Hemşirelerin Özelleştirmelere İlişkin Algı Ölçeği

Özet

Hemşirelerin Özelleştirmelere İlişkin Algı Ölçeği (HÖİAÖ), sağlık sektöründe çalışan hemşirelerin genel özelleştirme süreçlerine, sağlıkta özelleştirme uygulamalarına ve bu politikaların bizzat hemşirelik mesleği üzerindeki etkilerine dair algılarını sistematik olarak ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir araçtır. 2012 yılında Harmancı ve Yıldırım tarafından geliştirilen bu ölçek, 52 madde ve üç alt boyuttan oluşmaktadır. Yapılan psikometrik analizler sonucunda ölçeğin yüksek düzeyde geçerli ve güvenilir olduğu tespit edilmiştir. Ölçeğin bütünü için Cronbach Alfa güvenirlik katsayısı 0,95 olarak raporlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Hemşire, Özelleştirme, Algı, Ölçek Geliştirme, Sağlık Politikaları, Psikometrik Özellikler.

Yazarlar

Harmancı, A. K., Yıldırım, A.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, sağlık hizmetlerinin giderek artan bir şekilde özelleştirilme eğilimi gösterdiği bir dönemde, sağlık sisteminin önemli bir parçası olan hemşirelerin bu süreçlere yönelik düşünce, tutum ve algılarını bilimsel yöntemlerle ölçebilecek standart bir araç sunmaktır. Bu sayede, özelleştirme politikalarının profesyonel uygulamalar ve mesleki tatmin üzerindeki potansiyel etkileri değerlendirilebilmektedir.

Ölçek, özellikle hemşirelerin özelleştirmeyi genel ekonomik bir süreç olarak algılamaları, sağlık hizmetleri bağlamındaki özel algıları ve son olarak da bu değişimlerin doğrudan hemşirelik mesleğinin statüsü ve çalışma koşulları üzerindeki etkilerine odaklanmaktadır.

Yapı

Hemşirelerin Özelleştirmelere İlişkin Algı Ölçeği, 52 madde ile üç ana alt boyutu ölçmektedir. Bu alt boyutlar, hemşirelerin özelleştirme olgusuna dair çok yönlü bakış açısını yansıtmaktadır:

• Genel Özelleştirme: Özelleştirmenin makroekonomik etkileri ve genel toplumsal sonuçlarına dair algıları içerir.
• Sağlıkta Özelleştirme: Sağlık sektöründeki reformlar ve hizmet sunumunun özelleştirilmesi hakkındaki spesifik algıları ölçer.
• Özelleştirmelerin Hemşireliğe Etkisi: Özelleştirme süreçlerinin hemşirelik mesleğine, iş güvencesine ve profesyonel özerkliğe yönelik algılanan etkilerini değerlendirir.

Geçerlik

Ölçeğin psikometrik geçerlik çalışmaları titizlikle yürütülmüştür. Kapsam geçerliği, uzman görüşleri alınarak belirlenmiş ve alt boyutlar için kapsam geçerlik indeksleri yüksek bulunmuştur: Genel Özelleştirme için 0,88; Sağlıkta Özelleştirme için 0,84 ve Özelleştirmelerin Hemşireliğe Etkisi için 0,96 olarak hesaplanmıştır. Bu değerler, ölçek maddelerinin ilgili yapıları yeterince temsil ettiğini göstermektedir.

Madde toplam puan korelasyonları 0,41 ile 0,75 arasında değişmektedir; bu da maddelerin ölçeğin bütünüyle tutarlı olduğunu işaret etmektedir. Yapı geçerliği bağlamında ise Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmış ve üç faktörlü yapının iyi bir uyum sergilediği istatistiksel olarak doğrulanmıştır. Ölçeğin genel toplam puan ortalaması 2,16±0,57 olarak bulunmuştur. Alt ölçek ortalamaları ise sırasıyla; Genel Özelleştirme (2,20±0,66), Sağlıkta Özelleştirme (2,10±0,59) ve Özelleştirmelerin Hemşireliğe Etkisi (2,21±0,65) şeklindedir.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılık güvenirliği, Cronbach Alfa katsayısı ile değerlendirilmiştir. Ölçeğin tamamı için Cronbach Alfa değeri 0,95 olarak son derece yüksek bulunmuştur. Alt boyutlardaki güvenirlik katsayıları ise sırasıyla 0,82, 0,89 ve 0,92 olup, tümü 0,70 eşik değerinin üzerinde ve güvenilir kabul edilmiştir.

Zamana göre değişmezliği ölçmek amacıyla Test-Tekrar Test Güvenirliği çalışması yapılmıştır. Bu uygulama 15 günlük bir arayla aynı grupla gerçekleştirilmiştir. Elde edilen korelasyon katsayıları, ölçeğin zamana karşı yüksek düzeyde istikrar gösterdiğini kanıtlamaktadır. Test tekrar test güvenirlik katsayıları alt boyutlar için sırasıyla: Genel Özelleştirme (0,94), Sağlıkta Özelleştirme (0,97) ve Özelleştirmelerin Hemşireliğe Etkisi (0,96) olarak bulunmuştur. Ölçeğin bütünü için bu katsayı 0,98 gibi mükemmel bir düzeydedir. Bu analiz, Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon Analizi ile hesaplanmıştır.

Faktör Analizi

Yapı geçerliğini desteklemek amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) gerçekleştirilmiştir. Analizler, başlangıçta öngörülen üç faktörlü ölçek yapısının ampirik verilerle uyumlu olduğunu göstermiştir. Faktör yükü 0,40’ın altında kalan maddeler ölçekten çıkarılarak yapısal saflık sağlanmıştır. Uyum iyiliği istatistikleri, modelin veriye iyi uyum sağladığını teyit etmektedir. Bu sonuçlar, ölçeğin teorik yapısının güçlü olduğunu ve tanımlanan üç alt boyutun birbirinden ayrıştığını göstermektedir.

Araç

Test Type: Geliştirme (Development)

Format: 5’li Likert Tipi Ölçek (1= hiçbir zaman – 5= her zaman)

Language Available: Türkçe

Population Group: Hemşireler

Age Group: Çalışan Yetişkin Nüfus (Belirtilmemiş)

Population Details: Sağlık hizmetlerinde görev yapan hemşireler.

Test Methodology: 52 maddeden oluşan, öz bildirim temelli ölçek. Doğrulayıcı Faktör Analizi ve Test-Tekrar Test Güvenirliği kullanılarak geliştirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Sağlıkta Özelleştirme, Hemşire Algısı, Psikometrik Ölçek, Pearson Korelasyonu, Likert.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Mevcut Değil

Affiliation Email addresses: Mevcut Değil

Correspondence Address: Mevcut Değil

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2012 yılında geliştirilmiştir. Kullanım izinleri ve ücret bilgileri için doğrudan orijinal makale yazarları ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Kaynaklar

Harmancı, A. K. ve Yıldırım, A. (2012). Hemşirelerin Özelleştirmelere İlişkin Algı Ölçeğinin geliştirilmesi. Turkish Journal of Research & Development in Nursing, 14 (2), 1-16.

Makalenin orijinal PDF’i buradan indirilebilir: hemsirelerin-ozellestirmelere-iliskin-algi-olcegi-hoiao-toad.pdf

Dergi bağlantısı: hemarge.org.tr

Hemşirelerin Özelleştirmelere İlişkin Algı Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

52 madde ve 3 alt boyut

• Genel Özelleştirme
• Sağlıkta Özelleştirme
• Özelleştirmelerin Hemşireliğe Etkisi