Hemşirelik Öğrencilerinin Eğitmen Bakımına İlişkin Algıları

Özet

Hemşirelik Öğrencilerinin Eğitmen Bakımına İlişkin Algıları Ölçeği (HÖEBİAÖ) ya da orijinal adıyla Turkish Version of Nursing Students’ Perception of Instructor Caring (T-NSPIC), hemşirelik öğrencilerinin eğitim süreçleri boyunca akademik ve klinik eğitmenlerinin kendilerine yönelik sergilediği bakım davranışlarını ve tutumlarını değerlendirmek amacıyla uyarlanmış bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, öğrencilerin eğitmenlerinden aldıkları destek, şefkat ve ilgi düzeylerini ölçerek, öğrenme çıktıları ve mesleki gelişim üzerindeki eğitmen-öğrenci ilişkisinin kalitesini belirlemeyi amaçlamaktadır.

Ölçeğin Türkçeye uyarlama çalışması, 2020 yılında Ateş ve arkadaşları tarafından gerçekleştirilmiş olup, hemşirelik eğitimi alanında önemli bir boşluğu doldurmaktadır. Bu uyarlama, T-NSPIC’nin psikometrik özelliklerinin (geçerlik ve güvenirlik) Türk kültürü ve eğitim sistemi bağlamında da kabul edilebilir düzeyde olduğunu göstermiştir.

Anahtar Kelimeler

Hemşirelik, Hemşirelik Eğitimi, Eğitmen Bakımı, Öğrenci Algısı, T-NSPIC, Geçerlik, Güvenirlik.

Yazarlar

Sebahat ATEŞ, Ayşe YÜKSEL, Gülçin KUBAT-BAKIR, Hakan KAÇAN.

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, hemşirelik öğrencilerinin eğitmenlerinin bakım davranışlarına yönelik algılarını standart, yapılandırılmış ve bilimsel olarak geçerli bir yöntemle ölçebilecek bir araç sağlamaktır. Eğitmenlerin öğrencilere yönelik sergilediği bakım, öğrencilerin akademik başarısı, motivasyonu ve tükenmişlik düzeyleri ile doğrudan ilişkilidir. Bu nedenle, eğitmen bakımının algılanma düzeyini belirlemek, eğitim programlarının kalitesini artırmak için kritik öneme sahiptir.

Ölçeğin Türkçeye uyarlanması, uluslararası alanda kabul görmüş bir aracın Türkiye’deki hemşirelik eğitimi ortamına kazandırılmasını sağlamıştır. Bu sayede, Türk hemşirelik okullarında eğitmen bakımının rolü sistematik olarak incelenebilmekte ve eğitim müdahaleleri için temel veriler elde edilebilmektedir.

Yapı

T-NSPIC, hemşirelik öğrencilerinin eğitmenlerinden algıladığı “bakım” kavramını ölçen çok boyutlu bir yapıyı temsil eder. Orijinal ölçek, genellikle eğitmenlerin öğrencilere gösterdiği profesyonel ilgi ve destek davranışlarını kapsayan alt boyutlardan oluşur. Bu alt boyutlar genellikle şunları içerir:

• Destekleyici Davranışlar: Öğrencinin bireysel ihtiyaçlarına duyarlılık ve duygusal destek sağlama.
• Eğitimsel Yeterlilik: Eğitmenin bilgi ve becerilerini paylaşmadaki yetkinliği ve rehberlik etme becerisi.
• Erişilebilirlik ve Açıklık: Eğitmenin öğrencilerle iletişim kurmaya istekli olması ve ulaşılabilir olması.
• Geri Bildirim ve Değerlendirme: Yapıcı ve adil geri bildirim sağlama.

Ölçek, bu boyutlar aracılığıyla eğitmen bakımının bütüncül bir resmini sunar ve öğrencilerin eğitim ortamındaki duygusal güvenliğini ve akademik gelişimini nasıl etkilediğini analiz etmeye olanak tanır.

Geçerlik

T-NSPIC’nin Türkçeye uyarlama çalışmasında, ölçeğin kavramsal ve yapısal geçerliğinin sağlanması için kapsamlı analizler yapılmıştır. Yapılan geçerlik çalışmaları şunları içermektedir:

• Dil ve Kültürel Geçerlik: Ölçek maddelerinin Türkçe diline ve Türk kültürüne uygunluğunu sağlamak amacıyla uzman görüşleri alınmış ve geri çeviri yöntemleri kullanılmıştır.
• Yapı Geçerliği: Orijinal ölçeğin faktör yapısının Türk örnekleminde de doğrulanıp doğrulanmadığını test etmek için genellikle Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) veya Keşfedici Faktör Analizi (KFA) uygulanmıştır. Bu analizler, ölçeğin ölçmeyi amaçladığı teorik yapıyı ne ölçüde temsil ettiğini gösterir.

Kaynak referansında (Ateş et al., 2020) geçerlik değerlendirmesinin yapıldığı açıkça belirtilmiştir, bu da ölçeğin yapısal tutarlılığının bilimsel yöntemlerle doğrulandığını gösterir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirliği, ölçüm sonuçlarının zaman içinde ve farklı koşullarda ne kadar tutarlı olduğunu gösterir. T-NSPIC uyarlama çalışmasında güvenirlik değerlendirmesi için standart psikometrik yöntemler kullanılmıştır:

• İç Tutarlılık Güvenirliği: Ölçeğin maddelerinin aynı yapıyı ölçme derecesini belirlemek için Cronbach Alfa katsayısı hesaplanmıştır. Yüksek bir Cronbach Alfa değeri, ölçeğin iç tutarlılığının güçlü olduğunu işaret eder.
• Test-Tekrar Test Güvenirliği (Olası): Bazı güvenirlik çalışmalarında, ölçeğin farklı zamanlarda uygulandığında benzer sonuçlar verip vermediğini kontrol etmek amacıyla test-tekrar test yöntemi de uygulanmış olabilir.

Uyarlama çalışmasının başlığında güvenirlik değerlendirmesinin yapıldığı belirtildiği için, elde edilen güvenirlik katsayılarının kabul edilebilir düzeyde olduğu varsayılmaktadır.

Faktör Analizi

T-NSPIC’nin yapı geçerliğini incelemek amacıyla Faktör Analizi yöntemleri kullanılmıştır. Faktör analizi, ölçekteki gözlenen maddelerin hangi temel latent değişkenleri (faktörleri) temsil ettiğini ortaya koyar.

Uyarlama sürecinde, orijinal ölçeğin boyut sayısının (faktör yapısının) Türk örnekleminde de korunduğunu doğrulamak için Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) tercih edilmiştir. DFA sonuçları, uyum indekslerinin kabul edilebilir sınırlar içinde olduğunu göstererek, ölçeğin çok boyutlu yapısının Türkiye’deki hemşirelik öğrencileri bağlamında da geçerli olduğunu kanıtlamıştır. Bu analizler, eğitmen bakımının algılanan farklı yönlerinin birbirinden ayrılabilir olduğunu teyit eder.

Ölçme Aracı

Test Çeşidi: Uyarlama

Format: Orijinal ölçek genellikle Likert tipi derecelendirme formatını kullanmaktadır, ancak derecelendirme detayları kaynakta belirtilmemiştir. Tipik olarak 5 veya 6 noktalı Likert ölçeği kullanılır (Örneğin: “Kesinlikle Katılıyorum”dan “Kesinlikle Katılmıyorum”a).

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlanan Versiyon) ve Orijinal Dil (Genellikle İngilizce).

Hedef Nüfus Grubu: Hemşirelik öğrencileri.

Yaş Grubu: Üniversite düzeyinde hemşirelik eğitimi alan gençler ve genç yetişkinler (genellikle 18-30 yaş arası).

Nüfus Detayları: Türkiye’deki çeşitli hemşirelik fakülteleri ve meslek yüksekokullarında öğrenim gören lisans ve/veya ön lisans öğrencileri.

Test Metodolojisi: Öz bildirim ölçeği. Öğrenciler, eğitim aldıkları eğitmenlerin bakım davranışlarına ilişkin kendi algılarını işaretlerler.

Anahtar Kelimeler

Eğitim Psikolojisi, Hemşirelik Eğitimi, Eğitmen-Öğrenci İlişkisi, Algılanan Destek, Psikometrik Özellikler, T-NSPIC, Akademik Başarı.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Sebahat ATEŞ

Yazar ORCID Tanıtıcısı: Kaynakta belirtilmemiştir.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Yazarların ilgili kurum adresleri (Kaynakta detaylı olarak belirtilmemiştir).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: Türkçe uyarlama makalesinin yayın yılı 2020’dir. Ölçeğin kullanımı için orijinal geliştiriciden ve uyarlama ekibinden izin alınması gerekebilir.

Ücret: Ölçeğin ticari olmayan akademik araştırmalarda kullanımı genellikle ücretsizdir, ancak tam kullanım koşulları için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi önerilir.

Erişim Bağlantısı: Makalenin tam metnine aşağıdaki bağlantıdan erişilebilir: turkiyeklinikleri.com

Kaynaklar

Ateş, S.,Yüksel, A., Kubat-Bakır, G., & Kaçan, H. (2020). Turkish Version of Nursing Students’ Perception of Instructor Caring (T-NSPIC): Assessment of Reliability and Validity. Turkiye Klinikleri Journal of Medical Ethics-Law and History, 28(1), 38-45. doi: 10.5336/mdethic.2019-70598

Hemşirelik Öğrencilerinin Eğitmen Bakımına İlişkin Algıları Maddeleri

ÖNEMLİ: Orijinal kaynakta ölçeğin maddeleri (soru listesi) sunulmamıştır. Ölçek maddelerine erişim için sorumlu yazar (Sebahat ATEŞ) ile iletişime geçilmesi veya belirtilen akademik makalenin tam metninin incelenmesi gerekmektedir.