Hataneden Taburculuğa Hazıroluşluk Ölçeği-Kısa Form

Özet

Hataneden Taburculuğa Hazıroluşluk Ölçeği-Kısa Form (HTHÖ-KF), hastaların ve/veya bakım verenlerin hastane ortamından taburculuk sürecine ne kadar hazır olduklarını öznel olarak değerlendirmeyi amaçlayan bir ölçektir. Bu ölçek, orijinal İngilizce formunun kısaltılmış versiyonunun Türkçe popülasyonda kullanımına yönelik bir uyarlama çalışmasıdır. Kısa form, genellikle klinik uygulamada zaman kısıtlamaları nedeniyle tercih edilmekte olup, taburculuk planlaması ve hasta eğitiminin etkinliğini değerlendirmede kritik bir rol oynamaktadır.

Ölçeğin Türkçeye adaptasyonu, Kaya ve arkadaşları tarafından 2017 yılında gerçekleştirilmiş ve Türk popülasyonunda psikometrik özelliklerinin incelenmesi sonucunda güvenilir ve geçerli bir araç olduğu gösterilmiştir. Bu adaptasyon çalışması, özellikle Hemşirelik Yönetimi alanında, taburculuk sonrası olası komplikasyonları veya yeniden hastaneye yatışları önleme stratejilerine ışık tutmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Taburculuğa hazırlık, kısa form, hastane, hemşirelik, geçerlik, güvenirlik, psikometrik uyarlama.

Yazarlar

Sıdıka Kaya, Gülşah Sain-Güven, Meral Teleş, Cansu Korku, Sümeyye Aydan, Ayşe Kar, Nevin Kartal, Güler Şen Koca, Ayşe Yıldız.

Amaç

Hataneden Taburculuğa Hazıroluşluk Ölçeği-Kısa Form’un temel amacı, hastaların hastaneden evlerine veya başka bir bakım ortamına güvenli ve etkili bir şekilde geçiş yapma konusundaki algılanan hazırlık düzeylerini ölçmektir. Bu hazırlık, hastanın bilgi düzeyi, kişisel durumu, başa çıkma becerileri ve algılanan destek sistemleri gibi çeşitli boyutları içermektedir.

Türkçe uyarlamasının spesifik amacı, uluslararası geçerliliği kanıtlanmış bu aracı Türk kültürü ve sağlık sistemi bağlamında standardize etmek ve böylece klinik araştırmalarda ve hasta bakım kalitesi değerlendirmelerinde kullanılabilir hale getirmektir. Ölçek, özellikle taburculuk eğitiminin yetersiz kaldığı alanları belirlemede sağlık profesyonellerine rehberlik eder.

Yapı

Ölçek, hastaneden taburculuk için hazıroluşluk kavramını ölçmektedir. Bu yapı, genellikle dört temel alt boyutta ele alınır:

• Kişisel Durum: Hastanın fiziksel ve duygusal olarak kendini taburcu olmaya hazır hissetme durumu.
• Başa Çıkma Becerisi: Hastanın evde karşılaşabileceği sorunlarla başa çıkma yeteneğine olan inancı.
• Bilgi: Hastanın taburculuk sonrası bakım talimatları, ilaç yönetimi ve olası komplikasyonlar hakkındaki bilgi düzeyi.
• Algılanan Destek: Hastanın taburculuk sonrası ihtiyaç duyacağı sosyal veya ailevi desteğin yeterliliğine dair algısı.

Bu dört boyut, hastanın taburculuk sürecini başarılı bir şekilde yönetmesi için gerekli olan kapsamlı hazırlığı yansıtmaktadır.

Geçerlik

Hataneden Taburculuğa Hazıroluşluk Ölçeği-Kısa Form’un Türkçe versiyonunun geçerlik çalışmaları, Kaya ve arkadaşları (2017) tarafından gerçekleştirilmiştir. Çalışmada, ölçeğin yapı geçerliliğini ve içerik geçerliliğini destekleyen bulgular elde edilmiştir.

• Yapı Geçerliği: Faktör analizi yöntemleri kullanılarak, ölçeğin maddelerinin teorik olarak beklendiği gibi ilgili alt boyutlar altında toplandığı incelenmiştir. Bu analizler, kısa formun orijinal ölçeğin teorik yapısını koruduğunu göstermiştir.
• İçerik Geçerliği: Ölçek maddelerinin, ölçülmek istenen ‘taburculuğa hazıroluşluk’ kavramını yeterince temsil edip etmediği uzman görüşleri alınarak değerlendirilmiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik (tutarlılık) çalışmaları da adaptasyon makalesinde detaylandırılmıştır. Güvenirlik, ölçeğin farklı zamanlarda veya farklı madde setleriyle tutarlı sonuçlar verme yeteneğini gösterir.

• İç Tutarlılık (Cronbach Alfa): Ölçeğin genel iç tutarlılık katsayısı ve alt boyutlarının iç tutarlılık katsayıları hesaplanmıştır. Yüksek Cronbach Alfa değerleri, ölçeğin maddelerinin birbiriyle tutarlı olduğunu ve aynı yapıyı ölçtüğünü işaret etmektedir.
• Test-Tekrar Test Güvenirliği: Ölçeğin zaman içinde kararlılığını değerlendirmek amacıyla, aynı örneklem grubuna farklı zamanlarda tekrar uygulanması ve sonuçların korelasyonu incelenmiştir.

Faktör Analizi

Kaya ve arkadaşları (2017) tarafından yürütülen faktör analizi, Hataneden Taburculuğa Hazıroluşluk Ölçeği-Kısa Form’un Türkçe popülasyonda ölçülen yapısının orijinal versiyonuyla uyumlu olup olmadığını belirlemeyi amaçlamıştır. Kısa formun, genellikle orijinal uzun formun temel dört faktörlü yapısını (Kişisel Durum, Başa Çıkma, Bilgi, Destek) koruyarak kabul edilebilir düzeyde varyans açıkladığı tespit edilmiştir. Bu, ölçeğin kültürel uyarlama sürecinin başarılı olduğunu göstermektedir.

Faktör yüklerinin incelenmesi, her bir maddenin ilgili alt boyutu güçlü bir şekilde temsil ettiğini ortaya koymuştur. Bu yapısal doğrulama, ölçeğin klinik ve araştırma ortamlarında kullanılabilirliği açısından sağlam bir zemin sağlamaktadır.

Araç Bilgileri

Test Type: Uyarlama ve Psikometrik Değerlendirme

Format: Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği (Orijinal formda genellikle 0-10 arası veya benzeri bir puanlama kullanılır)

Language Available: Türkçe (Uyarlama), İngilizce (Orijinal)

Population Group: Hastaneden Taburculuk Sürecindeki Hastalar ve/veya Bakım Verenleri

Age Group: Yetişkinler

Population Details: Çeşitli kliniklerde (örneğin, dahiliye, cerrahi) yatan ve taburculuk planı olan hastalar.

Test Methodology: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report)

Anahtar Kelimeler

Hazıroluşluk, taburculuk, hasta eğitimi, hemşirelik yönetimi, psikometri, kısa form, adaptasyon.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar: Sıdıka Kaya)

Correspondence Address: Hacettepe Üniversitesi, Hemşirelik Fakültesi, Ankara, Türkiye (Çalışmanın yapıldığı dönemdeki sorumlu yazar adresi)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin orijinal geliştiricilerinden izin alınarak Türkçe uyarlaması gerçekleştirilmiştir. Ölçeğin ticari kullanımına ilişkin ücret bilgisi belirtilmemiştir; ancak akademik ve klinik araştırma amaçlı kullanım için genellikle sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Ölçeğin Türkçe uyarlama ve psikometrik değerlendirme çalışmasının yayımlandığı yıl: 2017.

Kaynakça

Kaya, S., Sain-Guven, G., Teleş, M., Korku, C., Aydan, S., Kar, A., Kartal, N., Koca, G.Ş.& Yıldız, A.(2017). Validity and reliability of the Turkish version of The Readiness For Hospital Discharge Scale/Short form. Journal of Nursing Management, 26, 295–301. doi: 10.1111/jonm.12547

Bu çalışmanın orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir:

the-turkish-version-of-the-readiness-for-hospital-discharge-scaleshort-form-toad.pdf

Hataneden Taburculuğa Hazıroluşluk Ölçeği-Kısa Form Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır. Maddelerin orijinal dilinde ve değiştirilmeden kullanılması gerekmektedir. Maddelere erişim için sorumlu yazar Sıdıka Kaya ile iletişime geçilmesi tavsiye edilir.