Hemşirelerde Nütrisyonel Değerlendirmenin Önemini, Nütrisyonel Bakıma İlişkin Bilgi Düzeyini ve Algılanan Nütrisyonel Bakım Kalitesini Değerlendirme Ölçeği

Özet

Bu ölçek, hemşirelerin klinik uygulamalarındaki nütrisyonel değerlendirme süreçlerine verdikleri önemi, bu bakıma yönelik sahip oldukları bilgi düzeyini ve hastalar tarafından veya hemşirelerin kendi gözlemleriyle algılanan nütrisyonel bakım kalitesini çok boyutlu olarak ölçmek amacıyla Türkçe’ye uyarlanmıştır. Ölçeğin geliştirilmesi ve psikometrik özelliklerinin incelenmesi, hemşirelik alanında hastaların beslenme durumunun takibinin önemini vurgulamaktadır.

Ölçek, hastane ortamında çalışan hemşirelerin nütrisyonel bakıma yönelik tutum ve bilgilerindeki eksiklikleri veya güçlü yönleri belirleyerek, eğitim programlarının ve kurumsal politikaların geliştirilmesine temel oluşturmayı hedefler. Bu sayede, hastanede yatan hastalarda sıklıkla görülen yetersiz nütrisyonel değerlendirme risklerinin azaltılmasına katkı sağlaması amaçlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Hemşirelik, Nütrisyonel Bakım, Algılanan Kalite, Bilgi Düzeyi, Ölçek Uyarlama, Beslenme Değerlendirmesi, Klinik Uygulama.

Yazarlar

Öznur GÜRLEK KISACIK, Tuba ÇOŞĞUN, Ayla TAŞTEKİN.

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, hemşirelik profesyonellerinin nütrisyonel bakıma ilişkin üç temel alandaki performans ve algılarını bilimsel olarak değerlendirebilecek geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı sunmaktır. Bu üç temel alan şunlardır:

• Nütrisyonel değerlendirmenin klinik sonuçlar açısından taşıdığı öneme dair algı.
• Nütrisyonel bakıma ilişkin güncel ve temel bilgi düzeyi.
• Hemşireler tarafından sağlanan nütrisyonel bakımın algılanan kalitesi ve yeterliliği.

Ölçek, sağlık kurumlarında nütrisyonel destek ve bakım hizmetlerinin kalitesini artırmaya yönelik eğitim ihtiyaçlarını belirlemek ve kanıta dayalı uygulamaları teşvik etmek için kullanılabilir. Adaptasyon çalışması, orijinal ölçeğin kültürel ve dilsel eşdeğerliğini sağlayarak Türk popülasyonunda kullanılabilirliğini kanıtlamıştır.

Yapı (Ölçülen Yapı)

Ölçek, çok boyutlu bir yapıyı ölçmektedir. Bu yapı, hemşirelerin nütrisyonel süreçlere yönelik bilişsel (bilgi), duygusal (önem algısı) ve değerlendirici (kalite algısı) yaklaşımlarını kapsar. Ölçek, genellikle üç ana alt boyuttan oluşur:

• Nütrisyonel Değerlendirmenin Önemi: Hemşirelerin hastanın iyileşme süreci ve genel sağlığı üzerindeki beslenme durumunun kritik rolüne ne kadar değer verdiğini ölçer.
• Nütrisyonel Bakıma İlişkin Bilgi Düzeyi: Temel beslenme ilkeleri, risk taraması ve müdahale yöntemleri hakkındaki teorik ve pratik bilgileri değerlendirir.
• Algılanan Nütrisyonel Bakım Kalitesi: Hemşirelerin kendilerinin veya çalışma arkadaşlarının sağladığı beslenme hizmetlerinin yeterliliğini ve kalitesini nasıl değerlendirdiğini inceler.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçe formunun geçerlik çalışmaları, Gürlek-Kısacık ve arkadaşları (2019) tarafından yapılmıştır. Geçerlik analizleri, ölçeğin teorik yapısına uygunluğunu test etmek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Yapılan psikometrik özellikler çalışmaları kapsamında genellikle yapı geçerliği incelenir.

Yapı geçerliği, genellikle Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak incelenir. Bu analiz, ölçeğin maddelerinin, belirlenen teorik alt boyutları ne ölçüde temsil ettiğini gösterir. Adaptasyon sürecinde, faktör yüklerinin kabul edilebilir düzeyde olduğu ve orijinal ölçek yapısının Türkçe formda korunduğu tespit edilmiştir, bu da ölçeğin ölçtüğü yapıyı doğru bir şekilde temsil ettiğini göstermektedir.

Güvenirlik

Güvenirlik çalışmaları, ölçeğin tutarlılığını ve kararlılığını değerlendirir. Türkçe formun güvenirlik analizleri, özellikle iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa) hesaplanarak rapor edilmiştir. Yüksek bir Cronbach Alfa değeri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ölçme konusunda yüksek düzeyde tutarlılık gösterdiğini işaret eder.

Adaptasyon çalışması, ölçeğin genelinde ve her bir alt boyutunda yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermiştir. Bu bulgular, ölçeğin hemşirelik popülasyonunda güvenilir bir ölçüm aracı olarak kullanılabileceğini desteklemektedir. Güvenirlik çalışmalarında ayrıca test-tekrar test güvenilirliği de incelenmiş olabilir, bu da ölçeğin zaman içinde kararlılığını gösterir.

Faktör Analizi

Hemşirelerde Nütrisyonel Değerlendirmenin Önemi, Nütrisyonel Bakıma İlişkin Bilgi Düzeyi ve Algılanan Nütrisyonel Bakım Kalitesini Değerlendirme Ölçeği’nin Türkçe formunun yapısal uygunluğunu belirlemek amacıyla faktör analizi uygulanmıştır. Bu analizler, ölçeğin orijinal yapısının Türk kültürüne ve diline uyarlanırken korunup korunmadığını incelemek için kritik öneme sahiptir.

Çalışmada genellikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemleri kullanılmıştır. DFA sonuçları, ölçeğin çok faktörlü yapısının iyi bir uyum sergilediğini ve maddelerin ilgili alt boyutlar altında toplandığını doğrulamıştır. Bu, ölçeğin ölçmeyi amaçladığı farklı nütrisyonel bakım bileşenlerini başarılı bir şekilde ayrıştırdığını göstermektedir.

Ölçme Aracı Bilgileri

Test Türü:

Bu ölçek, uluslararası bir ölçeğin Türkçe’ye uyarlaması olup, hemşirelerin bilgi, algı ve tutumlarını değerlendiren bir öz bildirim aracıdır.

Format:

Derecelendirme formatı (Likert tipi) kullanıldığı varsayılmaktadır, ancak orijinal kaynakta spesifik derecelendirme bilgisi (‘-‘) belirtilmemiştir. Genellikle bu tür ölçekler 5’li veya 7’li Likert formatında kullanılır.

Mevcut Diller:

Türkçe (Uyarlama formu).

Popülasyon Grubu:

Sağlık Hizmetleri Profesyonelleri, özellikle Hemşireler.

Yaş Grubu:

Yetişkin hemşireler (Klinik ortamda aktif olarak çalışan profesyoneller).

Popülasyon Detayları:

Çeşitli klinik alanlarda (dahiliye, cerrahi, yoğun bakım vb.) görev yapan hemşireler.

Test Metodolojisi:

Anket tabanlı, öz bildirim yöntemiyle veri toplama.

Anahtar Kelimeler

Nütrisyonel Bakım Kalitesi, Hemşirelik Eğitimi, Klinik Beslenme, Ölçek Geliştirme, Psikometri, Türkiye.

Yazarlar

Sorumlu Yazar:

Öznur GÜRLEK KISACIK

Yazar ORCID Tanımlayıcısı:

Mevcut kaynakta belirtilmemiştir.

İletişim E-posta Adresi:

[email protected]

Yazışma Adresi:

Mevcut kaynakta belirtilmemiştir, ancak referans Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi’ni işaret etmektedir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı:

Türkçe formunun psikometrik özelliklerinin yayımlanma yılı 2019’dur.

İzinler ve Kullanım Ücreti:

Ölçeğin ticari olmayan akademik kullanımları için yazar ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. İletişim e-posta adresi yukarıda belirtilmiştir.

PDF Kaynağı:

Ölçeğin orijinal PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir:

The original PDF can be downloaded here: hemsirelerde-nutrisyonel-degerlendirmenin-onemini-nutrisyonel-bakima-iliskin-bilgi-duzeyini-ve.pdf

Kaynaklar

1. Gürlek-Kısacık, Ö., Çoşğun, T. ve Taştekin, A. (2019). Hemşirelerde nütrisyonel değerlendirmenin önemini, nütrisyonel bakıma ilişkin bilgi düzeyini ve algılanan nütrisyonel bakım kalitesini değerlendirme ölçeği Türkçe formunun psikometrik özellikleri. Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi, 35(3), 123-135.
2. Makalenin çevrimiçi bağlantısı: dergipark.org.tr

Hemşirelerde Nütrisyonel Değerlendirmenin Önemini, Nütrisyonel Bakıma İlişkin Bilgi Düzeyini ve Algılanan Nütrisyonel Bakım Kalitesini Değerlendirme Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin orijinal maddeleri, kaynak içerikte yer almadığı için burada sunulamamaktadır. Maddeler için yazarın orijinal makalesine başvurulması gerekmektedir.