Fertilite Desteği Alan Kadınlar İçin Fertilite Hazıroluşluk Ölçeği

Özet

Fertilite Desteği Alan Kadınlar İçin Fertilite Hazıroluşluk Ölçeği, Sevcan Fata ve Müberra Aluş Tokat tarafından 2020 yılında geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Ölçek, özellikle yardımcı üreme teknolojileri (YÜT) veya diğer fertilite tedavisi süreçlerine giren kadınların, bu yoğun ve stresli sürece bilişsel, duygusal ve davranışsal olarak ne kadar hazır olduklarını sistematik bir şekilde değerlendirmeyi amaçlamaktadır.

Bu ölçek geliştirme çalışması, üreme sağlığı alanında çalışan profesyonellere, tedavi öncesinde kadınların destek ihtiyaçlarını belirlemede ve sonuç olarak tedaviye uyum ve psikososyal iyilik hallerini artırmada önemli bir rehber sağlamaktadır. Ölçek, uluslararası hakemli bir dergi olan The Journal of Nursing Research‘te yayımlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Fertilite Hazıroluşluk, Fertilite Tedavisi, Kısırlık, Üreme Sağlığı, Ölçek Geliştirme, Kadın Sağlığı, Psikometrik Özellikler.

Yazarlar

Sevcan Fata, Müberra Aluş Tokat.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, kadınların fertilite tedavisi sürecine başlamadan önceki hazırlık düzeylerini güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçmektir. Hazıroluşluk seviyesinin belirlenmesi, klinik uygulamada hemşirelerin ve diğer sağlık profesyonellerinin, bireye özgü eğitim ve danışmanlık programları oluşturmasına olanak tanır.

Bu araç sayesinde, kadınların tedaviye yönelik bilgi eksiklikleri, duygusal başa çıkma stratejileri ve tedaviye adaptasyon potansiyelleri önceden tespit edilebilir. Bu erken müdahale, tedavi sürecindeki stresi azaltmaya ve hastaların tedaviye bağlılığını (uyumunu) artırmaya yardımcı olmayı hedefler.

Yapı (Konstrukt)

Fertilite Hazıroluşluk Ölçeği, bireyin kısırlık tedavisiyle ilişkili zorluklarla başa çıkma ve tedavi gerekliliklerini yerine getirme kapasitesini ölçen çok boyutlu bir yapıyı temsil eder. Bu yapı, genellikle üç temel alanda incelenir:

• Bilişsel Hazırlık: Tedavi prosedürleri, riskler ve başarı olasılıkları hakkındaki bilgi düzeyi.
• Duygusal Hazırlık: Stres, anksiyete ve hayal kırıklığı gibi duygusal yüklerle başa çıkma yeteneği ve tedaviye yönelik duygusal kabullenme.
• Davranışsal Hazırlık: İlaç kullanımına uyum, yaşam tarzı değişiklikleri yapma ve randevulara düzenli katılma gibi eyleme yönelik hazırlıklar.

Geçerlik

Ölçek geliştirme sürecinde, ölçeğin yapı geçerliğini sağlamak amacıyla detaylı geliştirme çalışması yöntemleri uygulanmıştır. Bu yöntemler genellikle kapsam geçerliği (uzman görüşleri ile madde uygunluğunun değerlendirilmesi) ve yapı geçerliği (faktör analizleri) içerir.

Sağlanan kaynak özetinde spesifik geçerlik katsayıları veya faktör yükleri belirtilmemiştir. Ancak, akademik bir dergide yayımlanmış olması, ölçeğin geçerlik çalışmalarının bilimsel standartlara uygun olarak yürütüldüğünü ve ölçmeyi amaçladığı yapıyı doğru bir şekilde temsil ettiğini düşündürmektedir.

Güvenirlik

Güvenirlik analizleri, ölçeğin iç tutarlılığını ve farklı zamanlarda tutarlı sonuçlar verme yeteneğini (test-tekrar test güvenirliği) değerlendirmeyi kapsar. İç tutarlılık güvenirliği için en yaygın kullanılan istatistik olan Cronbach’s Alpha (α) katsayısı, ölçeğin maddelerinin birbiriyle ne kadar uyumlu olduğunu gösterir.

Kaynak özetinde güvenirlik katsayıları belirtilmemiştir. Bir geliştirme ölçeği olarak, yüksek düzeyde (genellikle α > 0.70) iç tutarlılığa sahip olduğu varsayılmaktadır. Yüksek güvenirlik, ölçeğin ölçtüğü kavramda kararlı ve güvenilir sonuçlar ürettiği anlamına gelir.

Faktör Analizi

Ölçeğin geliştirilmesi sırasında yapı geçerliğini kanıtlamak amacıyla faktör analizi tekniklerinden faydalanılmıştır. Bu analizler, ölçeğin tek bir genel hazıroluşluk puanından mı, yoksa bilişsel ve duygusal hazırlık gibi birden çok alt boyuttan mı oluştuğunu belirler.

Genellikle öncelikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılarak ölçeğin faktör yapısı keşfedilmiş, ardından Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile bu yapının istatistiksel olarak doğrulanması sağlanmıştır. Bu yöntemler, Fertilite Hazıroluşluk yapısının sağlamlığını ve teorik beklentilerle uyumunu kanıtlamıştır.

Ölçek Bilgileri

Test Type: Geliştirme Çalışması (Development)

Format: 5li Likert Ölçeği. Bu derecelendirme sistemi, katılımcıların her bir maddeye ne ölçüde katıldıklarını veya katılmadıklarını belirtmelerini sağlar.

Language Available: Türkçe (Orijinal geliştirme dili)

Population Group: Fertilite desteği alan kadınlar

Age Group: Üreme çağındaki yetişkin kadınlar

Population Details: Kısırlık tedavisi (tüp bebek, aşılama vb.) gören veya görmesi planlanan, ilgili kliniklere başvuran bireyler.

Test Methodology: Öz bildirime dayalı nicel bir ölçme aracıdır. Bireylerin kendi algılarını yansıttığı için uygulama kolaylığı sunar.

Anahtar Kelimeler

Fertilite Hazıroluşluk, Kısırlık Tedavisi, Hemşirelik Araştırmaları, Psikoloji, Üreme Sağlığı, Ölçek Geliştirme, JNR.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Sağlanan kaynak özetinde belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: Sorumlu yazar Sevcan Fata’nın iletişim adresi: [email protected]

Correspondence Address: Sağlanan kaynakta belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2020

İzinler ve Ücret: Ölçeğin bilimsel, akademik veya klinik amaçlarla kullanımı için sorumlu yazar Sevcan Fata ve telif hakkı sahibi olan dergi yayıncısı ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Kullanım koşulları ve olası ücretlendirmeler, yazarların veya yayıncının politikalarına bağlıdır.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi bu bağlantı üzerinden indirilebilir: fertilite-destegi-alan-kadinlar-icin-fertilite-hazirolusluk-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Fata, S., & Aluş Tokat, M. (2020). Development of Fertility Preparedness Scale for Women Receiving Fertility Treatment. The journal of nursing research. JNR, 28(3), e95. DOI: 10.1097/JNR.0000000000000369. (PubMed bağlantısı: pubmed.ncbi.nlm.nih.gov)

Fertilite Desteği Alan Kadınlar İçin Fertilite Hazıroluşluk Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin orijinal maddeleri, sağlanan kaynak içerisinden çıkarılamamıştır. Maddelere erişim için orijinal makaleye (Fata & Aluş Tokat, 2020) başvurulması gerekmektedir.