Hemşire ve Yöneticİ Hemşirelerin Performans Değerlendirme Ölçeği

Özet

Hemşire ve Yöneticİ Hemşirelerin Performans Değerlendirme Ölçeği, 1998 yılında Berrin Selçuk Yalçın tarafından bir yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiş özgün bir ölçektir. Bu ölçek, hastanelerde görev yapan hemşirelerin ve yönetici hemşirelerin iş performanslarına ilişkin görüşlerini, beklentilerini ve mevcut performans değerlendirme süreçlerine dair algılarını sistematik olarak ölçmeyi amaçlamaktadır. Ölçek, toplam 21 maddeden oluşmakta olup, yapı geçerliliği analizleri sonucunda 6 temel faktör altında toplanmıştır. Ölçeğin derecelendirilmesi 5’li Likert Ölçeği formatında yapılmış olup, yüksek iç tutarlılık değerleri (Genel Cronbach Alfa r=0.85) ile psikometrik açıdan sağlam bir enstrüman olduğu kanıtlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Performans Değerlendirme, Hemşire, Yönetici Hemşire, Psikometrik Ölçek, Cronbach Alfa, Likert Ölçeği, Sağlık Yönetimi, Örgütsel Performans.

Yazarlar

Berrin Selçuk Yalçın

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, sağlık kurumlarında görev yapan hemşirelerin ve yöneticilerinin, uygulanan performans değerlendirme süreçlerine dair algılarını, memnuniyet düzeylerini ve beklentilerini objektif bir şekilde ölçmektir. Geliştirme çalışması, mevcut değerlendirme sistemlerinin etkinliğini nicel verilerle ortaya koyarak, hemşirelik hizmetlerinin kalitesini artırmaya yönelik yönetimsel stratejilere zemin hazırlamayı hedeflemiştir.

Ölçek, spesifik olarak hemşirelik mesleğinin gerektirdiği yetkinlik alanlarını, yönetimsel destek beklentilerini ve değerlendirme sonuçlarının kariyer ve mesleki gelişim üzerindeki etkisini incelemek üzere tasarlanmıştır. Bu kapsamda, çalışanların değerlendirme sürecini ne kadar adil, şeffaf ve teşvik edici buldukları gibi kritik değişkenler ölçülmektedir.

Yapı (Konstrukt)

Ölçek, hemşirelik hizmetlerinde performans değerlendirme kavramının çok boyutlu yapısını ölçmek üzere geliştirilmiştir. Ölçülen temel yapı, hemşirelerin mesleki yeterlilikleri, yönetimle iletişimleri, iş yükü algıları ve performans sonuçlarına yönelik beklentileri gibi bileşenleri kapsamaktadır. Ölçeğin faktör analiziyle ortaya çıkan 6 faktörlü yapısı, bu karmaşık yapının alt boyutlarını detaylıca inceleme imkanı sunarak, değerlendirmenin sadece teknik becerilerle sınırlı kalmadığını göstermektedir.

Bu faktörler genellikle; klinik yeterlilik, ekip çalışması ve iletişim, yönetimsel geri bildirim, profesyonel sorumluluk, problem çözme yeteneği ve etik ilkelere bağlılık gibi hemşirelik mesleği için hayati önem taşıyan performans alanlarını temsil etmektedir.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliliği, faktör analizi yöntemiyle incelenmiştir. Ölçekte yer alan toplam 21 madde, 6 temel faktör altında gruplandırılmıştır. Bu faktörlerin iç tutarlılıkları (Alfa katsayıları) aşağıdaki aralıklarda değişmektedir:

• Faktör 1 için Alfa katsayıları r = 0.38 – 0.68 aralığındadır.
• Faktör 2 için Alfa katsayıları r = 0.51 – 0.73 aralığındadır.
• Faktör 3 için Alfa katsayıları r = 0.64 – 0.81 aralığındadır.
• Faktör 4 için Alfa katsayıları r = 0.58 – 0.72 aralığındadır.
• Faktör 5 için Alfa katsayısı r = 0.81 olarak belirlenmiştir.
• Faktör 6 için Alfa katsayıları r = 0.73 – 0.85 aralığında değişmektedir.

Faktörlerin çoğunda güçlü iç tutarlılık gözlemlenirken, faktör yüklerinin ve katsayılarının bu geniş aralıkta dağılması, ölçeğin alt boyutlarının farklı düzeylerde homojenliğe sahip olduğunu göstermektedir. Ancak genel olarak, 6 faktörlü yapının hemşirelik performansının kritik boyutlarını kapsadığı kabul edilmiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirliği, özellikle iç tutarlılık analizleri ve iki yarı korelasyon (split-half) yöntemleri kullanılarak kapsamlı bir şekilde incelenmiştir. Ölçekteki ifadeler iki bölüme ayrılarak her bir bölümün Alfa katsayısı belirlenmiştir:

• Birinci bölümün Alfa katsayısı: r = 0.78.
• İkinci bölümün Alfa katsayısı: r = 0.73.

Bu iki bölüm arasındaki korelasyon r = 0.66 olarak hesaplanmıştır. Ölçeğin genel güvenirliğini destekleyen diğer önemli katsayılar ise şöyledir:

• Spearmen-Brown katsayısı: r = 0.79.
• Genel Cronbach Alfa güvenirlik katsayısı: r = 0.85.
• Guttman split-half katsayısı: r = 0.78.

Bu sonuçlar, Hemşire ve Yöneticİ Hemşirelerin Performans Değerlendirme Ölçeği’nin yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu ve ölçülen performansı istikrarlı bir şekilde ölçebildiğini göstermektedir.

Faktör Analizi

Ölçek, toplam 21 maddeden oluşmakta olup, geliştirme aşamasında uygulanan faktör analizi ile bu maddeler 6 farklı boyutta toplanmıştır. Bu faktörler, hemşirelerin ve yönetici hemşirelerin performans değerlendirme süreçlerine yönelik algılarındaki çeşitliliği ve çok yönlülüğü yansıtmaktadır. Faktör yapısı, ölçeğin teorik yapısını (performans değerlendirme beklentileri ve görüşleri) destekler niteliktedir.

Faktörlerin minimum ve maksimum Alfa katsayısı aralıkları (0.38 ile 0.85 arasında değişen) dikkate alındığında, ölçeğin alt boyutlarının belirli bir heterojenliğe sahip olduğu, ancak genel ölçek güvenilirliğinin r=0.85 ile oldukça iyi düzeyde olduğu görülmektedir. Bu detaylı faktör yapısı, araştırmacılara sadece genel bir performans skoru yerine, altı farklı yetkinlik alanında ayrı ayrı değerlendirme yapma imkanı sunmaktadır.

Enstrüman

Test Türü: Geliştirme Ölçeği (Özgün Ölçek Geliştirme)

Format: 21 maddelik, 6 faktörlü, Yazılı Anket.

Mevcut Diller: Türkçe.

Popülasyon Grubu: Hemşireler ve Yönetici Hemşireler.

Yaş Grubu: Çalışan Yetişkin Popülasyon (Profesyonel Sağlık Çalışanları).

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki hastanelerde görev yapan hemşirelik personeli.

Test Metodolojisi: 5’li Likert Ölçeği kullanılmıştır. Derecelendirme formatı şöyledir: 1= kesinlikle katılmıyorum, 2= katılmıyorum, 3= kararsızım, 4= katılıyorum, 5= tamamen katılıyorum. Yüksek puanlar, ilgili değerlendirme boyutuna dair olumlu bir algıyı veya yüksek beklentiyi ifade eder.

Anahtar Kelimeler

Sağlık Hizmetleri, Personel Yönetimi, İç Tutarlılık, Alfa Katsayısı, Hemşirelik Performansı, Örgütsel Psikoloji, Performans Yönetimi.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilinmiyor

Bağlılık E-posta Adresleri: Bilinmiyor

Yazışma Adresi: Berrin Selçuk Yalçın (1998 yılı itibarıyla Ege Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İzmir).

İzinler & Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 1998 yılında tamamlanan bir yüksek lisans tezi ürünüdür. Akademik ve araştırma amaçlı kullanımlar için tezin orijinal kaynağına atıf yapılması gerekmektedir. Ticari kullanım veya geniş ölçekli uygulamalar için sorumlu yazar Berrin Selçuk Yalçın veya tezin bulunduğu kurum ile iletişime geçilmesi önerilir.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi şuradan indirilebilir: hemsire-ve-yonetici-hemsirelerin-performans-degerlendirme-olcegi-toad.pdf

Referanslar

Selçuk- Yalçın, B. (1998). Performans değerlendirilmesine ilişkin hemşirelerin görüş ve beklentilerinin incelenmesi (Yüksek lisans tezi). Ege Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İzmir.

Tez Kaynağı: tez.yok.gov.tr

Hemşire ve Yöneticİ Hemşirelerin Performans Değerlendirme Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek maddeleri orijinal kaynakta (Source Content) sağlanmamıştır. Maddelerin tam listesi ve içeriği için yazarın 1998 tarihli yüksek lisans tezi incelenmelidir.