Hasta Bazlı Kalça Anketi

Özet

Hasta Bazlı Kalça Anketi, kalça fonksiyonlarını ve ağrı seviyelerini hastanın kendi bildirimleri aracılığıyla değerlendirmeyi amaçlayan bir psikometrik ölçektir. Bu giriş, ölçeğin Türkiye’deki kültürel ve dilsel adaptasyonu ile geçerlik ve güvenirlik çalışmasına dayanmaktadır. Ölçek, özellikle osteoartrit gibi dejeneratif eklem hastalıkları olan popülasyonlarda kalça sağlığının subjektif değerlendirilmesi için önemli bir araç olarak kabul edilmektedir. Türkçe adaptasyon çalışması, ölçeğin yerel klinik ve araştırma ortamlarında kullanımının önünü açmıştır.

Anahtar Kelimeler

Hasta Bazlı Kalça Anketi, kalça, geçerlik, güvenirlik, adaptasyon, Tamer Çankaya, osteoartrit, hasta bildirimi.

Yazarlar

E. Altındağ, Tamer Çankaya, B. Alkan.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, kalça rahatsızlığı bulunan bireylerde fonksiyonel durumu, ağrı şiddetini ve günlük yaşam aktiviteleri üzerindeki kısıtlılıkları hastanın perspektifinden, yani hasta bazlı bir yaklaşımla ölçmektir. Bu adaptasyon çalışmasının özel amacı ise, orijinal ölçeğin kültürel ve dilsel eşdeğerliğini sağlayarak Türk popülasyonunda güvenilir ve geçerli bir araç sunmaktır.

Bu tür hasta bazlı anketler, klinik uygulamalarda tedavi sonuçlarını izlemek, farklı tedavi yöntemlerinin etkinliğini karşılaştırmak ve araştırmalarda hasta merkezli sonuçları belgelemek için kritik öneme sahiptir. Ölçek, özellikle kalça osteoartriti olan hastalarda yaşam kalitesindeki değişiklikleri yakalamakta hassastır.

Yapı (Ölçülen Yapı)

Hasta Bazlı Kalça Anketi’nin ölçtüğü temel yapı, hastanın kalça sağlığına ilişkin sağlıkla ilişkili yaşam kalitesi ve fonksiyonel kısıtlılıktır. Bu yapı genellikle ağrı, sertlik ve fiziksel fonksiyon alt boyutlarını içerir. Ölçek, bireyin kalça probleminden kaynaklanan subjektif deneyimlerini nicelleştirerek tedaviye verilen yanıtı değerlendirmede önemli bir rol oynar.

Geçerlik

Türkçe adaptasyon çalışmasında geçerlik çalışmaları için eş zamanlı geçerlik yöntemleri kullanılmıştır. Bu amaçla, kalça fonksiyonlarını değerlendirmede altın standart olarak kabul edilen araçlardan biri olan Western Ontario ve McMaster Universities Osteoarthritis Index (WOMAC) ile karşılaştırma yapılmıştır. Bu karşılaştırma, Hasta Bazlı Kalça Anketi’nin benzer yapıyı ölçtüğünü doğrulamayı amaçlamıştır.

Ayrıca, hastaların osteoartrit seviyelerinin belirlenmesi ve yapısal şiddetin saptanması amacıyla, radyografik değerlendirmede standart kabul edilen Kellgren-Lawrence sınıflaması kullanılmıştır. Bu, ölçeğin hem subjektif semptomlarla hem de objektif radyolojik bulgularla ilişkisini göstererek yapısal geçerliğini desteklediğini ortaya koymuştur.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizi, zamana karşı tutarlılığı değerlendirmek amacıyla test-tekrar test yöntemi kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Çalışmada, anketin aynı katılımcılara 2 ila 4 günlük kısa bir süre aralığında tekrar uygulanması sağlanmıştır. Bu kısa aralık, hastaların klinik durumundaki gerçek değişikliklerin güvenirlik katsayısı üzerindeki etkisini en aza indirmeyi hedeflemiştir.

Elde edilen verilerin istatistiksel analizinde, test tekrar güvenirliğini ölçmek için sıklıkla tercih edilen bir yöntem olan Intraclass Correlation Coefficient (ICC) kullanılmıştır. Yüksek ICC değerleri, ölçeğin zaman içinde tutarlı sonuçlar ürettiğini ve dolayısıyla yüksek bir test tekrar güvenirliğine sahip olduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

Sağlanan kaynak referansında Türkçe adaptasyon çalışmasına ait detaylı bir faktör analizi sonucuna doğrudan yer verilmemiştir. Ancak, Hasta Bazlı Kalça Anketi’nin orijinal yapısı göz önüne alındığında, beklenen faktör yapısının Ağrı ve Fonksiyonellik gibi temel boyutları içermesi olasıdır. Adaptasyon çalışmalarında, genellikle Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) veya Açıklayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılarak ölçeğin maddelerinin orijinal yapısal bütünlüğünün Türk popülasyonunda da korunup korunmadığı incelenir. Daha detaylı faktör yükleri ve model uyum indeksleri için tam kongre bildirisinin incelenmesi gerekmektedir.

Ölçek Bilgileri

Test Type: Uyarlama (Adaptasyon) Çalışması

Format: Öz Bildirim Anketi (Self-Report Questionnaire)

Language Available: Türkçe (Orijinal ölçek farklı bir dilde geliştirilmiştir)

Population Group: Kalça rahatsızlığı olan yetişkin hastalar (Özellikle osteoartrit hastaları)

Age Group: Yetişkin Popülasyon

Population Details: Çalışma, kalça sorunları nedeniyle klinik takipte olan bireyler üzerinde gerçekleştirilmiştir. Geçerlik için Kellgren-Lawrence sınıflaması kullanılması, popülasyonun dejeneratif eklem hastalığı olan bireylerden oluştuğunu düşündürmektedir.

Test Methodology: Anket yöntemi ile yüz yüze veya öz bildirim şeklinde uygulama. Güvenirlik için 2-4 gün arayla tekrar test uygulaması yapılmıştır.

Anahtar Kelimeler

ICC, WOMAC, Kellgren-Lawrence, hasta bildirimi, kalça ağrısı, psikometri, adaptasyon çalışması.

Yazarlar Detayları

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor

Affiliation Email addresses: Bilinmiyor

Correspondence Address: Sorumlu Yazar: Tamer Çankaya (İletişim e-postası: [email protected])

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: Türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışması 2017 yılında yayımlanmıştır (Kongre Bildirisi).

İzinler ve Ücret: Ölçeğin kullanım koşulları ve ücret bilgileri için sorumlu yazar Tamer Çankaya ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. İletişim e-posta adresi: [email protected]

Orijinal ölçeğin geliştiricilerinden izin alınması gerekebilir. Orijinal PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir: hasta-bazli-kalca-anketi-toad.pdf

Kaynaklar

Altındağ, E., Çankaya, T.,& Alkan, B. (2017). Hasta Bazlı Kalça Anketi ve Hasta Bazlı Diz Anketi’nin Türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışması. Adnan Menderes Üniversitesi 1. Uluslararası Sağlık Bilimleri Kongresi, içinde (ss. 233). Aydın: Adnan Menderes Üniversitesi.

The original PDF can be downloaded here: hasta-bazli-kalca-anketi-toad.pdf

Hasta Bazlı Kalça Anketi Maddeleri

ÖNEMLİ NOT: Ölçeğin maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır. Maddelerin tamamına ulaşmak için ilgili referans yayına veya sorumlu yazara başvurulması gerekmektedir.