Hemşire ve Ebelerin Bebeğin Gelişimini Desteklemeye Yönelik Davranışını Belirleme Ölçeği

Öz

Hemşire ve Ebelerin Bebeğin Gelişimini Desteklemeye Yönelik Davranışını Belirleme Ölçeği (HEDBDDÖ), sağlık profesyonellerinin, özellikle de Hemşire ve Ebelerin, bebeklerin fizyolojik ve psikososyal gelişimlerini aktif olarak destekleme düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş özgün bir ölçüm aracıdır. Bu ölçek, alanda çalışan profesyonellerin gelişimsel destek davranışlarını standardize edilmiş bir biçimde değerlendirerek, eğitim ihtiyaçlarının belirlenmesine ve uygulama kalitesinin artırılmasına katkı sağlamaktadır. Ölçek, 2017 yılında Gözün Kahraman ve Ceylan tarafından geliştirilmiş olup, yapı geçerliliği Faktör Analizi ve iç tutarlılığı Cronbach Alfa katsayısı ile test edilmiştir.

Ölçeğin geliştirme süreci, sağlık bilimleri alanında çalışan profesyonellerin bebek bakımına dair güncel yaklaşımları ne ölçüde benimsediğini saptama ihtiyacından doğmuştur. 11 maddeden oluşan bu araç, sağlık hizmeti sunan personelin, bebeklerin erken dönem gelişimini destekleyici müdahalelerdeki yeterliliğini nicel olarak ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

Hemşire, Ebe, Bebek Gelişimi, Davranış Ölçeği, Ölçek Geliştirme, Geçerlik, Güvenirlik, Faktör Analizi, Neonatal Bakım.

Yazarlar

Özlem Gözün Kahraman, Şule Ceylan

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, hastane veya birinci basamak sağlık hizmetleri ortamlarında çalışan Hemşire ve Ebelerin, bebeklerin sağlıklı gelişimini teşvik etmeye yönelik sergiledikleri spesifik davranışları sistematik bir şekilde belirlemek ve ölçmektir. Ölçek, profesyonel uygulamaların standartlara uygunluğunu değerlendirerek, gelişimsel destek alanındaki güçlü ve zayıf yönleri tespit etmeyi hedefler.

Ölçek, aynı zamanda, sağlık personelinin Bebek Gelişimine yönelik tutum ve bilgi düzeylerini davranışsal çıktılar üzerinden yansıtarak, hizmet içi eğitim programlarının etkinliğini değerlendirmek için de kullanılabilir. Bu sayede, bebek sağlığı hizmetlerinin kalitesinin sürekli iyileştirilmesi amaçlanmaktadır.

Yapı

Ölçek, Bebek Gelişimini Destekleyici Davranışlar yapısını ölçmektedir. Bu yapı, genellikle bebeklerin motor, bilişsel, dil ve sosyal-duygusal gelişimlerini desteklemeye yönelik çevresel düzenlemeler, ebeveyn eğitimi ve doğrudan bakıma ilişkin müdahaleleri içerir. Ölçek, sağlık profesyonellerinin bu davranışları ne sıklıkta ve ne kadar etkili uyguladığını değerlendirir.

Ölçülen davranışsal yapı, kanıta dayalı neonatoloji ve pediatri hemşireliği uygulamalarından türetilmiştir. Ölçeğin, Hemşire ve Ebelerin bu kritik alandaki yetkinliklerini tek bir boyutta veya alt boyutlarda (faktör analizine bağlı olarak) toplam puan üzerinden ortaya koyduğu varsayılmaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışması, ölçüm aracının gerçekten de amaçlanan psikolojik yapıyı ölçüp ölçmediğini kanıtlamaya odaklanmıştır. Geçerlik çalışmaları kapsamında, ölçeğin yapı geçerliliğini saptamak amacıyla istatistiksel olarak Faktör Analizi uygulanmıştır.

Bu analiz, ölçek maddelerinin kuramsal olarak beklenen yapılar altında gruplanıp gruplanmadığını kontrol ederek, ölçeğin çok boyutlu veya tek boyutlu yapısını doğrulamıştır. Geçerlik bulguları, ölçeğin Türkiye bağlamında Hemşire ve Ebelerin gelişimsel destek davranışlarını geçerli bir şekilde ölçtüğünü göstermiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenilirliğini (iç tutarlılığını) belirlemek amacıyla yaygın olarak kullanılan istatistiksel yöntemlerden biri olan Cronbach Alfa katsayısı hesaplanmıştır. Güvenirlik, ölçeğin tutarlı sonuçlar üretme yeteneğini ifade eder.

Hesaplanan Cronbach Alfa değeri, ölçekteki 11 maddenin birbirleriyle ne kadar uyumlu olduğunu ve aynı yapıyı ne derece ölçtüğünü göstermektedir. Yüksek alfa katsayısı, ölçeğin profesyonel davranışları güvenilir bir biçimde değerlendirdiğini işaret eder.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapı geçerliliğini test etmek için kullanılan Faktör Analizi (Açımlayıcı veya Doğrulayıcı), ölçek maddelerinin hangi temel boyutları temsil ettiğini ortaya çıkarmıştır. Bu analiz, 11 maddenin altında yatan faktör yapısını tanımlayarak, ölçeğin teorik çerçevesini desteklemiştir.

Faktör yükleri ve özdeğerler incelenerek, ölçeğin muhtemel alt boyutları belirlenmiş ve böylece Hemşire ve Ebelerin Bebeğin Gelişimini Desteklemeye Yönelik Davranışının farklı yönlerinin ölçülüp ölçülmediği istatistiksel olarak kanıtlanmıştır.

Araç

Test Çeşidi: Geliştirme Ölçeği

Format: Öz Bildirim veya Gözlem Temelli Değerlendirme Ölçeği (Likert tipi derecelendirme beklenmektedir, ancak derecelendirme bilgisi orijinal kaynakta belirtilmemiştir.)

Dil: Türkçe

Hedef Popülasyon: Hemşire ve Ebeler

Yaş Grubu: Yetişkin (Profesyonel Sağlık Çalışanları)

Popülasyon Detayları: Bebek ve çocuk sağlığı hizmetlerinde aktif olarak görev alan, yenidoğan ve pediatri birimlerinde çalışan hemşire ve ebeler.

Test Metodolojisi: 11 maddelik Likert tipi bir ölçektir. Puanlama metodu, davranışların sıklığı veya uygunluğu üzerinden toplam puan elde etmeye dayanır. Ölçekte puan artışı, gelişimsel destek davranışlarının daha yüksek düzeyde sergilendiğini gösterir.

Anahtar Kelimeler

Sağlık Hizmetleri, Psikometri, Gelişimsel Bakım, Neonatal Hemşirelik, Cronbach Alfa, Faktör Analizi, Gözün Kahraman.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanıtıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar: Özlem Gözün Kahraman)

Yazışma Adresi: Karabük Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Fakültesi, Karabük, Türkiye (Sorumlu Yazarın mevcut bilgisine göre).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2017 yılında Adnan Menderes Üniversitesi 1. Uluslararası Sağlık Bilimleri Kongresi’nde sunulan bir bildiri kapsamında geliştirilmiştir. Kullanım izinleri için sorumlu yazar Özlem Gözün Kahraman ile iletişime geçilmesi önerilir. Ticari kullanım ve telif ücretleri hakkında bilgi, yazarın kurumu aracılığıyla edinilebilir.

Test Geliştirme Yılı: 2017.

Kaynaklar

Gözün Kahraman, Ö.,& Ceylan, Ş. (2017). Hemşire ve Ebelerin Bebeğin Gelişimini Desteklemeye Yönelik Davranışını Belirleme Ölçeği: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Adnan Menderes Üniversitesi 1. Uluslararası Sağlık Bilimleri Kongresi, içinde (ss. 584). Aydın: Adnan Menderes Üniversitesi.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: hemsire-ve-ebelerin-bebegin-gelisimini-desteklemeye-yonelik-davranisini-belirleme-olcegi-toad.pdf

Hemşire ve Ebelerin Bebeğin Gelişimini Desteklemeye Yönelik Davranışını Belirleme Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek 11 maddeden oluşmaktadır. Ölçek maddeleri metin olarak kaynakta belirtilmemiştir.