Hemşire Stres Ölçeği

Özet

Hemşire Stres Ölçeği (HSÖ), hemşirelik mesleğinin doğasında bulunan çeşitli stres kaynaklarını ölçmek amacıyla geliştirilmiş olan orijinal Nurse Stress Scale (NSS)‘in Türkçe’ye uyarlanmış versiyonudur. Bu uyarlama çalışması, Türkiye’deki hemşire popülasyonunun karşılaştığı mesleki stres düzeyini ve bu stresin boyutlarını psikometrik olarak geçerli ve güvenilir bir araçla değerlendirmeyi hedeflemiştir. Ölçek, hemşirelerin iş yükü, hasta bakımı zorlukları, yönetim sorunları ve kişilerarası ilişkiler gibi alanlarda yaşadığı gerilimi tespit etmek için kritik bir rol oynamaktadır. Uyarlama çalışması Mert, Aydin Sayilan ve Baydemir tarafından 2020 yılında yayınlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Hemşire Stres Ölçeği, Psikometri, Mesleki Stres, Hemşirelik, Uyarlama, Geçerlik, Güvenirlik.

Yazarlar

Selda Mert, Ayşe Aydın Sayılan, Cemal Baydemir.

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, Türkiye Cumhuriyeti’nde görev yapan hemşirelerin mesleki ortamlarında deneyimledikleri stres düzeylerinin ve bu strese neden olan spesifik kaynakların sistematik bir şekilde belirlenmesidir. Orijinal NSS’in Türkiye bağlamına adapte edilmesi, kültürel farklılıkların ve sağlık sistemi yapısının getirdiği özgün stres faktörlerinin ölçülmesine olanak tanır.

HSÖ, hemşirelik hizmetlerinde karşılaşılan potansiyel tehlikeleri ve stres faktörlerini belirleyerek, kurumsal düzeyde önleyici tedbirlerin alınmasına zemin hazırlar. Ölçek, klinik uygulamada ve araştırmalarda kullanılarak, hemşirelerin tükenmişlik sendromu riskini azaltmaya yönelik müdahale programlarının tasarlanmasında bilimsel veri sağlamayı amaçlamaktadır.

Yapı

Ölçek, hemşirelik mesleği ile ilişkili olan çok boyutlu iş stresi yapısını ölçmektedir. Bu yapı genellikle; iş yükü ve yetersiz personel, hasta ve ölümle ilgili zorluklar, yönetim ve iletişim sorunları, meslektaşlarla ve doktorlarla ilişkiler gibi alt boyutlardan oluşur. HSÖ, bu alt boyutların her birindeki stres yoğunluğunu ayrı ayrı değerlendirerek kapsamlı bir psikolojik profil sunar. Orijinal ölçek, hemşirelik ortamındaki çevresel ve görevle ilgili stresörleri kapsamayı amaçlamaktadır.

Uyarlama çalışması, ölçeğin yapısal bütünlüğünü koruyarak, maddelerin Türk kültürü ve sağlık sistemi koşullarına uygunluğunu sağlamıştır. Ölçülen bu yapı, hemşirelerin genel ruh sağlığı ve iş tatmini üzerindeki olumsuz etkileri anlamak için temel teşkil eder.

Geçerlik

Türkçe uyarlama çalışmasında (Mert vd., 2020), ölçeğin yapısal geçerliğini değerlendirmek için doğrulayıcı faktör analizi (DFA) kullanılmıştır. DFA sonuçları, ölçeğin orijinal yapısına benzer çok boyutlu bir yapıyı koruduğunu göstermiştir. Bu analizler, maddelerin teorik olarak beklenen alt boyutlara anlamlı bir şekilde yüklendiğini teyit etmiştir.

Ayrıca, dil ve kültürel geçerliğin sağlanması amacıyla uzman görüşleri alınmış ve geri çeviri yöntemleri uygulanmıştır. Kriter geçerliği kapsamında ise, HSÖ puanlarının, ilişkili diğer stres, anksiyete veya tükenmişlik ölçekleri ile beklenen yönde korelasyon gösterip göstermediği incelenmiştir. Bu analizler, HSÖ’nün ölçmek istediği psikolojik yapıyı başarıyla temsil ettiğini desteklemektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, iç tutarlılık (Cronbach Alfa katsayısı) ve test-tekrar test yöntemleri kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Uyarlama çalışmasında, ölçeğin genel olarak yüksek bir iç tutarlılık sergilediği rapor edilmiştir. Yüksek Cronbach Alfa değerleri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir.

Test-tekrar test güvenirliği, belli bir zaman aralığıyla aynı katılımcılara ölçeğin tekrar uygulanmasıyla elde edilen puanlar arasındaki korelasyonun incelenmesiyle belirlenmiştir. Bu yöntemin sonuçları, ölçek puanlarının zaman içinde kararlılığını kanıtlamıştır, bu da HSÖ’nün ölçümlerinin güvenilir olduğunu göstermektedir. Bu bulgular, ölçeğin klinik ve araştırma ortamlarında istikrarlı sonuçlar verebileceğini işaret etmektedir.

Faktör Analizi

Orijinal Nurse Stress Scale genellikle birden fazla alt boyuttan oluşur. Türkçe uyarlama çalışmasında, yapısal geçerliği kanıtlamak amacıyla doğrulayıcı faktör analizi (DFA) uygulanmıştır. DFA, ölçek maddelerinin teorik olarak belirlenmiş alt faktörlere (örneğin, ölüm ve ölmekle ilgili sorunlar, yetersiz destek, iş yükü, yönetimle ilgili sorunlar) uygun bir şekilde yüklendiğini teyit etmiştir.

Yapılan analizler, Türk örnekleminde elde edilen faktör yapısının orijinal ölçekle büyük ölçüde örtüştüğünü ve ölçeğin çok boyutlu yapısını koruduğunu göstermiştir. Bu durum, HSÖ’nün Türkiye’deki hemşire popülasyonunun stres kaynaklarını geçerli bir şekilde ölçebildiğini ortaya koymaktadır.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: Genellikle 4 veya 5’li Likert Ölçeği yapısında derecelendirme kullanılır (Örneğin: Hiçbir zaman, Nadiren, Bazen, Sık sık, Çok sık).

Language Available: Türkçe (Turkish), İngilizce (Original)

Population Group: Yetişkin Profesyoneller

Age Group: Çalışan Yaş Grubu (Genellikle 18 yaş ve üzeri)

Population Details: Çeşitli klinik birimlerde (yoğun bakım, dahiliye, cerrahi, acil servis vb.) görev yapan hemşireler ve hemşirelik öğrencileri.

Test Methodology: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Instrument)

Anahtar Kelimeler

Hemşirelik Stresi, NSS, Likert Ölçeği, Ölçek Geliştirme, Psikometrik Özellikler, Selda Mert.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilgi mevcut değildir.

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: Türkçe uyarlama çalışması 2020 yılında yayımlanmıştır.

İzinler ve Ücret: Ölçeğin ticari olmayan akademik araştırmalarda kullanımı genellikle yayınlanmış makaleye atıf yapmak şartıyla mümkündür. Ancak, ölçeğin ticari kullanımı veya yeniden basımı için orijinal yazarlar veya uyarlama çalışmasını yapan sorumlu yazar (Selda Mert) ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. İletişim e-postası yukarıda belirtilmiştir.

Kaynaklar

1. Mert, S., Aydin Sayilan, A., & Baydemir, C. (2020). Nurse Stress Scale (NSS): Reliability and validity of the Turkish version. Perspectives in Psychiatric Care, 1–12. DOI: https://doi.org/10.1111/ppc.12606

Çalışmanın tam metnine yönelik ek bir bağlantı (proxy link) mevcuttur: 0310j04t9-y-https-onlinelibrary-wiley-com.proxy2.marmara-elibrary.com

Ölçeğin orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: hemsire-stres-olcegi-toad.pdf

Hemşire Stres Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin orijinal maddeleri kaynak içerikte mevcut değildir. Maddeler için yayımlanan akademik makaleye (Mert vd., 2020) başvurulması gerekmektedir.