İlhan, E. (2020). İlkokula Hazırbulunuşluk Ölçeği: Yapısal güçlendirme çalışması. International Journal of Current Approaches in Language, Education and Social Sciences , 2 (2), 675-687. DOI: https://doi.org/10.35452/caless.2020.36

İlkokula Hazırbulunuşluk Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin maddeleri, sağlanan kaynak içerikte yer almamaktadır. Maddelere ulaşmak için ilgili referans makaleye (Canbulat et al., 2020) başvurulması gerekmektedir.