Bel Ağrısı Çekirdek Sonlanım Değerlendirme İndeksi

Özet

Bel Ağrısı Çekirdek Sonlanım Değerlendirme İndeksi (COMİ), kronik veya akut Bel Ağrısı olan hastalarda tedavi sonuçlarını ve fonksiyonel durumu değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş bir ölçektir. Bu ölçek, orijinal olarak geliştirilen Core Outcome Measures Index’in (COMİ) Türkçe kültürüne uygun olarak uyarlama çalışması sonucunda psikometrik açıdan incelenmiştir.

Türkçe versiyonunun güvenilirliği ve geçerliliği, omurga cerrahisi ve fizik tedavi alanlarında çalışan uzmanlar tarafından yapılan kapsamlı bir araştırma ile kanıtlanmıştır. COMİ’nin Türkçe uyarlaması, klinik uygulamada bel ağrısı tedavisinin etkinliğini objektif olarak değerlendirmek için geçerli ve kabul edilebilir bir araç olarak önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Bel Ağrısı, Bel Ağrısı, Çekirdek Sonlanım Değerlendirme İndeksi, COMİ, Fonksiyonel Durum, Ağrı Değerlendirmesi, Psikometri, Uyarlama.

Yazarlar

Çetin, E., Çelik, C.E., Acaroğlu, E., Berk, H.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, Bel Ağrısı tedavisinin sonuçlarını standartlaştırmak ve çok boyutlu bir yaklaşımla değerlendirmektir. COMİ, hastaların ağrı şiddeti, fonksiyonel kısıtlılık, semptom iyileşmesi ve genel sağlık durumu gibi temel çıktı alanlarını tek bir endeks üzerinden ölçmeyi hedefler.

Bu uyarlama çalışmasının spesifik amacı, Core Outcome Measures Index’in (COMİ) kültürel ve dilsel eşdeğerliğini sağlayarak, Türk popülasyonunda bel ağrısı tedavisinin etkinliğini güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçebilecek bir araç sunmaktır. Bu sayede uluslararası çalışmalara veri katkısı sağlanması ve yerel klinik pratiğin iyileştirilmesi amaçlanmıştır.

Yapı

Bel Ağrısı Çekirdek Sonlanım Değerlendirme İndeksi, bel ağrısı hastaları için kritik kabul edilen çoklu boyutları ölçen çok yönlü bir yapıyı temsil eder. Bu yapılar genellikle ağrı seviyesi, fonksiyonel durum, tedaviye ilişkin memnuniyet ve yaşam kalitesi gibi bileşenleri içerir.

Ölçek, hastaların subjektif deneyimlerini ve tedaviye verdikleri yanıtları yansıtan maddelerden oluşur. COMİ, hastanın kendi bildirimine dayalı bir sonlanım ölçütü olarak, tedavi sonrası yapılan değerlendirmelerde bireyin durumundaki klinik olarak anlamlı değişiklikleri saptamayı hedefleyen bir ölçüm yapısına sahiptir.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçe versiyonunun geçerlik (Validity) çalışması, ölçeğin amaçladığı yapıyı doğru bir şekilde ölçtüğünü göstermiştir. Yapılan analizlerde, Standart Ölçüm Hatası (SEM) 0.41 olarak tespit edilmiştir.

Ayrıca, saptanabilir minimum değişiklik (Minimum Detectable Change – MDC95) değeri 1.14 olarak bulunmuştur. Bu değerler, klinik uygulamada hastaların durumundaki gerçek değişimleri gürültüden ayırma yeteneğini desteklemektedir. Sonuç olarak, Geçerlik analizleri, COMİ’nin Türkçe versiyonunun geçerli ve Türk popülasyonunda kullanıma uygun olduğunu doğrulamıştır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik (Reliability) değerlendirmesi, ölçeğin tutarlılığını ve tekrarlanabilirliğini incelemiştir. Çalışmada, ölçeğin genel güvenirlik katsayısı (genellikle Cronbach Alfa değeri veya test-tekrar test korelasyonu olarak yorumlanır) 0.95 olarak oldukça yüksek bulunmuştur.

Bu yüksek güvenirlik katsayısı, Bel Ağrısı Çekirdek Sonlanım Değerlendirme İndeksi’nin Türkçe formunun iç tutarlılığının mükemmel düzeyde olduğunu ve farklı zamanlarda veya farklı uygulayıcılar tarafından kullanıldığında tutarlı sonuçlar ürettiğini göstermektedir. Bu bulgu, ölçeğin klinik araştırmalarda ve rutin takipte kullanımının güvenilirliğini pekiştirmektedir.

Faktör Analizi

Orijinal COMİ ölçeği genellikle tek bir toplam skor elde etmek üzere tasarlanmıştır, ancak bazı uyarlama çalışmalarında temel bileşen analizi veya doğrulayıcı faktör analizi (DFA) uygulanmıştır. Kaynak çalışmada spesifik bir faktör analizi sonucu belirtilmemiş olsa da, ölçeğin yüksek iç tutarlılığı (0.95) tek bir baskın faktörün varlığını veya faktörlerin güçlü korelasyonunu işaret edebilir.

COMİ, ağrı, fonksiyon ve genel sağlık durumu gibi temel alanları kapsayan bir endeks olarak tasarlandığından, Türkçe versiyonunun da bu çok boyutlu yapıyı koruduğu varsayılmaktadır. Gelecekteki çalışmalar, Türkçe versiyonunun faktör yapısının daha derinlemesine incelenmesini gerektirebilir.

Ölçme Aracı

Test Type: Uyarlama (Adaptasyon)

Format: Kendi kendine raporlama (Self-report) ölçeği, Anket formatı.

Language Available: Türkçe (Turkish), Orijinal olarak İngilizce (English).

Population Group: Bel Ağrısı şikayeti olan hastalar.

Age Group: Yetişkinler (Çalışma popülasyonu baz alınarak).

Population Details: Bel ağrısı nedeniyle tedavi gören veya takip edilen klinik popülasyon.

Test Methodology: Ölçek, hastaların mevcut durumlarını ve tedaviye ilişkin algılarını değerlendiren maddelerden oluşur. Derecelendirme sistemi 7 noktalı bir skalaya dayanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Bel Ağrısı Tedavisi, Fizik Tedavi, Geçerlik, Güvenirlik, Standart Ölçüm Hatası, MDC95, Klinik Değerlendirme.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: Sorumlu yazarın e-posta adresi: [email protected]

Correspondence Address: Belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin Türkçe uyarlaması 2016 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin kullanımı için gerekli izinler ve ücret bilgisi, ilgili makalede belirtilen sorumlu yazar (Engin Çetin) ile iletişime geçilerek öğrenilmelidir. Telif hakkı ve kullanım koşulları, genellikle orijinal ölçeğin geliştiricileri ve uyarlama çalışmasını yayımlayan dergi (European Spine Journal) tarafından belirlenir.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası, ilgili kurumun web sitesinde mevcuttur. Orijinal PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir: core-outcome-measures-index-for-low-back-pain-toad.pdf

Kaynaklar

• Çetin, E., Çelik, C.E., Acaroğlu, E., & Berk, H. (2016). Reliability and validity of the cross‑culturally adapted Turkish version of the Core Outcome Measures Index for Low Back Pain. European Spine Journal, 27, 93-100.

Bel Ağrısı Çekirdek Sonlanım Değerlendirme İndeksi Maddeleri

Ölçek Derecelendirmesi:

• çok daha kötü
• biraz daha kötü
• biraz daha kötü
• değişmemiş
• biraz daha iyi
• biraz daha iyi
• çok daha iyi