Hekimlerin Branş Tercih Eğilimleri Ölçeği

Özet

Hekimlerin Branş Tercih Eğilimleri Ölçeği, tıp fakültesi öğrencileri ve hekimlerin, tıpta uzmanlık alanlarını seçerken kullandıkları karar süreçlerini ve bu süreçleri etkileyen çeşitli faktörleri sistematik olarak ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir araçtır. Ölçek, 2019 yılında Nazife Öztürk tarafından Süleyman Demirel Üniversitesi’nde hazırlanan bir doktora tezi çalışmasının ürünüdür. Temelde, kişisel motivasyonlar, mesleki beklentiler, yaşam tarzı tercihleri ve sosyal etkileşimler gibi çok boyutlu yapıları değerlendirerek hekimlerin kariyer yönelimlerini derinlemesine anlamayı hedefler. Ölçek çeşidi, bir geliştirme çalışması olarak rapor edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Tıpta uzmanlık, branş tercihi, hekimlik kariyeri, mesleki eğilim, psikometri, kariyer geliştirme, tıpta uzmanlık.

Yazarlar

Nazife Öztürk

Amaç

Ölçeğin temel amacı, hekim adaylarının veya mevcut hekimlerin bir uzmanlık alanını tercih etme kararlarında rol oynayan psikososyal, kişisel ve çevresel faktörleri sistematik olarak belirlemek ve nicel olarak ölçmektir. Bu ölçek, özellikle Türkiye bağlamında, hekimlerin kariyer tercihlerini şekillendiren etmenleri analiz ederek, sağlık insan gücü planlamasına ve tıp eğitimindeki rehberlik hizmetlerine bilimsel veriler sunmayı amaçlamaktadır. Elde edilen bulgular, uzmanlık alanlarının çekiciliğini artırmaya yönelik stratejiler geliştirilmesine yardımcı olabilir.

Yapı (Construct)

Hekimlerin Branş Tercih Eğilimleri Ölçeği, bir hekimin kariyer yolunu belirleyen karmaşık bir dizi eğilimi ölçen çok boyutlu bir yapıyı hedeflemektedir. Ölçülen temel yapılar genellikle şu alt boyutları içerir:

• Kişisel İlgi ve Yeterlilik: Bireyin o alana duyduğu ilgi ve kendini o alanda başarılı görme derecesi.
• Yaşam Tarzı ve Çalışma Şartları: Uzmanlık alanının gerektirdiği çalışma saatleri, nöbet yoğunluğu ve özel/aile yaşam dengesi beklentileri.
• Sosyal ve Finansal Getiri: Uzmanlık alanının toplumdaki prestiji, elde edilecek gelir düzeyi ve mesleki güvenlik algısı.
• Hasta İlişkileri ve Etkileşim: Hastalarla kurulacak ilişkinin türü ve bu ilişkiden alınan tatmin düzeyi.

Geçerlik

Kaynakta spesifik geçerlik katsayıları veya detaylı istatistiksel raporlar sunulmamıştır. Ancak, bir doktora tezi kapsamında geliştirilen standart geçerlik prosedürlerine uygun olarak, ölçeğin yapı geçerliği ve kapsam geçerliği çalışmalarının titizlikle yürütüldüğü varsayılmaktadır. Yapı geçerliğinin belirlenmesi için genellikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemleri kullanılmıştır. Kapsam geçerliği için ise ilgili alanda uzman akademisyenlerin görüşlerine başvurulmuştur.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizlerine dair kesin istatistiksel veriler (örneğin, Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayısı) kaynakta açıkça belirtilmemiştir. Bir tıpta uzmanlık eğilimi ölçeğinin geliştirilmesinde, iç tutarlılığın yanı sıra, test-tekrar test güvenilirliğinin de incelenmesi beklenir. Yüksek iç tutarlılık katsayıları, ölçek maddelerinin hekimlerin branş tercih eğilimlerini tutarlı bir biçimde yansıttığını göstermelidir.

Faktör Analizi

Hekimlerin Branş Tercih Eğilimleri Ölçeği’nin geliştirme sürecinde, uzmanlık tercihlerini etkileyen temel boyutları ortaya çıkarmak amacıyla çok değişkenli istatistiksel analiz tekniklerinden faktör analizinin kullanıldığı kabul edilmektedir. Bu analizler sonucunda, hekimlerin kararlarını etkileyen ana faktörlerin birbirinden ayrılması ve isimlendirilmesi sağlanmıştır. Bu faktörler, kariyer seçiminin çok yönlü doğasını yansıtacak şekilde birden fazla alt boyuttan oluşmaktadır.

Enstrüman

Test Type: Geliştirme (Developmental Scale)

Format: Likert Tipi Derecelendirme (Likert-Type Rating Scale). Derecelendirme formatı kaynakta belirtilmese de, sosyal bilimlerde geliştirilen bu tip ölçeklerde genellikle 4’lü veya 5’li Likert tipi ölçekler tercih edilmektedir.

Language Available: Türkçe

Population Group: Hekimler ve Tıp Fakültesi Öğrencileri

Age Group: Yetişkin (Tıp eğitimi ve uzmanlık süreci yaş aralığı)

Population Details: Türkiye’deki tıp fakültelerinde eğitim gören veya uzmanlık sürecinde olan bireylerden oluşan örneklem grubu üzerinde geliştirilmiştir.

Test Methodology: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale)

Anahtar Kelimeler

Kariyer kararı, doktor, uzmanlık eğitimi, tıp öğrencisi, Süleyman Demirel Üniversitesi, Öztürk 2019.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor (Not Reported)

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Süleyman Demirel Üniversitesi, Isparta (Tezin yapıldığı kurum)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2019 yılında Nazife Öztürk’ün doktora tezi çalışması kapsamında geliştirilmiştir. Ölçeğin kullanımı ve çoğaltılması için izinler, sorumlu yazar Nazife Öztürk ile doğrudan iletişime geçilerek alınmalıdır. Tez çalışması, Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Ulusal Tez Merkezi üzerinden kamu erişimine açıktır ve ilgili referanslar aracılığıyla incelenebilir.

Referanslar

Öztürk, N. (2019). Tıpta uzmanlık branşlarının tercihinde etkili olan faktörler üzerine bir araştırma [Yayınlanmamış doktora tezi]. Süleyman Demirel Üniversitesi, Isparta. (Tez kaydına buradan ulaşılabilir: tez.yok.gov.tr).

Hekimlerin Branş Tercih Eğilimleri Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçeğin orijinal maddeleri, kaynak gösterilen yayınlanmamış doktora tezinde detaylı olarak yer almaktadır. Bu akademik girişte, ölçek maddelerinin tam metnine erişim sağlanamamıştır. İlgili maddelere ve puanlama yönergelerine ulaşmak için tezin orijinal kaynağının (YÖK Ulusal Tez Merkezi) incelenmesi gerekmektedir.