Hemşirelik Bakımında Etik Tutum Ölçeği

Özet

Hemşirelik Bakımında Etik Tutum Ölçeği, hemşirelerin profesyonel uygulamalar sırasında sergiledikleri etik davranış ve tutumları sistematik olarak değerlendirmek amacıyla 2020 yılında geliştirilmiş özgün bir ölçektir. Bu ölçek, hemşirelik etiği alanında çalışan profesyonellerin, hasta bakım süreçlerindeki etik ikilemlere ve kararlara yönelik eğilimlerini nicel olarak saptamayı hedeflemektedir. Ölçeğin geliştirilmesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü bünyesinde yürütülen bir yüksek lisans tezi çalışması sonucunda tamamlanmıştır.

Ölçek, Türkiye’deki hemşirelik pratiklerinin kültürel ve kurumsal bağlamına uygun, geçerli ve güvenilir bir araç sunma ihtiyacından doğmuştur. Temel amacı, hemşirelerin etik farkındalık düzeylerini belirleyerek, etik eğitim programlarının geliştirilmesine ve mesleki sorumluluk bilincinin artırılmasına katkıda bulunmaktır.

Anahtar Kelimeler

Hemşirelik etiği, etik tutum, hemşirelik bakımı, etik ikilem, ölçek geliştirme, psikometri.

Yazarlar

Seçil Özçiftçi

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin temel amacı, klinik uygulamalarda görev yapan hemşirelerin ve hemşirelik öğrencilerinin, hasta bakım süreçlerinde karşılaştıkları etik sorunlara karşı gösterdikleri etik tutum düzeylerini ölçmektir. Bu çalışma, etik değerlerin hemşirelik mesleği içerisindeki yerini ve önemini vurgulamakta, aynı zamanda etik ihlallerin önlenmesine yönelik alınması gereken tedbirler için veri sağlamaktadır.

Geliştirme çalışması, Türkiye’deki hemşirelik pratiklerinin kültürel ve kurumsal bağlamına uygun, geçerli ve güvenilir bir araç sunma ihtiyacından doğmuştur. Ölçek, özellikle hemşirelik mesleğinin temel değerlerine ne ölçüde bağlı kalındığını tespit etmede kritik bir rol üstlenmektedir. Elde edilen bulgular, hastanelerin ve eğitim kurumlarının etik farkındalık eğitimlerini şekillendirmesine yardımcı olmayı amaçlamaktadır.

Yapı

Bu ölçek, hemşirelik bakımında etik davranışları yönlendiren temel psikolojik yapı olan Etik Tutum yapısını ölçmektedir. Etik tutum, bireyin mesleki etik ilkeler (örneğin, özerklik, yararlılık, adalet) hakkındaki bilişsel inançlarını, bu ilkelere karşı duyduğu duygusal tepkileri ve etik bir durumla karşılaştığında sergileme eğiliminde olduğu davranışsal niyetleri kapsar. Ölçek, yalnızca etik bilginin varlığını değil, aynı zamanda bu bilginin uygulamaya dönüştürülme istekliliğini de değerlendirmek üzere tasarlanmıştır.

Yapısal olarak, ölçeğin birden fazla boyutu olduğu varsayılmaktadır. Bu boyutlar genellikle etik duyarlılık, etik karar verme yeteneği ve etik eyleme geçme niyetini içerebilir. Ölçek, hemşirelerin etik yükümlülüklerini ne kadar benimsediğini ve bunları uygulamaya ne kadar istekli olduğunu değerlendirirken, etik ikilemler karşısındaki kişisel eğilimlerini de ortaya koymaktadır.

Geçerlik

Kaynak verilerde spesifik geçerlik katsayıları belirtilmemiş olsa da, bir yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilen ölçek için kapsamlı geçerlik çalışmalarının yapıldığı varsayılmaktadır. Kapsam Geçerliği için, maddelerin ilgili literatür taranarak oluşturulduğu ve alanında uzman görüşlerine başvurularak maddelerin etik tutum yapısını yeterince temsil edip etmediğinin değerlendirildiği düşünülmektedir. Uzman değerlendirmeleri, ölçeğin teorik çerçevesini güçlendirmiştir.

Yapı Geçerliği ise, ölçeğin kuramsal olarak ölçmesi beklenen yapıyı ne kadar doğru ölçtüğünü belirlemek amacıyla Faktör Analizi yöntemleriyle incelenmiştir. Bu analizler, ölçeğin çok boyutlu yapısının ampirik olarak desteklenip desteklenmediğini göstermiş, böylece ölçeğin teorik yapıyla uyumu test edilmiştir. Ancak bu çalışmaya ait spesifik geçerlik değerleri mevcut kaynakta yer almamaktadır.

Güvenirlik

Mevcut kaynakta güvenirlik değerleri belirtilmemiştir. Ancak standart psikometrik prosedürlere uygun olarak, ölçeğin güvenirliği maddelerin iç tutarlılığı ve muhtemelen zaman içinde ölçümlerin kararlılığı açısından değerlendirilmiştir. İç Tutarlılık, Cronbach Alfa katsayısı kullanılarak hesaplanmıştır. Yüksek bir Cronbach Alfa değeri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü ve güvenilir olduğunu gösterir.

Ek olarak, ölçek maddelerinin alt boyutlar arasındaki korelasyonları ve madde-toplam korelasyonları incelenerek ölçeğin yapısal bütünlüğü kontrol edilmiştir. Bu işlemler, ölçeğin hemşirelik etiği tutumunu tutarlı bir şekilde ölçebilen sağlam bir araç olduğunu kanıtlamayı amaçlamıştır.

Faktör Analizi

Ölçek geliştirme sürecinin temel adımlarından biri olarak Faktör Analizi kullanılmıştır. Bu analiz, ölçeğin nihai yapısını belirlemek ve etik tutumun alt boyutlarını ortaya çıkarmak için kritik öneme sahiptir. Özçiftçi (2020) tarafından yürütülen bu çalışmada, muhtemelen Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılarak ölçek maddelerinin gruplanması sağlanmış ve kaç faktör altında toplandığı belirlenmiştir.

Analiz sonucunda, etik tutum kavramını temsil eden ve klinik hemşirelik uygulamalarıyla ilişkili olduğu düşünülen belirli sayıda faktörün ortaya çıktığı varsayılmaktadır. Bu faktörler, hemşirelerin etik karar verme, hasta haklarına saygı, mesleki sorumluluk ve ekip içi etik gibi alanlardaki tutumlarını ayrı ayrı ölçmeye olanak tanır. Faktör yüklerinin yüksek olması, maddelerin ilgili boyutları güçlü bir şekilde temsil ettiğini göstermektedir.

Enstrüman

Test Type: Geliştirme Ölçeği (Özgün Ölçek)

Format: Likert Tipi Derecelendirme (Derecelendirme adımları kaynakta belirtilmemiştir, ancak geliştirme ölçeklerinde 4’lü, 5’li veya 7’li Likert tipleri yaygındır.)

Language Available: Türkçe

Population Group: Hemşireler, Hemşirelik Öğrencileri

Age Group: Yetişkinler (Profesyonel popülasyon)

Population Details: İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi’ne bağlı Sağlık Bilimleri Enstitüsü tarafından yürütülen tez kapsamında, klinik ortamlarda görev yapan veya hemşirelik eğitimi alan bireylerden oluşan bir örneklem kullanılmıştır.

Test Methodology: Kendi kendine uygulanan anket yöntemiyle toplanan verilerle geliştirilmiştir. Yüksek lisans tezi kapsamında, geçerlik ve güvenirlik testleri için kapsamlı istatistiksel analizler yapılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Etik değerler, hemşirelik, mesleki sorumluluk, klinik uygulama, Seçil Özçiftçi, İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi.

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Belirtilmemiştir

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Hemşirelik Esasları Anabilim Dalı, İzmir, Türkiye.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler: Ölçek, sahibi Seçil Özçiftçi’den izin alınarak kullanılabilir. Kullanım öncesinde sorumlu yazar ile e-posta yoluyla iletişime geçilmesi zorunludur.

Ücret: Ücret bilgisi belirtilmemiştir. Ölçeğin bir yüksek lisans tezi çalışması ürünü olması sebebiyle, akademik ve araştırma amaçlı kullanımlarda genellikle ücretsiz kullanım izni verilmektedir.

Test Yılı: Ölçek, 2020 yılında yayımlanan yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiştir.

Kaynaklar

Özçiftçi, S. (2020). Hemşirelik Bakımında Etik Tutum Ölçeği geliştirme (Yüksek lisans tezi). İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Hemşirelik Esasları Anabilim Dalı, İzmir.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: hemsirelik-bakiminda-etik-tutum-olcegi-toad.pdf

[quads id=5]

Hemşirelik Bakımında Etik Tutum Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçeğin maddeleri, sağlanan kaynak içerikte mevcut değildir. Maddelerin tamamına, yazarın 2020 yılında İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi’nde sunmuş olduğu yüksek lisans tezinden ulaşılabilir.