Hemşirelerde Meslektaş Dayanışması Ölçeği

Özet

Hemşirelerde Meslektaş Dayanışması Ölçeği (HMDÖ), Esin Çetinkaya Ulusoy tarafından 2010 yılında doktora tezi kapsamında geliştirilmiş bir ölçektir. Bu ölçeğin temel amacı, hemşirelik mesleğinde çalışan bireyler arasındaki meslektaş dayanışması düzeyini güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçmektir. Ölçek, aynı zamanda meslektaş dayanışmasının iş doyumu ile olan ilişkisini incelemek üzere tasarlanmıştır. Ölçek, 23 maddeden ve üç ana alt boyuttan oluşmaktadır: Duygusal Dayanışma, Akademik Dayanışma ve Dayanışma İle İlgili Olumsuz Düşünceler.

Ölçeğin geliştirilme çalışması, Temel Bileşenler Analizi (TBA) kullanılarak yapısal geçerliğinin kanıtlanmasına odaklanmıştır. Güvenirlik analizleri sonucunda ise iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa) kabul edilebilir düzeyde bulunmuştur. HMDÖ, hemşirelik yönetimi ve örgüt psikolojisi alanlarında, çalışma ortamındaki sosyal destek ve işbirliği düzeylerini değerlendirmek için önemli bir araçtır.

Anahtar Kelimeler

Hemşirelik, Meslektaş Dayanışması, Dayanışma, İş Doyumu, Ölçek Geliştirme, Psikometrik Özellikler, Duygusal Destek, Akademik Destek.

Yazarlar

Esin Çetinkaya Ulusoy

[quads id=5]

Amaç

Hemşirelerde Meslektaş Dayanışması Ölçeği’nin temel amacı, hemşirelerin çalışma ortamlarında sergiledikleri mesleki dayanışma düzeylerini sistematik olarak belirlemektir. Bu çalışma, yalnızca dayanışmanın varlığını ölçmekle kalmaz, aynı zamanda bu dayanışmanın duygusal, bilişsel (akademik) ve olumsuz algı boyutlarında nasıl tezahür ettiğini de ortaya koymayı hedefler.

Ölçeğin geliştirilmesindeki birincil motivasyon, meslektaş dayanışmasının hemşirelerin iş doyumları üzerindeki etkisini bilimsel olarak incelemektir. Bu sayede, hastane yönetimleri ve sağlık politikası yapıcıları için, çalışma ortamını iyileştirmeye yönelik kanıta dayalı stratejiler oluşturulmasına katkı sağlamak amaçlanmıştır.

Yapı

Ölçek, profesyonel işbirliği ve sosyal destek kavramlarının alt kümesi olan meslektaş dayanışması yapısını ölçmektedir. Bu yapı, üç temel alt boyut aracılığıyla değerlendirilmektedir:

• Duygusal Dayanışma: Meslektaşlar arasındaki dürüstlük, empati ve kişisel sağlık sorunlarıyla ilgilenme gibi duygusal destek unsurlarını içerir.
• Akademik Dayanışma: Mesleki bilgi ve deneyimin paylaşılması, eğitime destek olunması gibi bilişsel ve profesyonel gelişim odaklı destekleri kapsar.
• Dayanışma İle İlgili Olumsuz Düşünceler: Meslektaşlara karşı ilgisizlik, destekten kaçınma veya olumsuz tutum sergileme gibi dayanışmayı zayıflatan algıları ve davranışları ölçer.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliğini test etmek amacıyla Temel Bileşenler Analizi (TBA) kullanılmıştır. Bu analizde, veri setinin faktör analizi için uygunluğunu gösteren önemli istatistiksel testler uygulanmıştır.

Yapılan analizler sonucunda, Kaiser Meyer Olkin (KMO) değeri 0.806 olarak tespit edilmiştir. 0.80 üzerindeki bu değer, veri setinin faktör analizi için “çok iyi düzeyde” uygun olduğunu göstermektedir. Ayrıca, değişkenler arasındaki korelasyonun yeterliliğini test eden Bartlett testi sonucu 1183.63 (p<0.05) olarak bulunmuştur. Bu anlamlı sonuç, değişkenler arasında faktörleştirmeye uygun ilişkilerin mevcut olduğunu doğrulamaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılığını değerlendirmek amacıyla Cronbach alfa katsayısı hesaplanmıştır. Elde edilen güvenirlik katsayısı 0.72’dir.

Genel kabul gören psikometrik standartlara göre, 0.70 ve üzeri Cronbach alfa değerleri, ölçeğin maddelerinin tutarlı bir şekilde aynı yapıyı ölçtüğünü ve dolayısıyla ölçeğin güvenilir olduğunu göstermektedir. Bu sonuç, Hemşirelerde Meslektaş Dayanışması Ölçeği’nin hemşirelik popülasyonunda tutarlı ölçümler yapabildiğini desteklemektedir.

Faktör Analizi

HMDÖ, Temel Bileşenler Analizi sonucunda 23 madde ve 3 alt boyuttan oluşan net bir faktör yapısı sergilemiştir. Bu üç alt boyut, ölçülmek istenen meslektaş dayanışması yapısının farklı yönlerini temsil etmektedir.

• Duygusal Dayanışma (9 madde)
• Akademik Dayanışma (9 madde)
• Dayanışma İle İlgili Olumsuz Düşünceler (5 madde)

Bu faktör yapısı, hemşirelik ortamındaki dayanışmanın sadece pozitif davranışlarla değil, aynı zamanda dayanışmayı engelleyen olumsuz düşünce ve tutumlarla da değerlendirilmesi gerektiğini göstermiştir.

Araç

Test Türü: Ölçek Geliştirme Çalışması

Format: Kendini Değerlendirme Ölçeği

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Hemşireler

Yaş Grubu: Yetişkin Çalışanlar (Profesyonel Hemşireler)

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki çeşitli sağlık kurumlarında görev yapan hemşireler üzerinde uygulanmıştır (Doktora tezi popülasyonu).

Test Metodolojisi: 5’li Likert tipi derecelendirme kullanılmıştır (1= asla – 5= her zaman). Yüksek puanlar, ilgili dayanışma boyutunda yüksek düzeyde algıyı işaret eder (Olumsuz Düşünceler alt boyutu hariç).

Anahtar Kelimeler

KMO, Cronbach Alfa, Hemşirelik Yönetimi, Sağlık Çalışanları, Sosyal Destek, Ölçek.

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Veri Yok

Kurum E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Marmara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü (Çalışmanın yapıldığı dönem itibarıyla)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, Esin Çetinkaya Ulusoy tarafından 2010 yılında tamamlanan doktora tezi kapsamında geliştirilmiştir. Ölçeğin akademik ve ticari olmayan araştırmalarda kullanımı için yazar ile iletişime geçilmesi önerilir.

Test Yılı: 2010

Yazarın iletişim bilgisi: [email protected]

Kaynaklar

Çetinkaya-Uslusoy, E. (2010). Hemşirelerde Meslektaş Dayanışması Ölçeği’nin geliştirilmesi ve meslektaş dayanışmasının iş doyumu ile ilişkisi (Doktora tezi). Marmara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.

Tezin orijinal kaynağı YÖK Ulusal Tez Merkezi’nde mevcuttur: tez.yok.gov.tr

Ölçeğin orijinal PDF’i buradan indirilebilir: hemsirelerde-meslektas-dayanismasi-olcegi-toad.pdf

[quads id=5]

Hemşirelerde Meslektaş Dayanışması Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmuş olup, hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek, 23 madde ve 3 alt boyuttan oluşmaktadır. Derecelendirme 5’li Likert tipindedir (1= asla – 5= her zaman).

• Duygusal Dayanışma (9 m): Meslektaşlarıma her konuda dürüst davranırım.
• Akademik Dayanışma (9 m): Mesleki bilgimi, gereksinimi olan diğer meslektaşlarımla paylaşırım.
• Dayanışma İle İlgili Olumsuz Düşünceler (5 m): Meslektaşlarımın sağlık problemleri ile ilgilenmem.