Branş Öğretmenlerinin Okuma Becerilerini Kendi Öğretim Alanlarında Kullanmalarına Yönelik İnançları Ölçeği

Özet

Branş Öğretmenlerinin Okuma Becerilerini Kendi Öğretim Alanlarında Kullanmalarına Yönelik İnançları Ölçeği, branş öğretmenlerinin (alan öğretmenlerinin) okuma becerilerini kendi uzmanlık alanlarındaki derslerde kullanma ve entegre etme konusundaki inançlarını ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Geliştirme çalışması, öğretmenlerin okuryazarlık becerilerinin sadece Türkçe veya dil dersleriyle sınırlı kalmayıp, tüm disiplinler arası bir sorumluluk olduğu yönündeki algılarını ve bu inançların gücünü tespit etmeyi hedeflemiştir. Ölçek, özellikle öğretmenlerin okuma stratejilerini ders materyallerine ne ölçüde dahil ettiklerini belirlemek için tasarlanmıştır.

Ölçek geliştirme sürecinde, ölçeğin yapısal geçerliliği ve iç tutarlılığı güçlü istatistiksel yöntemlerle test edilmiş; sonuçlar ölçeğin tek faktörlü bir yapı sergilediğini ve yüksek düzeyde güvenilir olduğunu göstermiştir. Bu araç, eğitim araştırmacılarının ve politika yapıcıların, okuma becerileri eğitiminin disiplinler arası yayılımını değerlendirmelerine olanak tanımaktadır.

Anahtar Kelimeler

Branş öğretmenleri, okuma becerileri, öğretim alanları, inanç ölçeği, ölçek geliştirme, yapı geçerliliği, iç tutarlık.

Yazarlar

Kasım Yıldırım

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin temel amacı, ortaokul ve lise düzeyindeki branş öğretmenlerinin, okuma ve anlama becerilerinin geliştirilmesinin sadece dil derslerinin sorumluluğunda olmadığına dair inançlarını ve bu becerileri kendi öğretim alanları (örneğin, matematik, fen bilimleri, sosyal bilimler) içinde kullanma eğilimlerini belirlemektir. Bu, öğretmenlerin öğrencilere okuma stratejilerini konuya özgü metinleri anlamlandırma süreçlerinde ne kadar rehberlik ettiğini ortaya koymayı amaçlar.

Bu ölçek, öğretmenlerin mesleki gelişim ihtiyaçlarını tespit etmek ve disiplinler arası okuryazarlık eğitimine yönelik hizmet içi eğitim programlarının etkinliğini değerlendirmek için kritik bir araç sağlamaktadır. Geliştirme çalışması, eğitim psikolojisi ve pedagoji alanında, öğretmen inançlarının öğretim uygulamaları üzerindeki etkisini inceleyen çalışmalara sağlam bir zemin sunmaktadır.

Yapı

Ölçek, öğretmenlerin okuma becerilerinin öğretimi ve kullanımı hakkındaki pedagojik ve alana özgü inançlarını ölçen tek boyutlu bir psikolojik yapı üzerine odaklanmaktadır. Bu yapı, öğretmenlerin kendi branşlarında karmaşık metinleri anlama, eleştirel okuma ve bilgiyi yapılandırma süreçlerine ne kadar değer verdiklerini ve bu süreçleri ne ölçüde kolaylaştırdıklarını yansıtır.

Ölçek maddeleri, öğretmenlerin okuma stratejilerini (örneğin, metin öncesi hazırlık, okuma sırasındaki izleme, okuma sonrası özetleme) kendi ders içeriklerine entegre etme konusundaki motivasyonlarını ve yeterlilik algılarını değerlendirmek üzere tasarlanmıştır. Ölçek sonuçları, öğretmenlerin okuryazarlığı tüm müfredata yayma konusundaki genel tutum ve inanç düzeylerini göstermektedir.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliliğini test etmek amacıyla Keşfedici Faktör Analizi (AFA) uygulanmıştır. Analiz öncesinde, veri setinin çok değişkenli istatistikler için uygunluğu kontrol edilmiştir.

• Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) Örneklem Uygunluk Katsayısı: Tüm grupta KMO değeri .876 olarak bulunmuştur (kabul edilebilir sınır olan >.60’ın oldukça üzerindedir), bu da verilerin faktör analizi için uygun olduğunu göstermektedir.
• Barlett Küresellik Testi (Barlett Sphericity Testi): Test sonucu χ²=29999.212(595); (p< .001) olarak elde edilmiştir. Bu anlamlı sonuç, değişkenler arasında çok değişkenli normal dağılımın ve faktörleştirme için yeterli korelasyonun varlığını işaret etmektedir.
• Madde Toplam Test Korelasyonları: Ölçeğin maddelerinin madde-toplam test korelasyonları .30 ile .71 arasında değişmiştir. Bu bulgular, ölçek maddelerinin benzer davranışları değerlendirdiğini ve iç tutarlılığa katkıda bulunduğunu göstermektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirliği, iç tutarlık katsayısı ve iki yarı güvenirlilik yöntemi kullanılarak incelenmiştir. Elde edilen bulgular, ölçeğin yüksek düzeyde güvenilir bir ölçüm aracı olduğunu kanıtlamaktadır.

• İç Tutarlık Katsayısı: Ölçeğin bütününde iç tutarlık katsayısı (genellikle Cronbach Alfa katsayısı) .93 olarak yüksek bir değerde elde edilmiştir. Bu, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ölçme konusunda son derece uyumlu olduğunu gösterir.
• İki Yarı Güvenirlilik Değeri: Ölçeğin iki yarı güvenirlilik değeri (rxx) ise .90 olarak belirlenmiştir. Bu değer, ölçeğin farklı yarım setlerinin tutarlı sonuçlar verdiğini ve testin istikrarlı olduğunu desteklemektedir.

Faktör Analizi

Yapı geçerliliğini test etmek amacıyla gerçekleştirilen Keşfedici Faktör Analizi (AFA) sonucunda, ölçme aracının tek faktörlü bir yapı gösterdiği anlaşılmıştır. Bu tek faktörlü yapı, tüm maddelerin aynı temel psikolojik yapıyı (Branş Öğretmenlerinin Okuma Becerilerini Kullanma İnancı) ölçtüğünü doğrulamaktadır.

Tek faktör, 11.003’lük bir öz değere (Eigenvalue) sahip olup, toplam varyansın %31 oranında bir kısmını açıklamaktadır. Geliştirilen ölçeğin faktör yükleri (Factor Loadings) .30 ile .76 arasında değişmiştir. Faktör yüklerinin bu aralıkta olması, maddelerin ölçülen yapıyı temsil etme düzeylerinin yeterli olduğunu göstermektedir.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Developmental Scale)

Format: 7’li Likert tipi derecelendirme (1= hiç katılmıyorum – 7= tamamen katılıyorum)

Mevcut Diller: Türkçe

Hedef Kitle: Branş Öğretmenleri (Ortaokul ve Lise Öğretmenleri)

Yaş Grubu: Yetişkinler (Öğretmenler)

Popülasyon Detayları: Ölçek, Türkiye’deki çeşitli branşlarda görev yapan öğretmenler üzerinde standardize edilmiştir.

Test Metodolojisi: Öz bildirim (Self-report) ölçeği.

Anahtar Kelimeler

Eğitim psikolojisi, pedagoji, disiplinler arası okuryazarlık, öğretmen inançları, geçerlik, güvenirlik, KMO.

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Mevcut Değil

Kurum E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi (Yayın sırasında belirtilen kurum bilgileri esas alınmıştır.)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, Kasım Yıldırım tarafından 2016 yılında geliştirilmiştir. Ölçeğin akademik ve araştırma amaçlı kullanımı için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi önerilir.

Orijinal makalenin ve ölçeğin PDF dosyasına buradan ulaşılabilir: brans-ogretmenlerinin-okuma-becerilerini-kendi-ogretim-alanlarinda-kullanmalarina-yonelik-inanclari.pdf

Makalenin yayınlandığı dergiye ait link: ijoess.com

Kaynaklar

Yıldırım, K. (2016). Branş öğretmenlerinin okuma becerilerini kendi öğretim alanlarında kullanmalarına yönelik inançları: Bir ölçek geliştirme çalışması. International Journal Of Eurasia Social Sciences, 7 (24), 99-111.

[quads id=5]

Branş Öğretmenlerinin Okuma Becerilerini Kendi Öğretim Alanlarında Kullanmalarına Yönelik İnançları Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri, orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir. (Kaynak içerikte ölçek maddeleri sağlanmamıştır. Standart akademik format gereği, maddelerin bulunmadığı bilgisi eklenmiştir.)

Orijinal kaynak içerikte ölçek maddeleri listelenmemiştir. Maddelerin tam listesi için lütfen yukarıda belirtilen referans makaleye (Yıldırım, 2016) başvurunuz.