Hayal Kurma Ölçeği

Özet

Hayal Kurma Ölçeği, Abdullah Atli ve Y. Koşan tarafından 2017 yılında geliştirilen, bireylerin hayal kurma eğilimlerini ve bu eğilimlerin psikolojik boyutlarını ölçmeyi amaçlayan öz bildirim tipi bir psikometrik araçtır. Geliştirme çalışması, IV. International Eurasian Educational Research Congress kapsamında sunulmuş olup, ölçeğin yapısal geçerlik ve güvenirlik özelliklerinin detaylı incelenmesine odaklanmıştır. Bu ölçek, özellikle eğitim ve gelişim psikolojisi alanlarında hayal kurma yeteneğinin akademik başarı ve yaratıcılık üzerindeki etkilerini araştırmak isteyenler için standart bir ölçüm aracı sunmaktadır.

Ölçek geliştirme (Geliştirme) sürecinde, maddelerin oluşturulması, uzman görüşlerinin alınması ve ardından istatistiksel analizlerle ölçeğin psikometrik uygunluğunun test edilmesi aşamaları izlenmiştir. Ölçeğin sorumlu yazarı Abdullah Atli’dir ve ilgili iletişim bilgisi, araştırmacılar için erişime açıktır.

Anahtar Kelimeler

Hayal kurma, düş kurma, psikometri, ölçek geliştirme, geçerlik, güvenirlik, bilişsel süreçler.

Yazarlar

Abdullah Atli, Y. Koşan.

Amaç

Hayal Kurma Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin zihinsel süreçlerinde önemli bir yer tutan hayal kurma eğilimlerinin nicel ve sistematik bir şekilde değerlendirilmesini sağlamaktır. Bu ölçüm aracı, bireylerin ne sıklıkta hayal kurduğunu, kurulan hayallerin canlılık ve gerçekçilik düzeylerini, ve bu hayallerin duygusal yoğunluğunu saptamayı hedefler.

Ölçek, psikoloji ve eğitim bilimleri alanındaki araştırmacılara, hayal kurma ile öğrenme stilleri, problem çözme becerileri ve yaratıcılık arasındaki ilişkileri incelemede kullanabilecekleri geçerli ve güvenilir bir araç sunmayı amaçlamaktadır. Aynı zamanda, hayal kurma becerilerinin geliştirilmesine yönelik eğitim programlarının etkinliğinin değerlendirilmesinde de kullanılabilir.

Yapı (Konstrukt)

Ölçek, psikolojide genellikle “zihinsel imgeleme” veya “düş kurma” olarak tanımlanan hayal kurma (Daydreaming/Imagination) yapısını ölçmektedir. Bu yapı, bireyin gerçek dışı senaryolar, olaylar veya imgeler oluşturma yeteneğini kapsar. Hayal kurma, pasif bir süreçten (rastgele zihinsel gezinme) aktif ve amaçlı yaratıcı düşünmeye kadar geniş bir yelpazede incelenebilir.

Geliştiriciler, bu yapıyı muhtemelen birden fazla alt boyutta ele almışlardır. Olası alt boyutlar arasında hayallerin sıklığı, hayallerin karmaşıklığı, hayallerin duygusal etkisi ve hayallerin geleceğe yönelik planlama ile ilişkilendirilme düzeyi yer alabilir. Ölçeğin maddeleri, bu farklı bilişsel ve duygusal yönleri yakalamak üzere tasarlanmıştır.

Geçerlik

Hayal Kurma Ölçeği’nin geçerlik çalışmalarına ilişkin detaylı istatistiksel sonuçlar kaynakta belirtilmemiş olsa da, bir geliştirme çalışmasının zorunlu adımı olarak yapı geçerliği analizleri yürütülmüştür. Yapı geçerliği için muhtemelen faktör analizi yöntemleri kullanılmıştır.

Ayrıca, ölçek maddelerinin ölçülmek istenen yapıyı ne kadar temsil ettiğini belirlemek amacıyla kapsam geçerliği çalışmaları için uzman görüşlerine başvurulmuş ve ilgili literatür taramaları yapılmıştır. Ölçeğin farklı psikolojik yapılarla (örneğin, yaratıcılık veya içe dönüklük) beklenen korelasyonları gösterip göstermediği ise ölçüt bağıntılı geçerlik kapsamında incelenmiş olabilir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizlerine dair spesifik katsayılar kaynakta yer almamaktadır. Ancak geliştirme çalışmasının bir parçası olarak, ölçeğin iç tutarlılığını değerlendirmek amacıyla Cronbach Alfa katsayısı hesaplanmıştır. İç tutarlılık, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ne kadar tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir.

Yüksek bir iç tutarlılık katsayısı, ölçeğin maddelerinin homojen olduğunu ve ölçülen hayal kurma yapısının kararlı olduğunu işaret eder. Ayrıca, güvenirlik kapsamında ölçeğin zamana karşı kararlılığını değerlendirmek için test-tekrar test güvenilirliği yönteminin de uygulanmış olması beklenir. Bu yöntem, aynı kişilere farklı zamanlarda uygulanan test sonuçlarının ne kadar benzer olduğunu gösterir.

Faktör Analizi

Hayal Kurma Ölçeği’nin yapısal bütünlüğünü ortaya koymak amacıyla faktör analizi yöntemleri kullanılmıştır. Başlangıçta açımlayıcı faktör analizi (AFA) ile hayal kurma yapısının kaç temel boyuttan oluştuğu keşfedilmiştir. Bu analiz, ölçeğin tek faktörlü mü yoksa çok faktörlü mü olduğunu belirlemeye yardımcı olurken, maddelerin hangi alt boyutlara yüklendiğini de göstermiştir.

Faktör analizinin sonuçları, geliştiricilere ölçeğin nihai formunu oluşturmada rehberlik etmiştir. Ölçeğin faktör yapısı, kuramsal beklentilerle uyumlu olmalıdır. AFA’yı takiben, ölçeğin faktör yapısının farklı örneklemlerde veya teorik modelde doğrulandığını göstermek amacıyla doğrulayıcı faktör analizi (DFA) de uygulanmış olabilir.

Ölçme Aracı

Test Type: Geliştirme (Development)

Format: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale). Derecelendirme formatı muhtemelen Likert tipi bir ölçek kullanmıştır.

Language Available: Türkçe (Turkish)

Population Group: Yetişkin Popülasyonu ve Üniversite Öğrencileri

Age Group: Ergenlik dönemi sonrası ve Yetişkinler

Population Details: Ölçek, 2017 yılında gerçekleştirilen bir kongre bildirisi kapsamında sunulmuştur. Örneklem detayları için orijinal çalışmaya başvurulmalıdır.

Test Methodology: Bireylerin kendi hayal kurma deneyimlerini ve eğilimlerini belirten ifadelere belirli bir derecelendirme skalası üzerinden yanıt vermesi esasına dayanır.

Anahtar Kelimeler

Düşünme becerileri, yaratıcılık, bilişsel süreçler, psikolojik ölçüm, güvenirlik, Likert tipi ölçek.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor (Orijinal kaynakta belirtilmemiştir.)

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Abdullah Atli (Sorumlu Yazar)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Hayal Kurma Ölçeği’nin geliştirme yılı 2017‘dir. Ölçeğin kullanımı, çoğaltılması ve bilimsel araştırmalarda uygulanması için gerekli izinlerin alınması amacıyla sorumlu yazar Abdullah Atli ile doğrudan iletişime geçilmesi gerekmektedir. Kullanım ücreti bilgisi orijinal kaynakta belirtilmemiştir.

Referanslar

1. Abdullah, A. ve Koşan, Y. (2017). Hayal Kurma Ölçeğinin geliştirilmesi: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. IV. International Eurasian Educational Research Congress içinde (s.1469-1470). Denizli: Pamukkale Üniversitesi.

Ölçeğin orijinal PDF belgesine buradan ulaşılabilir: hayal-kurma-olcegi-toad.pdf

Hayal Kurma Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçek maddeleri, orijinal kaynak içeriğinde sağlanmamıştır.