Hemşirelerin Nafile Tedaviye Yönelik Tutumları Ölçeği

Özet

Bu ölçek, yoğun bakım ünitelerinde çalışan hemşirelerin nafile tedaviye (faydasız tedavi) yönelik tutumlarını sistematik olarak ölçmek amacıyla geliştirilmiştir. Ölçek geliştirme çalışması, 2018 yılında Gülay Yıldırım ve arkadaşları tarafından gerçekleştirilmiş olup, elde edilen sonuçlar uluslararası hakemli bir dergi olan Death Studies‘te yayımlanmıştır. Ölçek, hemşirelerin etik açıdan karmaşık bu kavram hakkındaki bilişsel, duyuşsal ve davranışsal eğilimlerini belirleyerek, alandaki etik eğitim ve politika geliştirme çalışmalarına bilimsel bir zemin sağlamaktadır.

Ölçek geliştirme süreci, hemşirelik etiği ve yaşam sonu bakımı alanındaki literatür taraması temel alınarak yürütülmüştür. Bu araç, özellikle yoğun bakım ortamlarında sıklıkla karşılaşılan tedavi sınırlandırma ve sonlandırma kararlarına ilişkin profesyonel görüşlerin değerlendirilmesinde kritik bir rol oynamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Nafile tedavi, hemşirelik, yoğun bakım, tutum ölçeği, etik ikilem, yaşam sonu bakımı, futility.

Yazarlar

Gülay Yıldırım, Şule Karagözoğlu, Dilek Özden, Zeynep Çınar, Handan Özveren.

Amaç

Hemşirelerin Nafile Tedaviye Yönelik Tutumları Ölçeği’nin temel amacı, yoğun bakım ünitelerinde çalışan hemşirelerin nafile tedavi uygulamalarına dair sahip oldukları tutumları geçerli ve güvenilir bir şekilde saptamaktır. Yoğun bakım ortamları, yaşamı uzatma çabaları ile hastanın yararı arasındaki sınırların sürekli sorgulandığı yerlerdir. Bu nedenle, hemşirelerin bu kritik etik kararlara yaklaşımını anlamak büyük önem taşımaktadır.

Bu ölçek, sağlık kurumlarında etik kurul kararlarına ve tedavi protokollerine ışık tutacak veriler sağlamayı amaçlamaktadır. Hemşirelerin nafile tedaviye karşı geliştirdiği tutumların belirlenmesi, etik eğitim programlarının içeriğinin bu profesyonellerin ihtiyaçlarına göre şekillendirilmesine yardımcı olacaktır.

Yapı (Psikolojik Yapı)

Ölçek, sağlık hizmetlerinde nafile tedavi olarak adlandırılan, tıbbi olarak yarar sağlamayacağı düşünülen müdahalelere ilişkin bireysel ve mesleki tutumları ölçmektedir. Ölçülen yapı, genellikle hemşirelerin tedavinin faydasızlığına dair inançlarını, hastanın otonomisine saygılarını ve etik çatışmalarla başa çıkma eğilimlerini içeren çok boyutlu bir yapıdır.

Ölçeğin boyutları, hemşirelerin tedavinin sürdürülmesi veya sonlandırılması konusundaki etik zorlukları algılayış biçimlerini yansıtır. Bu yapı, hemşirelerin etik karar verme süreçlerindeki rollerini ve bu kararların duygusal yükünü nasıl yönettiklerini anlamlandırmayı sağlamaktadır.

Geçerlik

Ölçek geliştirme çalışmasında (Yıldırım vd., 2018), aracın yapı geçerliğini sağlamak amacıyla Faktör Analizi kullanılmıştır. Bu analizler, ölçeğin teorik olarak temsil etmesi beklenen yapıyı ne ölçüde temsil ettiğini göstermiştir. Elde edilen faktör yapısının, nafile tedaviye yönelik tutumları mantıklı ve tutarlı alt boyutlar halinde açıkladığı varsayılmaktadır.

Geçerlik çalışmaları kapsamında ayrıca, ölçek maddelerinin ilgili kavramı yeterince temsil edip etmediğini belirlemek için uzman görüşleri alınarak içerik geçerliği sağlanmıştır. Bu kapsamlı geçerlik testleri, ölçeğin ölçmek istediği yapıyı doğru bir şekilde ölçtüğünü kanıtlamaktadır.

Güvenirlik

Güvenirlik analizleri, ölçeğin ölçümlerinde tutarlılık ve istikrar derecesini belirlemek için yapılmıştır. Ölçeğin iç tutarlılığını değerlendirmek amacıyla iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa) hesaplanmıştır. Yüksek Cronbach Alfa değerleri, ölçek maddelerinin homojen olduğunu ve aynı psikolojik yapıyı ölçmekte tutarlı olduğunu göstermektedir.

Yıldırım ve arkadaşlarının çalışmasında elde edilen yüksek güvenirlik değerleri, Hemşirelerin Nafile Tedaviye Yönelik Tutumları Ölçeği’nin farklı örneklemlerde ve zamanlarda kullanıldığında kararlı sonuçlar verebileceğini işaret etmektedir. Bu, ölçeğin hem klinik uygulamada hem de araştırmalarda güvenle kullanılabileceği anlamına gelir.

Faktör Analizi

Ölçeğin geliştirilmesi sırasında, tutum yapısının boyutlarını ortaya çıkarmak için açıklayıcı faktör analizi (AFA) metodolojisi uygulanmıştır. Bu analiz, başlangıçtaki madde havuzundan klinik olarak anlamlı ve istatistiksel olarak güçlü faktörlerin ayrıştırılmasını sağlamıştır.

Faktör analizi sonuçları, hemşirelerin nafile tedaviye yönelik tutumlarının tek bir boyuttan ziyade, birden fazla alt boyutta kümelendiğini göstermiştir. Bu alt boyutlar, hemşirelerin etik sorumlulukları, hastanın yaşam kalitesine verdikleri önem ve tedavi sınırlandırmalarına ilişkin kişisel inançları gibi farklı alanları temsil etmektedir.

Ölçme Aracı

Test Türü: Geliştirme

Format: Likert Tipi (Orijinal makaleye göre derecelendirme ölçeği)

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Hemşireler

Yaş Grubu: Yetişkin (Çalışan Hemşireler)

Popülasyon Detayları: Yoğun Bakım Ünitelerinde çalışan hemşireler.

Test Metodolojisi: Öz Bildirim Ölçeği

Anahtar Kelimeler

Ölçek geliştirme, yoğun bakım hemşiresi, etik karar verme, ölüm çalışmaları, sağlık etiği, futility of treatment.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanıtıcısı: Bilgi mevcut değildir.

İletişim E-posta Adresi: [email protected] (Sorumlu Yazar: Gülay Yıldırım)

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2018 yılında Yıldırım ve arkadaşları tarafından geliştirilmiştir. Ölçeğin kullanımı için sorumlu yazar Gülay Yıldırım ile e-posta yoluyla iletişime geçilmesi önerilmektedir. Ticari kullanım veya ücret bilgisi orijinal kaynakta açıkça belirtilmemiştir.

Kaynaklar

1. Yıldırım, G., Karagözoğlu, Ş., Özden, D., Çınar, Z. & Özveren, H. (2018). A scale-development study: Exploration of intensive-care nurses’ attitudes towards futile treatments, Death Studies. DOI: https://doi.org/10.1080/07481187.2018.1479470
2. Çalışmanın detaylarına ResearchGate üzerinden de ulaşılabilir: researchgate.net.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi şuradan indirilebilir: hemsirelerin-nafile-tedaviye-yonelik-tutumlari-olcegi-toad.pdf

Hemşirelerin Nafile Tedaviye Yönelik Tutumları Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin orijinal maddeleri, sağlanan kaynak içerikte yer almamaktadır. Maddelerin tam listesi için lütfen yukarıda belirtilen akademik referans makalesine (Yıldırım vd., 2018) başvurunuz.