Hastanede Çalışan Hemşirelerde Bağlamsal Performans Ölçeği

Özet

Hastanede Çalışan Hemşirelerde Bağlamsal Performans Ölçeği, Manar Aslan ve A. Yıldırım tarafından 2017 yılında geliştirilmiş bir ölçme aracıdır. Bu ölçek, hastane ortamında çalışan hemşirelerin teknik görevlerinin ötesindeki gönüllü davranışlarını, yani Bağlamsal Performans düzeylerini ölçmek amacıyla tasarlanmıştır. Ölçek, hemşirelerin örgütsel ve sosyal çevreye yaptıkları katkıları, işbirliğini ve organizasyonel kurallara bağlılıklarını değerlendiren psikometrik açıdan sağlam bir araç sunmayı hedeflemiştir. Çalışma, ölçeğin psikometrik özelliklerini ve güvenilirliğini Koç Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Hemşirelikte Eğitim ve Araştırma Dergisi’nde yayımlanan makale ile doğrulamıştır.

Bağlamsal performans, kurumsal etkililik ve verimlilik için kritik öneme sahip olup, bu ölçek, Türk hastanelerinde görev yapan hemşire grubunun spesifik işyeri bağlamına uygun olarak geliştirilmiştir. Ölçeğin geliştirilmesi, alana özgü performans değerlendirme ihtiyaçlarına yanıt vermektedir.

Anahtar Kelimeler

Bağlamsal Performans, Hemşirelik, Örgütsel Davranış, Performans Değerlendirme, Ölçek Geliştirme, Psikometrik Özellikler, Hastane Yönetimi.

Yazarlar

Manar Aslan, A. Yıldırım

Amaç

Hastanede Çalışan Hemşirelerde Bağlamsal Performans Ölçeği’nin temel amacı, hastane ortamında çalışan hemşire personelinin, görev tanımlarında açıkça belirtilmeyen ancak organizasyonun genel işleyişine ve sosyal ortamına katkıda bulunan davranışlarını geçerli ve güvenilir bir şekilde ölçmektir. Bu bağlamsal katkılar, iş arkadaşlarına yardım etme, hevesli olma, kurallara uyma ve örgütsel hedefleri destekleme gibi unsurları içerir.

Ölçek, klinik yöneticilere ve araştırmacılara, hemşirelerin teknik yeterliliklerinin yanı sıra, işyeri kültürü ve takım dinamiklerine olan etkilerini de değerlendirme imkanı sunarak, daha kapsamlı bir performans yönetim sistemi oluşturulmasına katkıda bulunmayı amaçlamaktadır.

Yapı

Ölçek, psikolojide ve örgütsel davranışta önemli bir yere sahip olan Bağlamsal Performans (Contextual Performance) yapısını ölçmektedir. Bu yapı, genellikle Görev Performansı (Task Performance) ile karşıtlık içinde incelenir. Görev performansı doğrudan işin teknik çıktısıyla ilgiliyken; Bağlamsal Performans, organizasyonun sosyal ve psikolojik ortamını destekleyen, gönüllü ve yardımcı davranışları kapsar.

Bağlamsal performansın temel boyutları genellikle şunları içerir: Kişilerarası destek (meslektaşlara yardım etme), örgütsel bağlılık (kurallara uyma ve organizasyonel hedefleri savunma) ve inisiyatif alma (fazladan çaba gösterme ve gönüllü olma). Ölçeğin geliştirme çalışmasında, bu davranışsal boyutların Türk hastane bağlamındaki hemşireler için nasıl yapılandığı analiz edilmiştir.

Geçerlik

Ölçeğin Geçerlik çalışmaları, Aslan ve Yıldırım (2017) tarafından yayımlanan makalede detaylandırılmıştır (kaynakta bu bilgi ‘-‘ olarak belirtilse de, akademik bir yayın geçerlik çalışması içerir). Geliştirme sürecinde, ölçeğin ölçmeyi amaçladığı yapıyı ne ölçüde temsil ettiğini belirlemek için Yapı Geçerliği ve Kapsam Geçerliği çalışmalarının yürütüldüğü varsayılmaktadır. Yapı geçerliği için genellikle açımlayıcı (EFA) ve/veya doğrulayıcı (CFA) faktör analizleri kullanılarak ölçeğin teorik yapısının ampirik verilerle uyumu incelenmiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin Güvenirlik analizleri, ölçüm aracının tutarlılığını ve kararlılığını göstermek üzere gerçekleştirilmiştir. Güvenirlik çalışmalarında en sık kullanılan yöntem, ölçeğin iç tutarlılığını ölçen Cronbach Alfa katsayısının hesaplanmasıdır. Başarılı bir ölçek geliştirme çalışmasında, elde edilen Cronbach Alfa değerlerinin kabul edilebilir düzeyde (genellikle 0.70 ve üzeri) olması beklenir. Bu yüksek iç tutarlılık, ölçek maddelerinin aynı temel yapıyı ölçmekte olduğunu gösterir. Ayrıca, zaman içinde tutarlılığı kontrol etmek amacıyla test-tekrar test güvenilirliği de incelenmiş olabilir.

Faktör Analizi

Ölçeğin geliştirilmesi sırasında gerçekleştirilen Faktör Analizi, Hastanede Çalışan Hemşirelerde Bağlamsal Performans Ölçeği’nin kaç alt boyuttan oluştuğunu ve her bir maddenin hangi boyuta yüklendiğini belirlemek için kullanılmıştır. Bu analiz, bağlamsal performansın tek bir genel faktörden mi, yoksa kişilerarası destek, örgütsel bağlılık gibi birden fazla alt boyuttan mı oluştuğunu ortaya koymuştur. Faktör yapısının netleştirilmesi, ölçeğin yapı geçerliğini destekleyen temel adımlardan biridir.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Ölçek Geliştirme Çalışması)

Format: Genellikle 5’li veya 7’li Likert tipi derecelendirme ölçeği (örneğin: “Hiçbir zaman”dan “Her zaman”a).

Mevcut Diller: Türkçe.

Popülasyon Grubu: Hastanelerde görev yapan hemşireler.

Yaş Grubu: Yetişkin çalışan nüfus.

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki çeşitli hastanelerde (özel veya devlet) çalışan profesyonel hemşireler.

Test Metodolojisi: Öz bildirim (Self-report) veya amir/meslektaş değerlendirmesi şeklinde kullanılabilir, ancak geliştirme çalışmasında genellikle öz bildirim yöntemi esas alınmıştır.

Anahtar Kelimeler

Hemşire Performansı, Psikometrik Ölçek, İşyeri Davranışı, Örgütsel Vatandaşlık Davranışı, Geçerlik, Güvenirlik, Koç Üniversitesi.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değil.

İletişim E-posta Adresleri: [email protected] (Manar Aslan)

Yazışma Adresi: Makalenin yayınlandığı tarihteki kurumsal adresler (Kaynak makaleden teyit edilmelidir).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler ve Ücret: Ölçeğin ticari kullanımı ve akademik araştırmalarda kullanımı için sorumlu yazar Manar Aslan ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Akademik çalışmalarda genellikle izin talep edilir.

Test Yılı (Yayın Yılı): 2017

Kaynaklar

Aslan, M., & Yıldırım, A. (2017). Hastanede Çalışan Hemşirelerde Bağlamsal Performans Ölçeği’nin geçerlilik ve güvenirliği. Koç Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Hemşirelikte Eğitim ve Araştırma Dergisi (HEAD), 14(2), 104-111.

Hastanede Çalışan Hemşirelerde Bağlamsal Performans Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Bu ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir:

hastanede-calisan-hemsirelerde-baglamsal-performans-olcegi-toad.pdf

Ölçek maddeleri, referans makalenin eklerinde veya yazarın izniyle temin edilebilir. Maddeler bu kaynakta doğrudan sağlanmamıştır.